Lễ hội Di tích lịch sử -văn hóa Đền Cửa

(Baonghean) - Đền Cửa và Mộ tướng Ninh Vệ tọa lạc ở vị trí trung tâm xã Nghi Khánh, huyện Nghi Lộc. Di tích có tên đền Cửa vì trước đây đền được xây dựng trước cửa biển Cửa Xá. Trước đây, đền Cửa thuộc thôn Hương Duệ (sau đổi thành làng Khánh Duệ). Sau Cách mạng tháng Tám, đền Cửa nằm trên đất làng Khánh Duệ, xã Nghi Khánh, nên đền được gọi là đền Khánh Duệ.

Đền Cửa cách Thành phố Vinh 19 km, cách huyện lỵ Nghi Lộc 9 km về phía Đông. Đền được xây dựng từ thời nhà Trần để thờ Mẫu Âu Cơ, Cao Sơn, Cao Các, Tam Tòa Thánh Mẫu và thờ các nhân vật nổi tiếng của dân tộc và địa phương như: Chiêu Minh Vương Trần Quang Khải, Tướng quân Ninh Vệ, Quận công Nguyễn Cảnh Quế, nho sư Phùng Thời Tá.

Lễ hội Di tích lịch sử -văn hóa Đền Cửa ảnh 1

                                           Toàn cảnh Đền Cửa.

Đền được xây dựng do công của Chiêu Minh Vương, Thượng tướng Trần Quang Khải, được nhà vua cử vào đất Nghệ An xây dựng căn cứ chặn đường tiến của quân Nguyên Mông. Tướng quân Trần Quang Khải đi thuyền cập bến Cửa, thấy cảnh trí ở đây hùng vĩ, có núi non bao bọc, lại thuận tiện đường thủy nên đã chọn nơi đây làm doanh trại đóng quân. Để khích lệ lòng yêu nước và tinh thần quyết tâm đánh giặc của tướng sỹ, Tướng Trần Quang Khải đã cho xây dựng ở bến Cửa ngôi đền thờ Mẫu Âu Cơ - người mẹ đã cùng Lạc Long Quân sinh ra một trăm người con đất Việt.

Đền có 3 tòa: Hạ điện, Trung điện và Thượng điện được xây ở vị trí đẹp, quay mặt hướng Đông Nam , trên thế đất hình chim phượng. Bao bọc xung quanh là làng mạc và khu dân cư đông đúc. Đền trấn ở cửa ngõ phía Tây Thị xã Cửa Lò, cách khu du lịch bãi tắm 0,5 km, cách Đền thờ Nguyễn Xí 2 km về phía Tây, cách Đền Vạn Lộc 2 km về phía Bắc. Cảnh quan đền Cửa xứng danh một vùng "Nhân sơn quần tụ" và "Địa linh nhân kiệt". Công trình đã được tu bổ, xây dựng lại khá khang trang vào năm 2003 bằng nguồn ngân sách địa phương và nhân dân đóng góp.

Gian giữa nhà Hạ điện là nơi thờ Tướng quân Trần Quang Khải. Gian giữa nhà trung điện là nơi thờ Tướng quân Ninh Vệ. Gian bên trái nhà Trung điện là nơi thờ Quận công Nguyễn Cảnh Quế. Gian bên phải nhà Trung điện là nơi thờ vọng nho sư Phùng Thời Tá. Nhà Thượng điện có kiến trúc thời Nguyễn, gian chính giữa để thờ Mẫu Âu Cơ, gian bên trái là nơi thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, gian bên phải là nơi thờ Cao Sơn, Cao Các.


Khu mộ tướng Ninh Vệ nằm trên khu đất cao ráo hướng mặt về Đông Nam . Ninh Vệ là tướng tài thời nhà Trần có công đánh giặc dẹp loạn ở phương Nam và anh dũng tử trận. Nhân dân thương tiếc an táng ông ở phía Đông đền Cửa. Để ghi nhớ công lao của ông, nhân dân đã lập bài vị, phối thờ ông ở đền Cửa. Trong thời kỳ chống thực dân Pháp, đền Cửa còn là nơi hội họp bí mật của tổ chức Đảng ở Nghi Lộc. Các đồng chí Hoàng Văn Tâm, Nguyễn Duy Trinh... thường lui tới đền để chỉ đạo phong trào cách mạng. Tháng 4/1931, đền Cửa là nơi tập trung nhân dân trong vùng biểu tình, bắt tên Chánh Đoàn Hiệu - tay sai của Pháp, thu hồi ấn triện, thành lập chính quyền Xô Viết. Khi phong trào Xô Viết bị đàn áp, giặc Pháp bắt đồng chí Hoàng Văn Tâm (nguyên Bí thư Huyện ủy Nghi Lộc) và xử bắn đồng chí ở chân núi Động Đình, gần đền Cửa vào ngày 20/6/1932.


Đền Cửa và mộ tướng Ninh Vệ là một trong những ngôi đền lớn được xây dựng ở các cửa biển Nghệ An, gắn với nhiều sự kiện và nhân vật lịch sử của đất nước và địa phương. Đền Cửa và mộ tướng Ninh Vệ đã được UBND tỉnh Nghệ An cấp bằng công nhận Di tích lịch sử-văn hóa cấp tỉnh, theo Quyết định số 6819 ngày 23/12/2009. Từ năm 2010, Lễ hội Đền Cửa được phục hồi và thu hút đông đảo nhân dân và du khách trong và ngoài huyện tham gia. Lễ hội được tổ chức hàng năm vào ngày 2 đến 4/3 âm lịch.

Năm 2012, lễ hội di tích lịch sử-văn hóa Đền Cửa và mộ tướng Ninh Vệ sẽ được xã Nghi Khánh, huyện Nghi Lộc tổ chức vào ngày 23/3 đến ngày 25/3/2012 (tức ngày mồng 2 đến 4/3 năm Nhâm Thìn). Phần lễ với các nghi thức như: Lễ khai quang, Lễ yết cáo, Lễ dâng hương, Lễ tế thần và giỗ Mẫu, Lễ tạ, được diễn ra trang trọng, nghiêm trang, thành kính đậm đà bản sắc dân tộc.

Phần hội bao gồm các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, các trò chơi dân gian phong phú như: văn nghệ quần chúng của các xã, thi đấu bóng chuyền, cờ tướng, kéo co, đẩy gậy... Cùng với các lễ hội di tích lịch sử văn hóa ở địa bàn huyện Nghi Lộc, Thị xã Cửa Lò, Lễ hội Đền Cửa và mộ tướng Ninh Vệ sẽ góp phần giáo dục truyền thống uống nước nhớ nguồn của nhân dân ta, thỏa mãn nhu cầu sinh hoạt văn hóa tâm linh và du lịch về nguồn của nhân dân và du khách thập phương.

Vũ Ba Lan

Tin mới

Bốn cầu thủ Việt Nam vào Đội hình tiêu biểu AFF Cup 2022; Saudi Arabia đổi luật để chiêu mộ Messi

Bốn cầu thủ Việt Nam vào Đội hình tiêu biểu AFF Cup 2022; Saudi Arabia đổi luật để chiêu mộ Messi

(Baonghean.vn) - Đặng Văn Lâm, Đoàn Văn Hậu, Nguyễn Hoàng Đức và Nguyễn Tiến Linh được bầu vào đội hình hay nhất AFF Cup 2022; Liên đoàn Bóng đá Saudi Arabia lên kế hoạch tăng suất ngoại binh để có thêm cơ hội ký hợp đồng với Lionel Messi là những tin tức thể thao nổi bật.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 27/1

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 27/1

(Baonghean.vn) - Thường trực Tỉnh ủy Nghệ An họp đánh giá kết quả tổ chức Tết Quý Mão; Phát động "Tết trồng cây đời đời nhớ ơn Bác Hồ";  Nhà ga, sân bay tấp nập sau kỳ nghỉ Tết... là những nội dung chính trong ngày 27/1.
Không chỉ Hà Nội FC mà là chuyện của V-League

Không chỉ Hà Nội FC mà là chuyện của V-League

(Baonghean.vn) - Trong màn khai sân đầu Xuân Quý Mão 2023, người hâm mộ đang theo dõi khá kỹ từng bước đi của đội bóng Thủ đô Hà Nội FC, đội bóng từng 6 lần vô địch V.League (2010, 2013, 2016, 2018, 2019, 2022) và tiếp tục là ứng viên sáng giá cho "ngôi vua" mùa giải mới.
Tòa chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện

Tòa chấp nhận một phần yêu cầu khởi kiện

(Baonghean.vn) - Vụ việc “Người đàn bà 21 năm khiếu kiện đất đai ở Anh Sơn” được Báo Nghệ An thông tin qua 3 bài viết: “Nghệ An: Người đàn bà 21 năm kêu kiện chuyện đất đai”; “Người đàn bà 21 năm khiếu kiện đất đai ở Anh Sơn: Vẫn mỏi mòn chờ công lý”; “Thu hồi “bìa đỏ” cấp không đúng quy định”.
Vui mùa tuyển quân Xuân mới

Vui mùa tuyển quân Xuân mới

(Baonghean.vn) -  Khi Xuân mới ngập tràn trên mọi miền quê hương đất nước, cũng là lúc những chàng trai trúng tuyển nghĩa vụ quân sự năm 2023 trên dải đất Bắc miền Trung háo hức chờ ngày lên đường nhập ngũ. Tổ quốc gọi, thanh niên sẵn sàng, tinh thần ấy lại bừng sáng trong mùa Xuân mới...
Nghệ An: Sự kiện nổi bật ngày 26/1

Nghệ An: Sự kiện nổi bật ngày 26/1

(Baonghean.vn) - Kỷ niệm 234 năm chiến thắng Ngọc Hồi - Đống Đa; Lễ hội cầu yên, cầu phúc, cầu mùa; Triển khai trồng rừng vụ xuân; Tòa án thụ lý vụ án "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản" của 2 vợ chồng Giám đốc Công ty TNHH-TM Minh Khang... là những thông tin nổi bật ngày 26/1.