Hoài niệm tranh dân gian Việt Nam​

Tranh dân gian Việt Nam đang đứng trước nguy cơ mai một, thất truyền do tập quán chơi tranh và sử dụng tranh không còn phổ biến như trước đây

Trước những biến đổi của đời sống kinh tế - xã hội, các dòng tranh dân gian của Việt Nam đang dần bị lãng quên và đứng trước nguy cơ mai một. Một thời cả làng làm tranh dân gian không còn và người tâm huyết giữ nghề và biết làm nghề chỉ là con số ít ỏi, nhiều dòng tranh dân gian chỉ còn trong ký ức. Đó là thực trạng đáng buồn về tranh dân gian của nước ta, một di sản văn hóa gắn liền với đời sống tinh thần, tín ngưỡng, một nét đặc trưng trong dòng chảy của văn hóa dân tộc.

Thế kỷ 18, 19 được xem là thời kỳ hưng thịnh nhất của tranh dân gian Việt Nam cùng với sự phát triển của nghề in và khắc gỗ. Ở thời kỳ này, việc sản xuất tranh dân gian ngày càng mở rộng ở nhiều địa phương, tập trung thành từng làng hoặc do từng hộ in riêng, đáp ứng nhu cầu của cư dân khắp mọi miền đất nước.

Từ đó đã hình thành những trung tâm sản xuất tranh khắc gỗ dân gian nổi tiếng, được gọi theo địa danh hành chính, như: Đông Hồ (Bắc Ninh), Hàng Trống (Hà Nội), Kim Hoàng (Hoài Đức-Hà Nội), Nam Hoành (Nghệ An), làng Sình (Huế)... Với nội dung truyền tải ước mong về cuộc sống bình yên, hạnh phúc, tranh dân gian được sử dụng nhiều trong các dịp Tết hay cúng lễ, mang đậm yếu tố tín ngưỡng, tôn giáo của nhân dân.

Tranh kính Nam Bộ
Tranh kính Nam Bộ

Tuy nhiên, trước sự biến đổi của lịch sử và đời sống kinh tế - xã hội, ngày nay, nhiều dòng tranh đã bị thất truyền như tranh Kim Hoàng, Nam Hoành. Những dòng tranh còn tồn tại như: tranh Đồng Hồ, tranh thờ miền núi, tranh kính Nam bộ… cũng không còn hưng thịnh như trước.

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả, ở làng Đông Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh, một trong số ít nghệ nhân còn làm tranh dân gian Đông Hồ cho biết: Trước năm 1945, cả làng nhà nào cũng làm tranh nhưng bây giờ tranh Đông Hồ không được ưa chuộng nên nhà nhà chuyển sang làm hàng mã để mưu sinh.

Nghệ nhân Nguyễn Hữu Quả chia sẻ: "Trước đây tranh Đông Hồ là sản phẩm chính dành cho người dân chơi vào dịp Tết. Hiện nay, ngoài tranh Đông Hồ thì có nhiều sản phẩm khác như tranh gỗ, đồng, thêu… Người dân có nhiều lựa chọn hơn, khiến tranh Đông Hồ cũng bị mai một nhiều. Sức tiêu thụ của dòng tranh Đông Hồ có giảm đi và số nghệ nhân sống bằng nghề tranh cũng giảm đi rất nhiều".

Với tranh dân gian Hàng Trống - dòng tranh nổi tiếng của vùng đất Hà Thành với những tác phẩm như “Cá chép trông trăng”, tranh tứ quý “tùng, cúc, trúc, mai”… giờ cũng chỉ còn lại duy nhất nghệ nhân Lê Đình Nghiên đã vào tuổi xưa nay hiếm đang âm thầm giữ nghề.

Tranh dân gian hàng Trống.
Tranh dân gian hàng Trống.

Nghệ nhân Lê Đình Nghiên chia sẻ: "Tranh Hàng Trống không phát triển mạnh mẽ như ngày xưa. Cái nghề này cũng kén người, khéo tay và phải chịu khó. Tranh hàng Trống làm mất công hơn những thứ tranh khác là phải sử dụng bút lông vẽ từng màu một, muốn nhanh cũng không được mà muốn công nghiệp hóa cũng không được".

Cùng với các dòng tranh dân gian ngoài Bắc, các dòng tranh dân gian miền Nam như tranh gói vải, tranh vải hiện cũng chỉ còn một nghệ nhân làm. Hay như tranh dân gian làng Sình, ở Thừa Thiên Huế có lịch sử hơn 400 năm cũng đang dần mai một và biến dạng. Nhiều tranh và bản khắc độc đáo tranh làng Sình đã không còn nguyên bản, bị thất tán trong dân gian.

PGS.TS Phan Thanh Bình - Hiệu trưởng Trường Đại học Nghệ thuật Huế cho biết: Tranh làng Sình là dòng tranh mộc bản được sử dụng phổ biến ở cố đô Huế với chức năng duy nhất là phục vụ cúng lễ, cứ cúng xong là đốt. Vì vậy, đến nay chỉ những bản khắc gỗ là hiện vật quý còn đươc lưu giữ ở nhà ông Kỳ Hữu Phước - một nghệ nhân làm tranh lâu năm tại làng Sình.

Ông là người cuối cùng của dòng tranh này biết chế tác và khắc nét tranh đúng với bản sắc tranh dân gian làng Sình cổ. Điều này cho thấy so với quy mô trước đây bị giảm rất nhiều. Chừng nào người dân còn tin vào tâm linh thì tranh sẽ tồn tại.

Theo VOV

Tin mới

Sông Lam Nghệ An.

Sông Lam Nghệ An: Khởi đầu hanh thông?

(Baonghean.vn) - Nếu chỉ xem xét những gì người trong cuộc nói trước khi mùa giải V-League 2023 khởi tranh, SHB Đà Nẵng với tham vọng “lọt top huy chương” sẽ trên cơ Sông Lam Nghệ An chỉ đặt mục tiêu top 8 sau lượt đi?
Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An làm việc với lãnh đạo Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An làm việc với lãnh đạo Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

(Baonghean.vn) - Sáng 3/2, đồng chí Nguyễn Đức Trung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh làm việc với lãnh đạo Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam về tiến độ thực hiện Dự án “Hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An” vay vốn WB.
Nữ cán bộ vẹn toàn 'hai vai'

Nữ cán bộ vẹn toàn 'hai vai'

(Baonghean.vn) - Đảm nhận Trưởng ban Dân vận Huyện ủy, kiêm Chủ tịch Ủy ban MTTQ huyện Tân Kỳ, đồng chí Vũ Thị Thanh Hương luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Sự năng nổ, nhiệt tình, luôn gần dân, sát dân để làm tốt vai trò cầu nối giữa Đảng với dân của đồng chí luôn được ghi nhận.
Hé lộ nguyên nhân 2 cán bộ Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Nghĩa Đàn bị bắt

Hé lộ nguyên nhân 2 cán bộ Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Nghĩa Đàn bị bắt

(Baonghean.vn) - Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An vừa phê chuẩn các Quyết định khởi tố đối với Giám đốc và Phó Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Nghĩa Đàn và Giám đốc một doanh nghiệp có liên quan. Qua tìm hiểu của PV Báo Nghệ An, nguyên nhân của vụ việc cũng đã dần được hé lộ.
Truy tố đối tượng trốn nã sau 15 năm

Truy tố đối tượng trốn nã sau 15 năm

(Baonghean.vn) - Viện KSND huyện Kỳ Sơn vừa hoàn tất cáo trạng truy tố đối với Xồng Bá Xử, SN 1988, trú tại bản Trường Sơn, xã Nậm Cắn, huyện Kỳ Sơn về tội “Bắt, giữ người trái pháp luật” theo quy định tại Điều 123, BLHS năm 1999.
Sôi động trở lại sân chơi tiếng Anh quốc tế TOEFL Challenge

Sôi động trở lại sân chơi tiếng Anh quốc tế TOEFL Challenge, chờ đón học sinh Nghệ An tranh tài

(Baonghean.vn) - Nhiều năm qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An phối hợp với Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam phát động cuộc thi tiếng Anh quốc tế TOEFL Challenge với mong muốn đẩy mạnh phong trào dạy và học tiếng Anh, tạo cơ hội cho học sinh Nghệ An đánh giá năng lực tiếng Anh theo chuẩn quốc tế.

Công Phượng

Công Phượng gọi điện cho Chanathip trước khi sang J.League; Tiền vệ Lê Tấn Tài giải nghệ ở tuổi 39

(Baonghean.vn) - Nguyễn Công Phượng tiết lộ anh đã gọi điện cho ngôi sao Chanathip Songkrasin của Thái Lan, trước khi sang J.League; Đầu mùa giải 2023, tiền vệ Lê Tấn Tài đã chính thức rút lui không thi đấu cho đội bóng nào nữa. Đó là thông tin thể thao đáng chú ý trong 24h qua.
Sông Lam Nghệ An: Muốn danh hiệu không thể thiếu ngoại binh

Sông Lam Nghệ An: Muốn danh hiệu không thể thiếu ngoại binh

(Baonghean.vn) - Trong những danh hiệu mà SLNA đã đạt được tại V.League, đều có đóng góp của các ngoại binh. Mùa giải năm nay Sông Lam Nghệ An không còn có sự phục vụ của Văn Đức và Văn Khánh. Tuy nhiên, với sự xuất hiện của 2 tân binh hứa hẹn sẽ giúp SLNA có vị trí tốt ở V.League 2023.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/2

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/2

(Baonghean.vn) - Ra mắt sách của Tổng Bí thư về phòng, chống tham nhũng, tiêu cực; Ban Tổ chức Tỉnh ủy trao tặng Huy hiệu Đảng cho đảng viên; Tỉnh đoàn Nghệ An thăm, tặng quà đảng viên lão thành và đảng viên trẻ xuất sắc... là những thông tin chính trong ngày 2/2.
Ban Dân tộc kiểm tra Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Ban Dân tộc kiểm tra Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số

(Baonghean.vn) - Trong 3 ngày (từ 31/1-2/2), đoàn công tác Ban Dân tộc đi kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi  và một số chính sách liên quan đến đồng bào DTTS tại các huyện miền núi Nghệ An. 
5 vùng quy hoạch mới hai bên bờ sông Vinh

5 vùng quy hoạch mới hai bên bờ sông Vinh

(Baonghean.vn) - Theo quy hoạch được UBND tỉnh phê duyệt, tổ chức không gian ven sông Vinh có nhiều điểm mới. Theo đó có 5 vùng quy hoạch thu hút sự quan tâm đặc biệt của nhân dân và các nhà đầu tư.
Công ty Cổ phần xi măng Vicem Hoàng Mai thông báo về việc tuyển dụng Nhân viên Thị trường

Công ty Cổ phần xi măng Vicem Hoàng Mai thông báo về việc tuyển dụng Nhân viên Thị trường

(Baonghean.vn) - Căn cứ vào nhu cầu sử dụng lao động hiện tại và bổ sung nguồn nhân lực đáp ứng chiến lược phát triển bền vững, Công ty CP Xi măng Vicem Hoàng Mai cần tuyển dụng một số ứng viên làm công việc Nhân viên Thị trường thuộc Xí nghiệp Tiêu thụ - Công ty cổ phần Xi măng Vicem Hoàng Mai.