'Lo từ sớm, từ xa' trước mùa mưa lũ

"Tiếp sức" cho địa bàn vùng khó

Trung tuần tháng 8 vừa qua, MTTQ Việt Nam xã Lam Thành đã trang bị các trang thiết bị, phương tiện thiết yếu phục vụ công tác phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn cho các lực lượng và địa bàn dân cư gồm 2 máy cưa xăng, 2 máy thổi lá, 2 máy xịt rửa áp lực cao, 2 cáng cứu thương, 2 nhà bạt, 40 phao tròn và 1 máy phát điện.

Đồng thời, 4 thuyền nhỏ được bàn giao cho 4 xóm Hưng Lợi 1, Hưng Lợi 2, Hưng Nhân 1 và Hưng Nhân 2. Tổng giá trị số trang thiết bị, phương tiện được bàn giao là 300 triệu đồng, từ nguồn Quỹ Cứu trợ của Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An.

Với một địa bàn thường xuyên chịu tác động của mưa lũ như Lam Thành, việc bổ sung phương tiện, thiết bị ngay tại cơ sở có ý nghĩa thiết thực, nhất là trước mùa mưa lũ. Khi phương tiện được bố trí sẵn ở các lực lượng và khu dân cư, địa phương sẽ có thêm điều kiện chủ động ứng phó, tìm kiếm cứu nạn khi có tình huống xảy ra.

Ông Trần Văn Phi - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Lam Thành cho biết, Lam Thành là một trong những địa phương chịu nhiều ảnh hưởng bởi mưa lũ hằng năm, nhất là các khu dân cư vùng ngoài đê Tả Lam. Còn nhớ vào tháng 9/2025, ảnh hưởng của bão số 10 gây mưa lớn, nước từ thượng nguồn chảy về mạnh khiến nước sông Lam dâng cao. Khi nước sông Lam đột ngột dâng đã gây ngập gần 10 xóm khu vực ngoài đê Tả Lam thuộc xã Lam Thành. Trong tình huống ấy, lực lượng chức năng xã Lam Thành nhanh chóng tổ chức hỗ trợ người dân di chuyển đến nơi an toàn, chủ yếu là các gia đình họ hàng ở khu vực trong đê.

Tuy nhiên, những trận lũ đi qua để lại nhiều nỗi lo. Từ thực tế những mùa lũ trước, sự chuẩn bị từ sớm, từ xa càng trở nên cần thiết. Khi mỗi địa bàn có thêm phương tiện, mỗi lực lượng có thêm điều kiện để hành động nhanh hơn, việc bảo vệ tính mạng và tài sản của người dân cũng sẽ chủ động hơn.

Còn tại xã Nhôn Mai - một trong những địa bàn chịu thiệt hại nặng nề nhất trong đợt mưa lũ 2025 cũng đã đón nhận những sự quan tâm kịp thời. Ông Vi Văn Hòa - Ủy viên Ban Thường vụ Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Nhôn Mai cho biết, Nhôn Mai là xã biên giới vùng cao cách trung tâm tỉnh khoảng 280 km, có hơn 28 km đường biên giới tiếp giáp với nước bạn Lào. Toàn xã có 1.465 hộ với tỷ lệ hộ nghèo lên tới 51,879% và hơn 24% là hộ cận nghèo. Đợt mưa lũ tháng 7/2025 đã gây ra lũ ống, lũ quét nghiêm trọng. Toàn xã có 398 ngôi nhà bị thiệt hại, trong đó, 73 nhà bị cuốn trôi hoàn toàn; 217 ha lúa ruộng bị ảnh hưởng, 1 người tử vong. Tổng thiệt hại ước tính lên tới 616,323 tỷ đồng.

Ngay sau khi mưa lũ đi qua, từ nguồn hỗ trợ của tỉnh, địa phương được phân bổ 9 tỷ đồng, cùng với hơn 2,472 tỷ đồng từ các nguồn hỗ trợ khác.

Trước mùa mưa lũ năm nay, vào tháng 7, địa phương tiếp tục được hỗ trợ các trang thiết bị, vật tư phòng, chống thiên tai trọng yếu phục vụ công tác ứng phó tại chỗ, bao gồm 2 động cơ nổ, 2 bộ dàn cầu inox, 2 máy cưa, 2 lưỡi cưa, 17 loa cầm tay, 2 tổ máy phát điện dầu, 26 bộ đàm, 2 thuyền cứu hộ, 2 máy rửa cao áp, 4 máy cắt cỏ, 10 cưa tay.

Số phương tiện này đã được Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam xã tiến hành bàn giao cho từng đơn vị của địa phương. Qua đó, bổ sung nguồn lực cần thiết để địa phương chủ động hơn trong công tác ứng phó tại chỗ, nhất là trước mùa mưa lũ.

Còn tại 2 xã Bích Hào và Nhân Hòa, từ nguồn lực hỗ trợ của Quỹ Cứu trợ tỉnh Nghệ An, địa phương cũng đã có thêm điều kiện để triển khai những công trình cấp thiết phục vụ cộng đồng. Theo đó, 10 tỷ đồng được phân bổ cho 2 xã để hỗ trợ xây dựng 3 nhà văn hóa cộng đồng kết hợp tránh, trú bão, lũ.

Đây là những công trình vừa phục vụ sinh hoạt cộng đồng trong điều kiện bình thường, vừa có thể trở thành nơi tránh, trú an toàn cho người dân khi thiên tai xảy ra. Với những địa bàn còn tiềm ẩn nguy cơ ngập lụt, việc có thêm các điểm tránh, trú kiên cố, được quy hoạch từ trước sẽ góp phần nâng cao khả năng ứng phó tại chỗ, nhất là trong những tình huống mưa lớn, nước dâng nhanh.

Hiện các địa phương đang gấp rút rà soát, lựa chọn địa điểm phù hợp, đồng thời xây dựng phương án, kế hoạch triển khai. Việc lựa chọn vị trí được đặt trong yêu cầu vừa thuận lợi cho sinh hoạt cộng đồng, vừa bảo đảm an toàn, khả năng tiếp cận và phục vụ người dân trong trường hợp phải sơ tán khi bão, lũ xảy ra.

Từ những phương tiện cứu hộ đến những công trình tránh, trú được tính toán xây dựng lâu dài, các nguồn lực hỗ trợ đã từng bước được đưa về cơ sở. Đây là những điều kiện cần để tăng khả năng chủ động ứng phó, giảm thiểu thiệt hại và bảo vệ an toàn cho người dân trước những diễn biến ngày càng khó lường của thiên tai.

Chăm lo “từ sớm, từ xa”

Chỉ tính riêng trong tháng 7 vừa qua, Ban Vận động Quỹ Vì người nghèo và Cứu trợ tỉnh đã phân bổ kinh phí từ Quỹ Cứu trợ tỉnh Nghệ An cho 77 xã để mua sắm trang thiết bị phục vụ công tác phòng, chống thiên tai, với mức hỗ trợ 300 triệu đồng mỗi xã, tổng kinh phí phân bổ là 23,1 tỷ đồng.

Các thiết bị gồm máy phát điện, cưa máy, thuyền cứu hộ, xuồng cao su, máy bơm nước, máy phun rửa áp lực, máy cắt, nhà bạt quân đội, phao, áo mưa, đèn pin, mũ cối, ủng. Đồng thời, cấp phát 1.000 phao cứu sinh cỡ lớn trị giá 200 triệu đồng cho 27 xã thuộc các địa bàn xung yếu lưu vực sông Lam và các phụ lưu chính, ưu tiên các xã ven sông bãi, vùng thấp trũng, khu vực miền núi thượng nguồn, thường xuyên chịu ảnh hưởng mưa lũ, sạt lở, chia cắt.

Cùng với đó, trước thiệt hại do giông lốc xảy ra đầu tháng 5/2026, MTTQ tỉnh đã kịp thời tham mưu hỗ trợ 2 tỷ đồng cho 4 xã bị thiệt hại nặng, mỗi xã 500 triệu đồng, góp phần giúp địa phương khắc phục hậu quả bước đầu. Để chủ động ứng phó trong thời gian tới, ngày 24/4/2026, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh cũng đã ban hành Công văn số 545/MTTQ-BTT và rà soát cơ sở vật chất phục vụ phòng, chống thiên tai.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác trước mùa mưa lũ là giúp những hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn có thêm một mái nhà vững chãi, nhất là tại những địa bàn đặc thù vùng ven biển, miền núi. Thấu hiểu điều đó, thời gian qua, các cấp MTTQ và địa phương đã huy động nhiều nguồn lực để hỗ trợ người dân xây dựng, sửa chữa nhà ở.

Tiêu biểu tại xã Quỳnh Lưu, chương trình hỗ trợ xây dựng nhà ở cho các hộ gia đình khó khăn đang được triển khai hiệu quả thông qua chương trình hỗ trợ xây dựng nhà Đại đoàn kết.

Từ đầu năm 2026 đến nay, địa phương đã khởi công, xây dựng 7 căn nhà, gồm 6 nhà xây mới và 1 nhà sửa chữa. Trong đó, 2 nhà xây mới đã hoàn thành, bàn giao với tổng kinh phí 140 triệu đồng và 1 nhà sửa chữa trị giá 30 triệu đồng. Các công trình còn lại đang được khẩn trương thi công, nâng tổng kinh phí hỗ trợ lên 450 triệu đồng. Thời gian tới, xã phấn đấu xây dựng từ 20 - 25 căn nhà Đại đoàn kết cho hộ nghèo, hộ cận nghèo khi các điều kiện về đất đai, pháp lý được hoàn thiện.

Nhìn rộng ra toàn tỉnh, từ các chương trình hỗ trợ nhà Đại đoàn kết đến những nguồn lực xã hội hóa, hàng nghìn ngôi nhà đã được xây dựng, sửa chữa cho hộ nghèo, hộ có hoàn cảnh khó khăn. Mỗi mái nhà được hoàn thiện thêm một phần là thêm một gia đình có chỗ ở ổn định hơn, có thêm điều kiện để chủ động trước những mùa mưa, bão.

Đặc biệt, ngày 23/7/2026, Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Nghệ An ban hành Công văn số 1056/MTTQ-BTT về tăng cường công tác phòng, chống, ứng phó và khắc phục hậu quả thiên tai năm 2026.

Theo đó, Mặt trận Tổ quốc các xã, phường và các tổ chức chính trị - xã hội tỉnh được yêu cầu triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, trong đó, tập trung tuyên truyền, vận động nhân dân chủ động phòng ngừa, ứng phó với thiên tai; phối hợp với cơ quan chức năng phổ biến chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền về phòng, chống thiên tai; nâng cao nhận thức, trách nhiệm và kỹ năng ứng phó cho cán bộ, đoàn viên, hội viên và nhân dân.

Có thể thấy, các nguồn lực cứu trợ đang được hỗ trợ đúng thời điểm. Cùng với đó, việc chủ động tuyên truyền, rà soát, chuẩn bị phương án ứng phó từ sớm đang tạo thêm điều kiện để các địa phương không bị động khi thiên tai xảy ra. Đó cũng là cách để mỗi sự sẻ chia được trao đúng lúc, đúng nơi và phát huy hiệu quả thiết thực nhất.