Nghệ An: Nhà đầu tư chưa mặn mà với nước sạch nông thôn

(Baonghean.vn) -Thay vì đầu tư bền vững để kinh doanh thì các doanh nghiệp tại Nghệ An lại tỏ ra thiếu mặn mà với các công trình nước sạch ở nông thôn; nhiều dự án dang dở mà không ai tiếp quản...
Nguồn vốn đầu tư cho cấp nước hạn hẹp, dàn trải
Trước đây, mỗi năm, khu vực nông thôn Nghệ An được đầu tư hàng chục tỷ đồng, từ nhiều nguồn vốn đầu tư và tài trợ để nâng cấp hạ tầng cấp nước cũng như sản xuất, kiểm nghiệm chất lượng nước đảm bảo sạch và hợp vệ sinh.
Ngoài nguồn từ Chương trình mục tiêu Quốc gia nước sạch và vệ sinh môi trường thì còn có dự án tài trợ của Danina, vốn vay Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Tổ chức UNICEP... thì nay chỉ còn lại nguồn vốn sự nghiệp và lồng ghép từ Chương trình Mục tiêu Quốc gia xây dựng nông thôn mới hàng năm. Cụ thể, số tiền chỉ khoảng 2 tỷ đồng mỗi năm, trong đó 1,617 tỷ đồng ngân sách cấp và 400 triệu đồng từ Chương trình xây dựng nông thôn mới.
Bể lắng lọc của dự án cấp nước Diễn Tháp thi công nhưng chưa hoàn chỉnh vì thiếu vốn đối ứng của địa phương. Ảnh: Nguyễn Hải
Bể lắng lọc của dự án cấp nước Diễn Tháp thi công nhưng chưa hoàn chỉnh vì thiếu vốn đối ứng của địa phương. Ảnh: Nguyễn Hải

Vì lý do trên nên mặc dù hàng năm, Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn tỉnh vẫn lấy mẫu nước từ các nhà máy cung cấp nước sạch khu vực nông thôn để kiểm nghiệm, theo dõi nhưng việc đầu tư nâng cấp, sửa chữa và nhất là truyền thông nâng cao ý thức sử dụng nước sạch hợp vệ sinh rất hạn chế.

Tại các vùng thiếu nước sinh hoạt “kinh niên” như các xã bãi dọc, bãi ngang ven biển Nghi Lộc, Quỳnh Lưu, TX. Hoàng Mai hay Diễn Châu, mỗi dịp đến mùa Hè, nắng nóng thì người dân đều phải dùng nước sạch với giá cắt cổ, bình quân mỗi xe nước 4-5 khối có giá trên dưới 200.000 đồng (50.000 đồng/m3). Trong khi người dân vùng ven biển, cuối nguồn nông giang thiếu nước ngọt để sinh hoạt thì ở các huyện miền núi cao, mặc dù Nhà nước và các nguồn tài trợ khác đã tốn không ít kinh phí đầu tư để làm công trình nước tự chảy nhưng do quản lý lỏng lẻo, kinh phí duy tu, bảo dưỡng ít nên xuống cấp rất nhanh.
Thực tế trên kết hợp với yếu tố biến đổi khí hậu, tình trạng khai thác tài nguyên, chặt phá rừng đầu nguồn bừa bãi nên nhiều công trình nước tự chảy không giữ được nguồn nước phía thượng lưu nên các bể nước phía hạ nguồn vô tình mất tác dụng, hiệu quả.

Kinh phí đầu tư, hỗ trợ ngày càng hạn hẹp khiến Trung tâm và các địa phương không thể tiếp tục nâng cấp hạ tầng cấp nước hoặc tiếp tục triển khai các dự án dang dở nhằm nâng tỷ lệ cấp nước sạch cho vùng nông thôn. Một số cơ sở cung cấp nước sạch do trung tâm quản lý mà điển hình là cơ sở tại xã Hưng Tân và Hưng Phúc cấp nước cho 6 xã của huyện Hưng Nguyên xuống cấp nặng nhưng không có nguồn nâng cấp, sửa chữa lớn.  

Ông Trần Văn Chiến - Phó Giám đốc Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn Nghệ An

Nguồn nước đầu vào tại Trạm Hưng Tân không thực sự sạch khiến người dân không yên tâm cho mục đích ăn uống. Ảnh: Nguyễn Hải
Nguồn nước đầu vào tại Trạm Hưng Tân không thực sự sạch khiến người dân không yên tâm cho mục đích ăn uống. Ảnh: Nguyễn Hải

Cũng theo Trung tâm Nước sạch và Vệ sinh môi trường nông thôn, từ năm 2012 đến nay, toàn tỉnh có 517 công trình cấp nước tập trung, có 29 công trình hoạt động bền vững, 174 công trình tương đối bền vững; còn lại 187 công trình kém bền vững, chiếm 36,2%; 124 công trình không hoạt động, chiếm 24,6%. 

Chương trình Mục tiêu Quốc gia về nước sạch vệ sinh môi trường kết thúc từ năm 2015 nhưng đến nay vẫn còn 15 dự án dở dang, chậm tiến độ đã ảnh hưởng lớn đến mục tiêu cấp nước cũng như khó khăn cho công tác quản lý, đầu tư xây dựng các công trình.

Giải pháp để 86% hộ dân dùng nước hợp vệ sinh?
Theo mục tiêu mà Nghị quyết HĐND tỉnh đề ra, đến năm 2022, toàn tỉnh phải có 86% tỷ lệ hộ gia đình nông thôn được sử dụng nước hợp vệ sinh, hiện đã đạt tỷ lệ 85%. Mặc dù tỷ lệ trên là kết quả phấn đấu của tỉnh nhưng so với bình quân chung của cả nước là 88% thì tỷ lệ hộ dân dùng nước sinh hoạt hợp vệ sinh ở Nghệ An còn thấp và thấp thua 2 tỉnh bên cạnh là Thanh Hóa và Hà Tĩnh đã đạt lần lượt là 95% và 92%.    
Mặc dù thời gian còn lại hơn 6 tháng và mục tiêu tăng thêm 1% sẽ đạt mục tiêu đề ra nhưng việc thực hiện trong thực tế không hề đơn giản.
Ngoài lý do khách quan là có 15 dự án cấp nước sinh hoạt thi công dang dở, chậm tiến độ khiến 109.723 người dân khu vực nông thôn không có nước sinh hoạt hợp vệ sinh để dùng thì thời gian tới, Bộ Y tế sẽ ban hành chuẩn mới về nước sạch và nước hợp vệ sinh, theo đó tiêu chí về chất lượng sẽ được nâng cao hơn.
Công trình cấp nước ngọt thi công dang dở tại xã Quỳnh Thọ. Ảnh: Nguyễn Hải
Công trình cấp nước ngọt thi công dang dở tại xã Quỳnh Thọ. Ảnh: Nguyễn Hải

Hiện nước sạch và VSMT là lĩnh vực kinh doanh được khuyến khích xã hội hóa đầu tư nhưng các doanh nghiệp, nhà đầu tư chưa mặn mà. Cùng với lý do ngân sách đầu tư quá dàn trải, địa phương thì thụ động khiến nhiều dự án dang dở nay không có vốn triển khai tiếp thì định mức đầu tư lớn và thu hồi vốn chậm là lực cản khiến nhà đầu tư phải cân nhắc.

Cụ thể, dự án cấp nước xã Quỳnh Thọ (Quỳnh Lưu) có tổng mức đầu tư 27,4 tỷ đồng, trong đó ngân sách hỗ trợ 24,7 tỷ đồng, vốn địa phương là 2,74 tỷ đồng. Sau hơn 6 năm đầu tư, đến năm 2020, vốn đã đầu tư huy động được 11,072 tỷ đồng là từ nguồn ngân sách, còn lại địa phương chưa đối ứng được đồng nào. Dự án cấp nước tại xã Quỳnh Lâm có tổng vốn đầu tư 20,88 tỷ đồng, ngân sách hỗ trợ 12,532 tỷ đồng, địa phương đối ứng 8,532 tỷ đồng nhưng sau 5 năm mới triển khai được 2,2 tỷ đồng từ ngân sách, địa phương không bố trí đồng nào nên phải đắp chiếu nằm chờ.
Trao đổi với chúng tôi, đại diện UBND xã Quỳnh Lâm và Quỳnh Thọ (Quỳnh Lưu) cho biết: Từ năm 2020, chế độ, chính sách hỗ trợ cho các xã miền núi thấp (Quỳnh Lâm) hay bãi ngang (Quỳnh Thọ) đã không còn điều kiện và là xã vừa thoát nghèo nên nguồn thu ngân sách địa phương không thể có để đối ứng. Việc huy động người dân cũng vô cùng khó khăn nên chỉ trông chờ vào doanh nghiệp hoặc vốn vay.
Vì lý do trên nên hiện toàn tỉnh vẫn còn 15 dự án thi công dang dở, trong đó 6 công trình thuộc diện khó giải và rất khó huy động vốn để đầu tư tiếp. Ước tính sơ bộ, để triển khai tiếp các dự án dang dở, cần số tiền 101,1 tỷ đồng, trong đó, vốn ngân sách còn thiếu của 6 dự án dang dở là 57,055 tỷ đồng và nguồn vốn địa phương, người dân và huy động khác là 44,056 tỷ đồng. 
Các hạng mục đã thi công tại dự án cấp nước xã Quỳnh Thọ đang dang dở và xuống cấp. Ảnh: Nguyễn Hải
Các hạng mục đã thi công tại dự án cấp nước xã Quỳnh Thọ đang dang dở và xuống cấp. Ảnh: Nguyễn Hải

Theo chúng tôi, nguyên nhân trực tiếp và sâu xa của việc các nhà đầu tư, doanh nghiệp chưa mặn mà đầu tư vào cung cấp nước sạch là do lợi nhuận từ việc này không nhiều và lâu thu hồi vốn. Hiện tại, mặc dù giá nước sinh hoạt khu vực nông thôn được UBND tỉnh phê duyệt để bán, thấp nhất từ 2.500 đồng/m3/tháng đến cao nhất là 9.000 đồng/m3/tháng nhưng khác với khu vực đô thị, người dân nông thôn sử dụng nước máy khá tiết kiệm (dùng nguồn khác) nên doanh thu khá thấp.

Để giải bài toán trên, một mặt, tỉnh cần rà soát để hỗ trợ có trọng tâm, trọng điểm các dự án sắp hoàn thành nhằm tăng tỷ lệ số hộ được dùng nước sinh hoạt; mặt khác, có cơ chế và giao trách nhiệm đối ứng vốn của các địa phương cho các dự án cấp nước dang dở, thay vì thụ động chờ vốn đầu tư từ ngân sách như hiện nay.

tin mới

Ngày hội hái mận là hoạt động văn hoá đậm đà bản sắc tại cổng trời Mường Lống. Ảnh: CSCC

Hấp dẫn mùa mận tam hoa nơi 'cổng trời' xứ Nghệ

(Baonghean.vn) - Lên "cổng trời" Mường Lống, du khách không những được tận hưởng khí hậu trong lành, mát mẻ được ví như là Sa Pa của xứ Nghệ, mà còn được chiêm ngưỡng, thưởng thức vị ngọt mát của mận tam hoa - một đặc sản riêng có của huyện Kỳ Sơn.

Khoan giếng

Chuyện về làng khoan giếng ở Yên Thành

(Baonghean.vn) - Từ lâu xóm Nhân Tiến, xã Tiến Thành (huyện Yên Thành) được nhiều người nhắc đến với tên “làng khoan giếng”, “làng đi soi nước ngầm” bởi đây là nghề đã gắn bó với nhiều gia đình ở xã miền núi này nhiều năm qua.

BAC A BANK được vinh danh Top 100 doanh nghiệp tiêu biểu ASEAN 2024

BAC A BANK được vinh danh Top 100 doanh nghiệp tiêu biểu ASEAN 2024

(Baonghean.vn) - Tại sự kiện Diễn đàn Kinh tế Asean vừa diễn ra ở Singapore, Ngân hàng TMCP Bắc Á (BAC A BANK) được vinh danh là Top 10 Doanh nghiệp tiêu biểu Asean trực thuộc khuôn khổ giải thưởng ASEAN Award 2024 do các đơn vị, tổ chức thương mại uy tín trong khu vực đăng cai tổ chức.

Khát vọng tạo sinh kế cho dân bản của những 9X vùng cao

Khát vọng tạo sinh kế cho dân bản của những 9X vùng cao

(Baonghean.vn) - Họ - những chàng trai sinh ra từ đá núi, lớn lên trong khốn khó của dân bản, của đồng bào Thái, Mông vùng rẻo cao Kỳ Sơn. Từng bước, từng bước một, họ đang ngày đêm gắng sức mình tạo dựng tương lai cho bản thân và bản làng nơi họ sinh ra và lớn lên bằng những sinh kế mới…

Hành hoa ở Nghệ An tăng giá gấp đôi

Hành hoa ở Nghệ An tăng giá gấp đôi

(Baonghean.vn) - So với cách đây 1 tháng, giá hành lá tăng mạnh, từ 6.000 đồng lên 11.000 - 12.000 đồng/kg. Nông dân vùng bãi ngang Quỳnh Lưu phấn khởi vì hành được mùa, được giá lại dễ tiêu thụ…

Dự báo thời tiết Nghệ An ngày 22/5

Dự báo thời tiết Nghệ An ngày 22/5

(Baonghean.vn) - Theo dự báo, các khu vực tỉnh Nghệ An ngày 22/5 trời nắng, chiều và đêm có mưa rào và dông rải rác. Cảnh báo có lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất ở Kỳ Sơn, Tương Dương do mưa cục bộ.

Sản xuất tại Nhà máy may An Hưng (Yên Thành). Ảnh: Thu Huyền

Thấy gì qua xếp hạng PCI?

(Baonghean.vn) - Bảng xếp hạng Chỉ số Cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) năm 2023 vừa được công bố cho thấy các hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực tiếp tục có bước tiến. 

Kiểm tra tôm

Người nuôi tôm tại Nghệ An thận trọng thả lứa mới

(Baonghean.vn) - Sau hơn 1 tháng kể từ thời điểm xuất hiện hiện tượng tôm chết hàng loạt, hiện nay, người nuôi tôm trên địa bàn huyện Quỳnh Lưu rục rịch thả lứa tôm mới. Lần này, quy trình nuôi được siết chặt hơn để giảm thiểu các rủi ro có thể xảy ra.

Nhộn nhịp thu hoạch rơm trên các cánh đồng xứ Nghệ

Nhộn nhịp thu hoạch rơm trên các cánh đồng xứ Nghệ

(Baonghean.vn) - Thay vì để bị đốt tràn lan trên những cánh đồng, người dân Nghệ An đã tranh thủ đi thu gom rơm khắp các địa phương. Cách làm này không chỉ giúp tăng thêm thu nhập mà còn tận dụng được nguồn phụ phẩm dồi dào, tránh gây ô nhiễm môi trường.

Biểu đồ thu ngân sách Nghệ An từ 2021-tháng 4/2024. Đồ hoạ: Hữu Quân.

Nỗ lực lớn trong thu ngân sách giai đoạn 2021 - 2024 ở Nghệ An

(Baonghean.vn) - Theo Nghị quyết số 18/2020 của HĐND tỉnh Nghệ An, mục tiêu tổng thu ngân sách trên địa bàn đến năm 2025 đạt từ 26.000 tỷ đồng đến 30.000 tỷ đồng. Năm 2023, Nghệ An đã đạt được số thu 21.508 tỷ đồng, bằng 135,6% dự toán HĐND tỉnh giao; 4 tháng đầu năm 2024 đạt hơn 7.711 tỷ đồng.

Giá vàng tăng giảm đột biến, người dân Nghệ An bán 'chốt lời'

Giá vàng tăng giảm đột biến, người dân Nghệ An bán 'chốt lời'

(Baonghean.vn) - Chỉ trong vòng 1 tuần, giá vàng liên tục “nhảy múa”, nếu như đầu tuần, giá vàng “rơi tự do” xuống còn 89 triệu đồng/lượng thì vào cuối tuần, giá vàng bật tăng trở lại, vượt lên mức 90,5 triệu đồng/lượng. Giá vàng biến động mạnh, thị trường vàng Nghệ An sôi động ở chiều mua vào…