Lì xì ngày Tết

(Baonghean) - Vừa nghe trên ti vi trích lại ý kiến của Ngân hàng Nhà nước rằng: “Tết âm lịch năm nay sẽ không phát hành thêm tiền mệnh giá nhỏ”, ngoại cu Tý liền chép miệng, tỏ ra chiều lo lắng: “Rứa thì lấy cấy chi mà lì xì”. Thấy lạ, cu Tý nhà ta hỏi tíu tít: “Tiền mệnh giá nhỏ là tiền chi rứa bà?”. “Là tiền lẻ!”, ngoại cu tý nôm na giải thích. Được ngoại cắt nghĩa, cu Tý như chợt hiểu ra rồi nhảy cẫng lên. Mà Tết Ất Mùi bà cũng đừng có lì xì bằng tiền lẻ nữa. Mấy năm rồi chỉ mỗi mình bà còn xài “mệnh giá nhỏ” thôi”. 

Ngoại cu Tý đang đứng như trời trồng bỗng ngồi phịch xuống ghế, trong đầu người đàn bà gần thất tuần ấy ngao ngán chồng lên nhau vô số câu hỏi. Tại sao? Tự bao giờ? Ai? Và cái gì đã “thực dụng hóa” đứa cháu 11 tuổi của bà nhanh như thế? Vâng, đấy là câu chuyện mà tôi vừa được nghe kể lại sáng nay. 

Lì xì là một phong tục có từ ngàn đời nay. Truyền thuyết kể rằng, ngày xửa ngày xưa, ở Đông Hải có một cây đào to, rất nhiều yêu quái sống trong các hốc. Ngày ngày bọn yêu quái này tìm cách ra khỏi hốc cây để mang họa đến thiên hạ. Rất tiếc “âm mưu” này luôn bị các thần tiên ở hạ giới canh giữ. Tuy nhiên, cứ vào lúc giao thừa thì tất cả các thần tiên đều phải về trời để nhận công việc mới theo sự phân công của Thượng đế. Nhân cơ hội này, một loài yêu quái có tên là con Tuy xuất hiện để xoa đầu trẻ con đang ngủ. Hậu quả là những đứa trẻ này giật mình khóc thét rồi bị sốt hoặc trở nên ngớ ngẩn. Vì vậy, các gia đình có con nhỏ thường thức suốt cả đêm để canh, không cho yêu quái tên Tuy làm hại con mình.

Rồi một lần có mấy vị tiên đi ngang nhà kia, hóa thành những đồng tiền nằm bên chỗ mấy đứa trẻ. Thấy vậy, cha mẹ chúng đem gói những đồng tiền này vào tấm vải đỏ. Khi con Tuy đến, những đồng tiền trong tấm vải đỏ liền lóe sáng khiến con Tuy sợ hãi bỏ chạy. Phép thuật này sau đó lan truyền ra khắp nhân gian. Từ đó, mỗi dịp khi tết đến, người ta lại bỏ tiền vào trong những cái túi màu đỏ tặng trẻ con, gọi là tiền mừng tuổi nhưng thực tế là để tống khứ con Tuy. Lại có chuyện khác kể rằng, tục tặng tiền mừng tuổi bắt nguồn từ đời nhà Đường (Trung Quốc). Năm đó, Dương Quý Phi hạ sinh một hoàng tử. Được tin mừng, vua Đường Huyền Tông đích thân đến thăm và ban cho Dương Quý Phi một số vàng bạc gói trong tấm giấy đỏ. Dương Quý Phi coi đó vừa là tiền mừng vừa là chiếc bùa hoàng đế ban tặng con trẻ để trừ tà. Việc này đồn đại ra ngoài dân gian, người ta bắt chước tặng tiền mừng và coi đây như món lộc trừ tai họa, mang lại nhiều may mắn cho những đứa trẻ...

Đồng hành cùng thời gian, lì xì đã trở thành một phong tục đẹp của người Việt. Mỗi dịp Tết Nguyên đán, khi cả gia đình sum vầy, con cháu sẽ có lời mừng tuổi ông bà, cha mẹ, sau đó con cháu được ông bà, cha mẹ “lì xì” lại một phong bao màu đỏ để lấy may. Như vậy, cho dù theo xuất xứ nào chăng nữa thì tiền lì xì vẫn là thứ mang giá trị phi vật chất. Nó là hành trang của ước vọng, là lời cầu nguyện xuất phát từ cõi sâu thẳm nhất của tình người, là thông điệp vô điều kiện của lòng nhân ái.

Rất tiếc, ngày nay, khi yếu tố tiền nong bắt đầu bám rễ và sẵn sàng “thôn tính” không ít mối quan hệ mỗi lúc không may có cơ hội thì lì xì không còn nguyên vẹn giá trị tinh khôi ban đầu của nó nữa. Không ít “bậc” phụ huynh coi lì xì đơn giản là một món tiền hoặc là trả ơn hoặc là mua ơn mà các “đệ” phải “đi tết” thông qua “mấy đứa nhỏ”. Giá trị đích thực của nó tùy thuộc vào những con số dài ngắn được bày biện trên đó mà người ta quen gọi là mệnh giá! Bởi thế những lì xì có khả năng “trừ tà” thời hiện đại phải là những túi lì xì thật to, thật dày, thật nặng và thật “ga lăng” mới... may mắn! Nghe nói có nhà nọ, hàng năm phải mở sổ tổng hợp tiền lì xì để thông qua đó nhằm đánh giá “tín nhiệm” từng mối quan hệ đấy thôi. Chính sự tham lam, thực dụng, thiếu hụt văn hóa của người lớn mới là thứ làm cho cu Tý chê “mệnh giá nhỏ” của bà ngoại. Một “tác dụng phụ” đáng sợ của tiền! 

Người viết bài này đã không dưới một lần chứng kiến hình ảnh những đứa bé ngang nhiên (thậm chí hồ hởi) mở túi xì xì lấy tiền rồi hồn nhiên vứt vỏ ngay trước mặt khổ chủ. Chúng biết tít mắt trước những món lì xì “đậm nét” và thè lưỡi trước những túi lì xì chưa đủ sức “trừ tà”. Chúng tụm ba tụm bảy để khoe với nhau về “doanh thu ngày mùng một”, chúng còn “trao đổi kinh nghiệm” làm thế nào để người lớn mở hầu bao... Chúng cũng không nể nang khi công khai phàn nàn “cô ấy giá năm ngàn” hay “bác kia trông phong độ thế mà hơi bị kẹo kéo”. Tôi không có ý định chỉ trích các cháu. Tôi khẳng định các cháu vô can, bởi chúng chỉ là những đứa trẻ. Chính người lớn đã cưỡng chế những tâm hồn non nớt phải thực dụng. Nếu có một chỉ trích thì người lớn mới là “bị đơn”. Người lớn đã kích hoạt và dung dưỡng cái xấu. Suy cho cùng thì những đứa trẻ đáng thương ấy chỉ là nạn nhân. Chính xác là nạn nhân của... người lớn! 

Nguyễn Khắc An

Tin mới

GS Đặng Hùng Võ: Trí thức thì nhiều mà bằng phát minh hữu dụng không được bao nhiêu

GS Đặng Hùng Võ: Trí thức thì nhiều mà bằng phát minh hữu dụng không được bao nhiêu

(Baonghean.vn) - Lẽ sống xã hội hiện nay là nâng cao giá trị tri thức nhưng mắc phải nhược điểm rất lớn là tri thức chỉ như một cuộc chơi về độ thông minh sách vở, không góp gì đáng kể cho phát triển kinh tế. Đến nay, tư duy dạy và học đã thay đổi nhiều ở các nước công nghiệp mới, nhưng nếp cũ vẫn chi phối sự phát triển rất nhiều. Đỗ đạt rồi mà vẫn chỉ loanh quanh chữ nghĩa suông.
ĐT Việt Nam đã tăng 1 bậc, từ hạng 97 lên hạng 96 thế giới.

HAGL và Thanh Hóa được cấp phép dự V.League 2023 nhưng bị phạt; BXH FIFA tháng 10/2022: Việt Nam tăng 1 bậc, bỏ xa Thái Lan

(Baonghean.vn) - CLB là HAGL và Thanh Hóa được cấp phép dự V.League 2023 kèm biện pháp phạt; Trong Bảng xếp hạng FIFA được công bố mới nhất trong tháng 10, ĐT Việt Nam tăng 1 bậc lên vị trí 96 thế giới, tiếp tục bỏ xa Thái Lan. Đó là những thông tin thể thao nổi bật trong 24h qua.
Đội trẻ Sông Lam Nghệ An sẵn sàng cho Giải Bóng đá hạng 3 Quốc gia 2022

Đội trẻ Sông Lam Nghệ An sẵn sàng cho Giải Bóng đá hạng 3 Quốc gia 2022

(Baonghean.vn) -Đây là năm đầu tiên Câu lạc bộ Sông Lam Nghệ An thành lập thêm đội trẻ để tham gia vào Giải bóng đá Hạng ba Quốc gia 2022, dự kiến ngày 11/10 tới đây đội sẽ có trận đấu mở màn ở bảng A khu vực phía Bắc. Đến thời điểm hiện tại mọi công tác chuẩn bị đã hoàn tất, tập thể đội bóng quyết tâm sẽ mang đến một mùa giải thành công, tạo tiền đề để bóng đá xứ Nghệ phát triển bền vững hơn trong tương lai.
Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

(Baonghean.vn) -  Trong đợt lũ quét vừa qua, tuyến đường Tây Sơn - Mường Xén bị sạt lở nghiêm trọng, đặc biệt đoạn qua bản Sơn Hà. Dòng nước lũ từ khe Mú Loong đổ xuống bản đã cắt ngang mặt đường, tạo thành khe rộng, sâu cả chục mét. Các phương tiện giao thông không thể lưu thông. Mưa lũ còn khiến hàng nghìn mét khối đất đổ xuống mặt đường, cô lập xã Tây Sơn nhiều ngày nay.
Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

(Baonghean.vn) - Ký ức miên man của Nguyễn Thu Hà đã mô tả những cơn bão nhưng không trực tiếp nhắc đến gió mưa gào rú. Ngược lại, biết “bão luôn là những mất mát, đau thương” đấy, nhưng tác giả dành chỗ trong trái tim mình để nhớ về những kỉ niệm ấm áp lưu luyến, khi nghe tiếng loa xóm báo bão, khi ăn món ăn dân dã mà “xa xỉ” trong đêm mất điện, khi quấn trong chăn nghe kể chuyện, khi chui nấp dưới gầm giường ướt như chuột lột, khi dọn dẹp sau bão… 
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

(Baonghean.vn) - Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ giúp nhân dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai; UBND tỉnh họp giao ban với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh và các hội doanh nghiệp; Phó Bí thư Tỉnh ủy trao Huy hiệu Đảng tại xã Quỳnh Giang; Khởi tố, bắt khẩn cấp chủ tịch xã lập khống hồ sơ xây dựng nhà văn hóa xóm... là những nội dung chính trong ngày 6/10.
Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung yêu cầu, các sở, ngành, địa phương phải luôn xác định tinh thần, trách nhiệm sẵn sàng hỗ trợ, chia sẻ với các doanh nghiệp; bởi doanh nghiệp phát triển là tỉnh phát triển, thành công của doanh nghiệp chính là thành công của tỉnh.
Từ trái qua phải các bị can Nguyễn Duy Hùng, Cao Đăng Chương và Trần Khắc Tú. Ảnh: Hồng Ngọc

Khởi tố thêm 03 bị can liên quan tới sai phạm xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương

(Baonghean.vn) - Quá trình mở rộng điều tra liên quan đến vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thuỷ lợi Bắc Nghệ An, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Nghệ An tiếp tục khởi tố thêm 3 bị can.
Chuyện V-League và các đội trẻ

Chuyện V-League và các đội trẻ

(Baonghean.vn) - Nhiều đội bóng chỉ đủ “nuôi” đội 1, còn các tuyến trẻ thì đến đâu hay đó mà vẫn cứ tồn tại dai dẳng ở V-League nhờ vô vàn những cách thức co kéo.