Họa sỹ Hoàng Nguyên Đoan – người mắc nợ quê nhà

(Baonghean.vn) - Căn hộ nhỏ bé 4 tầng nằm sâu trong ngõ Văn Chương, Đống Đa, Hà Nội của họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan nhìn đâu cũng thấy tranh. Tranh treo đầy trên các bức tường, tranh xếp dựa nhau ở phòng vẽ, tranh ken chật ở những ngóc ngách có thể, đến nỗi người họa sỹ già muốn lấy ra một bức cho tôi xem đã phải rất vất vả sau một lúc loay hoay lôi kéo nó.
 
Họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan sinh năm 1942 tại xã Nhượng Bạn (nay là Cẩm Nhượng), huyện Cẩm Xuyên – Hà Tĩnh. Gia đình ông có 6 anh chị em thì đã có 4 người theo các nghề liên quan đến nghệ thuật: ông theo hội họa, 2 em trai của ông là kiến trúc sư, còn cô em út là giáo viên môn Mỹ thuật của Trường Sư phạm Mẫu giáo Trung ương. Trong làn khói thuốc vảng vất, ông hồi tưởng lại, từ năm 1954, bởi mê hội họa quá nên chàng trai cửa biển Cẩm Nhượng đã quyết chí khăn gói ra Hà Nội theo con đường thi cử. Để có tiền ăn học, ông từng có dự định sẽ hành nghề sửa chữa đồng hồ, là nghề được người cha thân yêu của ông truyền cho, hoặc gói bánh chưng bán ăn sáng.

Họa sỹ Hoàng Nguyên Đoan – người mắc nợ quê nhà ảnh 1

Họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan

Người thầy đầu tiên của ông chính là cố họa sỹ Phạm Viết Song, nhà sư phạm hội họa nổi tiếng một thời. “Nguyện vọng tha thiết của tôi là làm sao thi được vào hệ Trung cấp của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Việt Nam. Bấy giờ trường này có ba hệ: sơ cấp, trung cấp và cao đẳng. Tôi chỉ dám mơ thi được vào hệ trung cấp thôi!”. Rồi bỗng ông hạ giọng như chạm phải sự nuối tiếc của chàng trai trẻ cách đây gần sáu chục năm: “Nhưng… tôi thi đến ba lần thì đều trượt cả ba! Tôi buồn lắm. Buồn, nhưng thật may là không bị chán nản…!”.
 
Mãi đến năm 1972, nghĩa là ngót nghét 18 năm sau kể từ ngày đầu tiên khăn gói ra Hà Nội, Hoàng Nguyễn Đoan mới thi đậu vào chuyên ngành hội họa của trường Đại học Mỹ thuật Việt Nam, tiền thân là trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương. Số phận đã mỉm cười, đã không phụ bạc ông bởi lẽ tình yêu đối với hội họa lúc nào cũng rừng rực cháy trong ông. Rồi sau này, chính nhờ tình yêu ấy, chàng trai xứ Nghệ Hoàng Nguyễn Đoan đã vừa tự nuôi sống bản thân, vừa nuôi các em ăn học bằng việc dạy vẽ trong suốt cả khóa học.
 
Năm 1977, sau khi tốt nghiệp, Hoàng Nguyễn Đoan vẫn tiếp tục đi dạy vẽ và lại được mời làm giảng viên của Trường Sư phạm Nhạc - Họa Hà Nội. Đến năm 1983, ông cùng một số họa sỹ được Hội Mỹ Thuật Việt Nam và Bộ Tư lệnh - Bộ Quốc phòng cử lên biên giới phía Bắc để kịp thời ghi lại những khoảnh khắc hào hùng của dân tộc trong công cuộc chống ngoại xâm. Hình tượng người lính và cuộc chiến máu lửa đã được ông khắc họa, phản ánh bằng bút pháp hiện thực, tái hiện cuộc sống nóng bỏng, thấm đẫm máu, mồ hôi và cả nước mắt của một thời không thể quên lãng. Đợt đi thực tế ấy có ý nghĩa lớn đối với Hoàng Nguyễn Đoan. Nhãn quan chính trị của người nghệ sỹ không những được nâng cao mà vốn sống cũng được bồi bổ, chi phối tích cực trong nhiều tác phẩm của ông.
 
Sau đợt đi thực tế ấy, họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan được chuyển về công tác tại Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin với trách nhiệm là họa sỹ biên tập mỹ thuật thuộc Ban biên tập Mỹ thuật, cho đến năm 2002 thì nghỉ hưu.

Họa sỹ Hoàng Nguyên Đoan – người mắc nợ quê nhà ảnh 2

Bức “Con trai tôi” (sơn dầu) của Hoàng Nguyễn Đoan

Có thể nói, họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan là người rất say nghề. Ông được tiếng là người cẩn trọng, nghiêm túc, chịu khó tìm tòi, tra cứu. Đây là những đức tính hết sức cần thiết đối với nghề biên tập sách báo nói chung. Ngoài thời gian ở công sở, hễ rỗi là ông vẽ tranh. Đến nay ông đã có hàng trăm đứa con tinh thần làm đẹp cho cuộc sống. Những bức tranh ấy đã tham gia nhiều cuộc triển lãm chung, triển lãm nhóm ở trong và ngoài nước để công chúng yêu nghệ thuật thưởng thức. Tranh của ông còn được chọn lưu giữ tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, Bảo tàng Quân đội, Bảo tàng Châu Á - Thái Bình Dương và trong các bộ sưu tập tư nhân trong và ngoài nước.v.v.
 
Họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan vẽ tranh bằng nhiều chất liệu, nhưng chủ yếu là sơn dầu, bằng các phương pháp có khi là trực họa hoặc phác thảo ngay tại các đợt đi thực tế rồi về “đắp da thịt” và thổi linh hồn vào chúng, cũng có khi được sáng tạo nhờ trí nhớ, ký ức hoặc nhờ những tư liệu ghi chép lại… Đề tài mà ông phản ánh khá phong phú như đề tài về người lính, tĩnh vật hoa, phong cảnh, chân dung, sinh hoạt. Ông cũng là họa sỹ tài hoa đối với dòng tranh cổ động và châm biếm. Hầu hết tác phẩm của ông được vẽ với kỹ thuật nhuần nhuyễn đến từng nét di, nét vờn, điểm nhấn.
 
Hội họa của Hoàng Nguyễn Đoan nghiêng nhiều hơn về phong cách ấn tượng, tả thực. Ông là họa sỹ của đời thường. Những gì diễn ra quanh ông đều có thể là đối tượng phản ánh của người nghệ sỹ đã từng ngấm sự đời, như có thể cắt ra đặt lên tranh từng phân khúc vậy. Ông còn là người họa sỹ rất hào hiệp. Ông không chỉ vẽ tranh cho công việc, vẽ để bán mà còn vẽ tặng bạn hữu và những người ông yêu mến, quý trọng, đặc biệt là tranh chân dung.
 
Khi được hỏi về các giải thưởng, họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan cau mày một lúc như thể lục lọi tâm trí rồi mới chậm rãi: “Thực ra tôi không còn nhớ rành rẽ lắm. Nhưng hình như là thế này…thế này…”. Cuối cùng chúng tôi vẫn chắp lại được các giải thưởng mà ông đã từng đoạt được, tuy không được chính xác tên tác phẩm và thời gian: Giải về tranh Cổ động của Hội Chữ thập đỏ Quốc tế tổ chức tại Liên Xô cũ năm 1981; Tác phẩm Bài toán khó (khắc gỗ), năm 1975 đoạt hai giải thưởng ở Triển lãm Mỹ thuật Thủ đô và Giải Tuổi trẻ sáng tạo do Thành phố Hà Nội tổ chức. Năm 2000, họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan còn được Hội Mỹ thuật Việt Nam tặng thưởng Huy chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam; được Thủ tướng Chính phủ tặng Bằng khen,...
 
Gần 40 năm gắn với giá vẽ, cây cọ, họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan chưa khi nào vơi mùi mặn mòi biển cả, đặc biệt là hình ảnh biển quê hương xứ Nghệ. “Tôi nhớ đến xao xác, nhớ đến nao lòng những chiều trên biển Cẩm Nhượng”, ông nói. Có lẽ tiếng sóng biển từ thuở ấu thơ vẫn còn dội về trong ký ức ông trong suốt những ngày tháng sống tha hương, để rồi tiếng sóng ấy lại vỗ trong các bức tranh ông vẽ.
 
Giờ đây, khi sức khỏe không còn sung mãn để tham gia thật nhiều các chuyến đi thực tế xa, để định kỳ trở về với cửa biển Nhượng Bạn quê hương, nơi có ngọn núi Thiên Cầm, núi Tượng Lĩnh nổi tiếng, nhưng trong phòng vẽ chật chội của mình, ông vẫn hàng ngày phác thảo biển qua ký ức, qua các tư liệu cũ.
 
Biển trong tranh của Hoàng Nguyễn Đoan được mô tả đa dạng ở các góc độ không gian và thời gian, gắn với việc khắc họa đậm nét hình tượng người dân vùng biển. Không khí yên bình, ấm áp, cuộc sống no đủ, thanh tịnh gần như luôn tràn ngập trong mảng tranh vẽ về biển của ông như các tác phẩm Biển Nhượng Bạn, Mưa Biển, Tuổi thơ và biển cả, Cơn giông Cửa Nhượng …

Họa sỹ Hoàng Nguyên Đoan – người mắc nợ quê nhà ảnh 3

Bức “Cơn giông Cửa Nhượng” (sơn dầu) của Hoàng Nguyễn Đoan

Họa sỹ Hoàng Nguyễn Đoan cho biết, tính đến nay ông đã vẽ được khoảng trên 40 bức về đề tài biển quê nhà. Ông từng có dự định tổ chức một triển lãm tranh về biển tại nơi mình đã sinh ra, lớn lên, nơi ông có bao kỷ niệm vui buồn như là một sự tri ân. Thế mà, đến nay, ông vẫn chưa thực hiện được cho dù mái đầu đã bạc. Người họa sỹ già lý giải rằng, để tổ chức được một triển lãm như thế tuy với quy mô nhỏ, không phải là chuyện dễ. Có đủ thứ việc phải lo toan: đóng khung tranh, vận chuyển tranh về quê, địa điểm triển lãm, rồi các vấn đề hậu cần cho cuộc triển lãm và nhất là kinh phí thực hiện… “Tôi luôn cảm thấy mắc nợ với quê nhà”, Hoàng Nguyễn Đoan đưa ánh mắt lên bức tranh biển Thiên Cầm, tâm sự.
 
Chia tay người họa sĩ già, chúng tôi thầm mong cho ông sớm thực hiện được ước vọng trả nợ với quê hương. Khi đó, người dân xứ Nghệ và công chúng trong cả nước sẽ được chiêm ngưỡng những bức tranh của ông tại Nhượng Bạn, nơi lúc nào cũng rì rào tiếng sóng đón người con về cùng những yêu thương.

T.V

Tin mới

Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

(Baonghean.vn) -  Trong đợt lũ quét vừa qua, tuyến đường Tây Sơn - Mường Xén bị sạt lở nghiêm trọng, đặc biệt đoạn qua bản Sơn Hà. Dòng nước lũ từ khe Mú Loong đổ xuống bản đã cắt ngang mặt đường, tạo thành khe rộng, sâu cả chục mét. Các phương tiện giao thông không thể lưu thông. Mưa lũ còn khiến hàng nghìn mét khối đất đổ xuống mặt đường, cô lập xã Tây Sơn nhiều ngày nay.
Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

(Baonghean.vn) - Ký ức miên man của Nguyễn Thu Hà đã mô tả những cơn bão nhưng không trực tiếp nhắc đến gió mưa gào rú. Ngược lại, biết “bão luôn là những mất mát, đau thương” đấy, nhưng tác giả dành chỗ trong trái tim mình để nhớ về những kỉ niệm ấm áp lưu luyến, khi nghe tiếng loa xóm báo bão, khi ăn món ăn dân dã mà “xa xỉ” trong đêm mất điện, khi quấn trong chăn nghe kể chuyện, khi chui nấp dưới gầm giường ướt như chuột lột, khi dọn dẹp sau bão… 
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

(Baonghean.vn) - Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ giúp nhân dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai; UBND tỉnh họp giao ban với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh và các hội doanh nghiệp; Phó Bí thư Tỉnh ủy trao Huy hiệu Đảng tại xã Quỳnh Giang; Khởi tố, bắt khẩn cấp chủ tịch xã lập khống hồ sơ xây dựng nhà văn hóa xóm... là những nội dung chính trong ngày 6/10.
Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung yêu cầu, các sở, ngành, địa phương phải luôn xác định tinh thần, trách nhiệm sẵn sàng hỗ trợ, chia sẻ với các doanh nghiệp; bởi doanh nghiệp phát triển là tỉnh phát triển, thành công của doanh nghiệp chính là thành công của tỉnh.
Từ trái qua phải các bị can Nguyễn Duy Hùng, Cao Đăng Chương và Trần Khắc Tú. Ảnh: Hồng Ngọc

Khởi tố thêm 03 bị can liên quan tới sai phạm xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương

(Baonghean.vn) - Quá trình mở rộng điều tra liên quan đến vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thuỷ lợi Bắc Nghệ An, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Nghệ An tiếp tục khởi tố thêm 3 bị can.
Chuyện V-League và các đội trẻ

Chuyện V-League và các đội trẻ

(Baonghean.vn) - Nhiều đội bóng chỉ đủ “nuôi” đội 1, còn các tuyến trẻ thì đến đâu hay đó mà vẫn cứ tồn tại dai dẳng ở V-League nhờ vô vàn những cách thức co kéo.
Khoảnh khắc xe tải và xe ca va chạm khiến 24 người bị thương

Khoảnh khắc xe tải và xe ca va chạm khiến 24 người bị thương ở Tân Kỳ, Nghệ An

(Baonghean.vn) -  Vào lúc 6h30 sáng 06/10, tại ngã tư Tân Đồng - Tân Phú, huyện Tân Kỳ đã xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng giữa xe ca mang biển kiểm soát: 37F-002,06 chở công nhân Nhà máy may Minh Anh (đi hướng Quỳ Hợp xuống Tân Kỳ) va chạm với xe đầu kéo, biển kiểm soát: 37R- 03876 đi hướng ngược lại.
Dành 500 tỷ đồng chăm lo Tết Quý Mão 2023 cho đoàn viên, người lao động

Dành 500 tỷ đồng chăm lo Tết Quý Mão 2023 cho đoàn viên, người lao động

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc thảo luận kế hoạch tổ chức các hoạt động chăm lo Tết cho đoàn viên, người lao động nhân dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phan Văn Anh cho biết: Tổ chức Công đoàn sẽ dành 500 tỷ đồng chăm lo Tết Quý Mão 2023.
Rau xanh tăng giá mạnh sau lũ

Rau xanh tăng giá mạnh sau lũ

(Baonghean.vn) - Mưa lũ kéo dài khiến hơn 11.000ha hoa màu bị hư hại, trong đó, phần lớn là diện tích rau vụ đông. Hiện, các vùng sản xuất rau màu trọng điểm như Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, Nam Đàn… đang chờ nước rút, nắng hửng để gieo trồng lại. 
Giáo viên Kỳ Sơn chung tay giúp đỡ học sinh vùng lũ quét

Giáo viên Kỳ Sơn chung tay giúp đỡ học sinh vùng lũ quét

(Baonghean.vn)- Sau trận lũ quét kinh hoàng khiến nhiều học sinh ở 2 bản Hòa Sơn và Sơn Hà, xã Tà Cạ chịu cảnh màn trời chiếu đất do nhà cửa, sách vở bị cuốn trôi và đất đá vùi lấp, các cán bộ, giáo viên Trường THPT Kỳ Sơn đã đồng hành cùng các em, tổ chức ăn ở cho học sinh tại Ký túc xá của trường để ổn định việc học tập.