Làng quê lao đao vì phường hụi - Kỳ 3: “Thả gà ra đuổi” trong vô vọng
Tin vào lời hứa “góp ít, lĩnh nhiều”, hàng trăm người dân đã vét sạch tiền bạc, thậm chí cầm cố tài sản để tham gia phường hụi. Thế nhưng, khi vòng hụi vỡ, chủ hụi bất ngờ “biến mất”, để lại phía sau là những phận người trắng tay, nợ nần chồng chất. Suốt 5 năm qua, hành trình đòi lại tiền của các nạn nhân vẫn rơi vào bế tắc, kéo theo những hệ lụy đau lòng trong từng gia đình, từng xóm làng.
Nội dung: Tiến Hùng / Trình bày: Trần Hải • 29/04/2026
*****
.png)
Gần 4 năm nay, anh Trần Văn Hòa (48 tuổi), ở xã Bình Minh rong ruổi khắp nơi để tìm chủ phường. Mỗi lần nghe có người mách chủ phường đang ở đâu, dù thông tin mơ hồ, anh Hòa vẫn khăn gói, quyết tâm đi tìm bằng được. Từ Vũng Tàu xa xôi đến Hà Nội đông đúc, đặc biệt là quê nội lẫn quê ngoại của chủ phường ở Thanh Hóa đều bị anh Hòa “xới tung”, nhưng chủ phường thì vẫn bặt vô âm tín.
“Gần 7 tỷ đồng… giờ coi như mất trắng”, anh Hòa nói chậm rãi, ánh mắt đục đi sau nhiều năm gồng gánh. Số tiền ấy không chỉ là tài sản của gia đình, mà phần lớn được vợ chồng anh vay từ ngân hàng, từ người quen, gom góp với hy vọng đổi lại một cơ hội làm ăn tốt hơn. Nhưng tất cả đã sụp đổ kể từ ngày chủ phường - người từng được cả xóm tin tưởng bất ngờ rời khỏi địa phương.
Người mà anh Hòa và nhiều phường viên khác đang tìm kiếm là bà Lê Thị H. (58 tuổi). Khoảng 30 năm trước, gia đình bà H. từ Thanh Hóa vào chợ Tân Thành (thuộc xã Tân Thành, huyện Yên Thành cũ), làm nghề rèn, sau đó xây căn nhà cao tầng ở cổng chợ, buôn bán thêm nhiều mặt hàng. Trong khi đó, vợ chồng anh Hòa cũng mở tiệm thuốc Tây nhỏ ngay trước cổng chợ. “Cùng cảnh làm ăn buôn bán ở chợ với nhau hàng chục năm, nên giữa hai nhà chúng tôi rất thân thiết, thậm chí coi nhau chẳng khác gì anh em ruột”, anh Hòa kể.
Vì muốn kiếm ít lãi suất, vợ chồng anh Hòa bắt đầu tham gia các dây phường do bà H. làm chủ theo hình thức phường đấu - ai đấu cao sẽ được bốc, số lãi đấu được chia đều cho những người chưa bốc. Thời gian đầu, anh Hòa cũng như các phường viên khác, được trả lãi đều đặn. Tin tưởng, bao nhiêu tài sản tích góp được, anh đều “đầu tư” vào các dây phường. Không những thế, với lý do cần tiền làm ăn, bà H. còn hỏi vay vợ chồng anh Hòa khoản tiền lớn, hứa trả lãi cao, đều đặn. Tin tưởng người chị cùng xóm chợ, anh Hòa không mảy may nghi ngờ, liền thế chấp ngôi nhà để cho bà H. mượn khoản tiền hơn 4 tỷ đồng. Tuy nhiên, chỉ sau thời gian ngắn, bà H. bất ngờ tuyên bố vỡ nợ, không còn khả năng chi trả và dừng hoạt động tất cả các dây phường.
“Tôi vẫn nhớ như in cái ngày đó, tối 3/12/2022, vợ chồng tôi nghe tin tìm đến nhà thì bà ta nói đã vỡ nợ, nhưng hứa sẽ trả cho chúng tôi. Vì lúc đó bà ấy cũng đang sở hữu rất nhiều bất động sản, đang cầm trong tay nhiều Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất đưa cho tôi xem. Lúc đầu, bà ta cũng đã đưa cái bìa đỏ nhà để gán nợ cho tôi cầm về rồi, nhưng ra đến cổng thì lấy lại, hứa ngày mai sẽ gọi người đến bán nhà trả cho tôi ngay. Vì tin tưởng nên vợ chồng tôi cũng gật đầu, ai ngờ tối hôm đó bà ta khăn gói ra đi luôn”, anh Hòa kể. Sáng hôm sau, nghe tin chủ phường đã lặng lẽ rời đi, anh Hòa cùng hàng trăm phường viên kéo đến, nhưng chỉ còn chồng và các con của chủ phường. Những người này đều phủ nhận việc liên quan đến nợ nần và phường hụi. Ít ngày sau, toàn bộ thành viên gia đình bà H. cũng âm thầm rời đi, để lại căn nhà trống nằm im lìm trước cổng chợ.
Từ một người có nhà cửa ổn định, cuộc sống tạm đủ đầy, anh Hòa rơi vào vòng xoáy nợ nần. Căn nhà duy nhất đã phải bán đi, nhưng hiện vẫn còn gánh khoản nợ hơn 2 tỷ đồng. Bi kịch chưa dừng lại khi gần 1 năm trước, vợ anh gặp tai nạn nghiêm trọng, phải cắt bỏ một chân, mất khả năng lao động. Một mình anh gồng gánh tất cả: Chăm vợ, nuôi 4 con và trả những khoản nợ không biết đến bao giờ mới hết. Mất nhà vì nợ nần, vợ chồng anh Hòa đành phải xin chính quyền để mượn tạm căn nhà 3 tầng rưỡi của chính chủ phường bỏ lại làm nơi sinh sống.
“Hiện nay thì chồng và các con bà ta vẫn sống ở Thanh Hóa, còn bà vợ thì chúng tôi ra đó tìm hàng trăm lần cũng không gặp. Nhiều lần nghe tin bà ta mua nhà trong Vũng Tàu, chúng tôi cùng vào tìm, rồi có lần thì nghe tin mua nhà ở ngoài Hà Nội, nhưng tìm mãi vẫn không thấy dấu vết”, anh Hòa nói trong vô vọng.
.png)
Từ những dây phường nhỏ ban đầu, số tiền góp ngày một lớn dần theo niềm tin giữa những người quen biết. Nhưng khi vòng hụi vỡ vào cuối năm 2022, bà H. bất ngờ “biến mất”, để lại khoản tiền ước tính lên đến hàng trăm tỷ đồng và hàng loạt gia đình rơi vào cảnh lao đao.
Kể từ đó đến nay, người dân nơi đây đã quen với hình ảnh ông Trần Văn Thao (60 tuổi) lặng lẽ rời nhà từ sáng sớm, trên tay là xấp đơn tố cáo đã sờn mép. Ông đi hết nơi này đến nơi khác, gõ cửa từ cơ quan chức năng đến tận quê của người bị tố cáo, chỉ với một hy vọng mong manh: Tìm lại số tiền hơn 2,4 tỷ đồng mà gia đình đã dốc cạn tích góp cả đời.
“Có lúc tôi nghĩ, chỉ cần gặp được người ta thôi cũng được…”, ông Thao nói, giọng trầm xuống. Nhưng người phụ nữ mà gia đình ông từng coi như ruột thịt - người đứng ra tổ chức các dây phường đã “bặt vô âm tín” suốt nhiều năm qua. Trong khi đó, câu trả lời mà ông nhận được từ cơ quan chức năng lại khiến hy vọng càng trở nên xa vời: Đây chỉ là tranh chấp dân sự.
Ông Thao là Trưởng ban Quản lý chợ Tân Thành, còn vợ mở gian tạp hóa nhỏ trong căn nhà xập xệ bên hông chợ. Ông Thao nói rằng, gia đình ông và chủ phường luôn coi nhau như ruột thịt trong suốt hàng chục năm cùng buôn bán ở chợ. Cũng vì sự thân thiết đó, khi bà H. rủ tham gia phường vào cuối năm 2017, gia đình ông gần như không chút do dự. Ban đầu chỉ là những suất phường nhỏ, vài triệu đồng mỗi tháng. Nhưng càng tham gia, niềm tin càng lớn, số tiền góp vào cũng tăng dần. Không chỉ chơi phường, vợ chồng ông Thao còn nhiều lần cho bà H. vay tiền riêng để “làm ăn, mở rộng ki-ốt”. Chỉ trong vài tháng trước khi biến mất, bà H. đã 8 lần vay của gia đình ông Thao, tổng số tiền gần 2 tỷ đồng.
“Lúc đó mình không nghĩ gì cả, vì tin quá rồi. Ai ngờ…”, ông Thao bỏ lửng câu nói.
Cuối năm 2022, những dấu hiệu bất thường bắt đầu xuất hiện. Các khoản tiền đến kỳ không được chi trả, lời hứa liên tục bị khất lần. Rồi đến ngày 3/12/2022, bà H. cắt đứt mọi liên lạc và rời khỏi địa phương. Sự biến mất ấy không chỉ khiến một gia đình hoảng loạn. “Tôi đi hỏi mới biết không phải mỗi mình bị”, ông Thao nhớ lại.
Từ vài người, rồi vài chục người, danh sách nạn nhân nhanh chóng kéo dài. Cả xã nghèo chấn động khi phát hiện hàng trăm người cùng rơi vào bẫy phường hụi. Có người mất vài trăm triệu đồng, có người mất cả tỷ đồng. Tổng số tiền ước tính lên đến hơn 100 tỷ đồng, được huy động qua nhiều hình thức: Góp phường, vay lãi suất cao. Không khí yên bình của xóm chợ bỗng chốc bị thay thế bằng sự nghi kỵ và bất an.
Ngoài nhận tiền phường của các thành viên, mấy tháng trước khi rời đi, bà H. còn sang các xã lân cận, xin tham gia vào hàng loạt dây phường do người khác làm chủ. Ở những dây phường đó, sau khi đóng tiền đầy đủ tháng đầu tiên, đến tháng thứ 2, bà H. đồng loạt đưa ra mức đấu rất cao, để dành được bốc. Tuy nhiên, sau khi bốc xong, vì bà H. không thực hiện nghĩa vụ đóng phường tiếp nên dẫn đến vỡ phường dây chuyền, khiến các làng quê xơ xác.
Sau khi bà H. rời đi, căn nhà 3 tầng trước cổng chợ - từng là nơi giao dịch nhộn nhịp - trở nên im lìm. Những tài sản có giá trị đã được chuyển đi từ trước. “Cũng nhờ chính quyền vào cuộc sớm mới giữ lại được căn nhà của chủ phường để bây giờ anh Hòa đang ở tạm. Vì sau khi nhận được thông tin, tôi đã đề nghị cơ quan chức năng nhanh chóng đình chỉ giao dịch, phong tỏa tài sản duy nhất của gia đình này còn sót lại. Chứ nếu không chắc cũng bị tẩu tán rồi”, ông Phạm Văn Chính - Chủ tịch UBND xã Tân Thành thời điểm đó nhớ lại.
Không chỉ thiệt hại về kinh tế, vụ vỡ phường còn kéo theo những hệ lụy nặng nề trong từng gia đình. Những khoản tiền góp hụi, vay mượn trước đây vốn được giấu kín, nay vỡ lở, trở thành nguyên nhân của mâu thuẫn, đổ vỡ. “Từ ngày xảy ra chuyện, trong nhà lúc nào cũng như có lửa”, bà Chu Thị Tình (48 tuổi), trú xóm Tân Đức nghẹn ngào. Với bà, số tiền gần 1 tỷ đồng không chỉ là tài sản, mà là cả tương lai của gia đình.
5 năm trôi qua kể từ ngày những dây phường đổ vỡ, nhiều người dân ở Tân Thành và các vùng lân cận vẫn chưa thể khép lại câu chuyện của mình. Những khoản tiền tích góp cả đời bỗng chốc “bốc hơi”, kéo theo những hệ lụy không dễ gì đo đếm: Nhà cửa phải bán đi, nợ nần đeo bám, gia đình lục đục, niềm tin giữa người với người rạn vỡ.
Trong căn nhà giờ đã vắng tiếng cười, anh Trần Văn Hòa vẫn ngày ngày xoay xở với gánh nặng cơm áo, thuốc men cho người vợ tàn tật và tương lai của 4 đứa con nhỏ. Còn ông Trần Văn Thao vẫn tiếp tục hành trình đi tìm một lời giải cho số tiền đã mất, dù chính ông cũng không còn chắc mình đang tìm kiếm điều gì - một con người, một lời xin lỗi, hay chỉ là một chút hy vọng mong manh.
------o0o------
(Còn nữa)
