Phát huy trí tuệ, bản lĩnh cán bộ nữ trong công cuộc đổi mới:Bài 2: Dấu ấn đã rõ, rào cản còn đó
Ở Nghệ An, sau đại hội đại biểu đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030, công tác cán bộ nữ đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện rõ qua cơ cấu, tỷ lệ và vai trò ngày càng rõ nét của đội ngũ nữ cán bộ trong toàn bộ hệ thống chính trị. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác cán bộ nữ vẫn còn đối mặt với không ít rào cản.
Thanh Lê - Thanh Quỳnh / Kỹ thuật: Hồng Toại • 31/12/2025
------------o0o------------
Ở Nghệ An, sau đại hội đại biểu đảng bộ các cấp nhiệm kỳ 2025 - 2030, công tác cán bộ nữ đã ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, thể hiện rõ qua cơ cấu, tỷ lệ và vai trò ngày càng rõ nét của đội ngũ nữ cán bộ trong toàn bộ hệ thống chính trị. Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác cán bộ nữ vẫn còn đối mặt với không ít rào cản.
.png)
Những năm qua, Nghệ An đã nỗ lực xây dựng nguồn nhân lực nữ chất lượng cao trong hệ thống chính trị. Toàn tỉnh hiện có 808/3.105 cán bộ nữ tham gia ban chấp hành đảng bộ cấp xã; 209/1.318 đồng chí tham gia ban thường vụ đảng ủy cấp xã. Con số này không chỉ phản ánh sự gia tăng về số lượng mà còn cho thấy phụ nữ đã và đang trực tiếp tham gia vào các vị trí lãnh đạo, quản lý then chốt ở cơ sở, gắn với những quyết định cụ thể, những công việc không dễ dàng.
.jpg)
Ở cấp tỉnh, đội ngũ cán bộ nữ tiếp tục khẳng định vai trò trong các cơ quan lãnh đạo chủ chốt. Hiện nay, nữ cán bộ tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh có 10/68 đồng chí. Đáng chú ý, Nghệ An có nữ Phó Bí thư Tỉnh ủy; nữ lãnh đạo một số ban Đảng và nhiều nữ giám đốc, phó giám đốc các sở, ngành như: Y tế, Tư pháp, Văn hóa, Tài chính, Giáo dục và Đào tạo, Nội vụ… Trong đó, số nữ giữ chức danh giám đốc, phó giám đốc sở và tương đương trở lên đạt 27/171 đồng chí. Sự hiện diện ngày càng rõ nét này góp phần hình thành một lớp cán bộ nữ lãnh đạo tự tin, bản lĩnh, từng bước khẳng định năng lực trong những lĩnh vực có yêu cầu cao về chuyên môn và trách nhiệm.
Bên cạnh vai trò trong cấp ủy và chính quyền, nhiều cán bộ nữ còn trực tiếp đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng của nhân dân thông qua hoạt động dân cử. Nổi bật là đội ngũ nữ đại biểu Quốc hội khóa XV của tỉnh Nghệ An với 4/13 đại biểu, đạt tỷ lệ 30,77%; trong đó, cả Trưởng đoàn và Phó Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội tỉnh đều là nữ. Đây không chỉ là sự tín nhiệm của cử tri mà còn là sự ghi nhận đối với năng lực, bản lĩnh và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ nữ cán bộ trong tham gia quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước và địa phương.
Nghệ An cũng là địa phương đầu tiên trong nhiệm kỳ 2021- 2026 thành lập nhóm nữ đại biểu Quốc hội và HĐND tỉnh. Từ khi thành lập, nhóm đã hoạt động tích cực, chủ động, gắn bó hơn trong thực hiện nhiệm vụ đại biểu, đặc biệt có nhiều hoạt động hướng tới phụ nữ, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn, qua đó góp phần kết nối, lan tỏa những giá trị nhân văn trong cộng đồng.
Nhìn từ các con số và những câu chuyện thực tiễn, có thể thấy công tác cán bộ nữ ở Nghệ An thời gian qua đã có những bước tiến rõ rệt, phản ánh sự chuyển biến cả về nhận thức lẫn hành động trong việc tạo nguồn, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ nữ. Vai trò của người cán bộ nữ ngày càng được khẳng định cả ở số lượng, chất lượng, hiệu quả công tác và mức độ tham gia thực chất vào quá trình lãnh đạo, quản lý.
Những kết quả ấy không tách rời nền tảng chủ trương, chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước đối với công tác cán bộ nữ. Phụ nữ luôn được xác định là bộ phận quan trọng trong tổng thể công tác cán bộ, nhất là trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nguồn nhân lực và năng lực quản trị. Nhiều chủ trương, chính sách lớn về bình đẳng giới và công tác phụ nữ đã được ban hành và triển khai đồng bộ, tạo hành lang pháp lý tương đối đầy đủ cho việc phát hiện, đào tạo và trọng dụng cán bộ nữ như: Luật Bình đẳng giới (2006); Nghị quyết số 11-NQ/TW của Bộ Chính trị (2007) về công tác phụ nữ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước; Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp (2015); Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2011-2020 và 2021-2030; Chỉ thị số 21-CT/TW (2018) của Ban Bí thư về tiếp tục đẩy mạnh công tác phụ nữ trong tình hình mới. Chương trình hành động “Tăng cường sự tham gia bình đẳng của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo và quản lý ở các cấp hoạch định chính sách giai đoạn 2021-2030” ban hành năm 2020 của Thủ tướng Chính phủ. Việt Nam đồng thời là thành viên của nhiều công ước quốc tế về bình đẳng giới.
Nghị quyết số 43-NQ/TW, ngày 24/11/2023, của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII đã đặt ra yêu cầu cụ thể đối với nhiệm vụ chăm lo, xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới: “Hoàn thiện và thực hiện tốt chính sách, pháp luật liên quan đến phụ nữ, trẻ em và bình đẳng giới, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ”.
Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp, yêu cầu này càng được nhấn mạnh. Kết luận số 210-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII tiếp tục khẳng định việc quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ nữ, cán bộ trẻ, cán bộ dân tộc thiểu số, nhất là ở những địa bàn khó khăn, lĩnh vực trọng yếu. Tại Nghệ An, các kế hoạch cụ thể về bình đẳng giới và tăng cường sự tham gia của phụ nữ trong các vị trí lãnh đạo, quản lý đã được ban hành và triển khai nghiêm túc, tạo nền tảng cho những chuyển động tích cực trong thực tiễn.
.png)
Chủ tịch UBND xã Kim Bảng Đậu Thị Hồng Thảo cho rằng, rào cản trước hết về “sức bền” trước áp lực công việc quá tải thực tế, phụ nữ thường bị hạn chế hơn nam giới về thể lực. Việc phải liên tục xuống các xóm để nắm tình hình, họp chi bộ vào ban đêm, xử lý các “điểm nóng” tồn tại về đất đai sau sáp nhập xã là một thách thức thể chất cực lớn, dễ dẫn đến kiệt sức khi phải gánh thêm việc nhà đối với cán bộ nữ. Bên cạnh đó, rào cản từ tâm lý “nể nang” và sự phức tạp của tư tưởng “cục bộ địa phương”, tư tưởng “người làng nào bênh làng ấy” vẫn còn hiện diện. Cùng đó là rào cản từ sự “hoài nghi năng lực" và một số định kiến vô hình trong môi trường công tác cũng góp phần làm hạn chế cơ hội thể hiện, phát huy năng lực của cán bộ nữ. Đặc biệt “điểm nghẽn” lớn nhất đối với cán bộ nữ chính là sức ép “kép” giữa yêu cầu công việc và trách nhiệm gia đình. Việc cùng lúc gánh vác vai trò lãnh đạo, quản lý và vai trò người vợ, người mẹ khiến nhiều cán bộ nữ phải nỗ lực gấp đôi, thậm chí gấp ba, để có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác cán bộ nữ vẫn còn đối mặt với không ít rào cản. Định kiến giới, tuổi tác, dân tộc ở một số nơi vẫn tồn tại, ảnh hưởng đến cơ hội phát triển và thăng tiến của cán bộ nữ. Công tác luân chuyển, yếu tố quan trọng giúp cán bộ nữ rèn luyện, trưởng thành, chưa được thực hiện đồng bộ. Phụ nữ vẫn phải đối diện với những “rào cản vô hình” đó là áp lực cân bằng giữa công việc và gia đình, từ những kỳ vọng thấp hơn hoặc còn có tâm lý e dè của một số lãnh trong giao việc khó cho cán bộ nữ.
Từng giữ chức vụ Bí thư Huyện ủy Yên Thành cũ, theo chia sẻ của chị Trần Thị Bình - Bí thư Đảng ủy xã Yên Thành, mặc dù xã hội đã tiến bộ, nhưng tại địa bàn nông thôn như Yên Thành, tư tưởng phong kiến vẫn còn rơi rớt. Người ta thường soi xét nữ lãnh đạo khắt khe hơn. Một sai sót nhỏ của nam giới có thể được bỏ qua, nhưng với nữ giới, nó dễ dàng bị quy chụp là do “năng lực hạn chế của phụ nữ”. Đặc biệt là người được phân công từ bí thư huyện ủy sang làm bí thư xã khi vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, sự kỳ vọng của tỉnh và cán bộ nhân dân vào tôi là rất lớn. Xã hội nhìn vào tôi không chỉ như một lãnh đạo xã bình thường, mà như một “hạt nhân” để đánh giá xem mô hình mới này có thành công hay không. Cùng với đó, áp lực từ gia đình, trách nhiệm “kép” về hiếu đạo, tạo ra căng thẳng giữa sự nghiệp và thiên chức, ảnh hưởng đến tôi cũng như các cán bộ nữ trong quá trình công tác.
Ở những vùng sâu, vùng xa, rào cản này còn nặng nề hơn bởi hạn chế về nhận thức “phụ nữ không cần phải học cao, làm cán bộ” và điều kiện kinh tế - xã hội. Sinh năm 1998, chị Ốc Thị Hải - Bí thư chi bộ nữ đầu tiên bản Xốp Pu, xã Yên Na chia sẻ rằng, để đứng vững ở vị trí này, chị đã phải vượt qua không ít định kiến về giới và tuổi đời. Những nỗ lực âm thầm ấy cho thấy, đằng sau mỗi cán bộ nữ ở cơ sở là một hành trình dài của sự kiên trì, tự tin và khát vọng cống hiến.
Theo đồng chí Hoàng Thị Thu Hiền - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh Nghệ An, những rào cản đối với cán bộ nữ xuất phát từ cả nhận thức, cơ chế và cách thức tổ chức thực hiện ở một số nơi. Thậm chí, vẫn còn biểu hiện coi công tác phụ nữ là nhiệm vụ riêng của Hội Liên hiệp Phụ nữ, chưa phải là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị. Bên cạnh đó, việc cụ thể hóa các chủ trương về công tác cán bộ nữ ở một số nơi còn chậm, thiếu đồng bộ. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến việc tạo nguồn, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng cán bộ nữ trong giai đoạn mới. Việc tháo gỡ các rào cản này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ, quyết liệt hơn của cả hệ thống chính trị, từ nâng cao nhận thức đến hoàn thiện cơ chế, chính sách và phân định rõ trách nhiệm của từng cấp, từng ngành.
Dấu ấn của đội ngũ cán bộ nữ ở Nghệ An đã hiện diện ngày càng rõ trong thực tiễn lãnh đạo, quản lý từ cơ sở đến cấp tỉnh. Tuy nhiên, nếu những rào cản về định kiến, cơ chế, môi trường làm việc và áp lực xã hội không được tháo gỡ một cách thực chất, các kết quả tích cực hôm nay rất dễ chững lại. Điều đó đòi hỏi sự thay đổi từ tư duy đánh giá cán bộ, mạnh dạn giao việc khó, tạo điều kiện luân chuyển, rèn luyện, đồng thời có chính sách phù hợp để giảm áp lực “kép” giữa công việc và gia đình.
-------------------------------
(Còn nữa)
