Thời sự

Bức tranh kinh tế Nghệ An: Tạo thế và lực cho kỷ nguyên mới -Kỳ cuối: Đại hội XIV mở đường, Nghệ An chủ động tăng tốc

Thành Duy • 20/01/2026 16:06

Đại hội đại biểu toàn quốc lần XIV của Đảng là dấu mốc mở ra kỷ nguyên phát triển mới, và Nghệ An không đứng ngoài thời cơ ấy. Bằng lựa chọn hành động sớm, quyết liệt và có trọng tâm, tỉnh đang sớm cụ thể hóa tinh thần đó bằng những bước đi rõ ràng, thực chất ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Nội dung: Thành Duy / Trình bày: Hồng Toại • 20/01/2026

---------------o0o---------------

Đại hội đại biểu toàn quốc lần XIV của Đảng là dấu mốc mở ra kỷ nguyên phát triển mới, và Nghệ An không đứng ngoài thời cơ ấy. Bằng lựa chọn hành động sớm, quyết liệt và có trọng tâm, tỉnh đang sớm cụ thể hóa tinh thần đó bằng những bước đi rõ ràng, thực chất ngay từ đầu nhiệm kỳ.

Sáng 19/12/2025, tại xã biển Hải Lộc, trên dải đất quen với tiếng sóng và vị mặn của gió khơi, những hàng cờ rực rỡ tung bay trong nắng sớm, mở đầu cho một công trình mang theo khát vọng vươn ra biển lớn của Nghệ An. Đó là Lễ khởi công dự án đầu tư xây dựng và kinh doanh Cảng nước sâu Cửa Lò, một trong 234 công trình quy mô lớn trên cả nước được đồng loạt khởi công, khánh thành, thông xe kỹ thuật, nhân kỷ niệm 79 năm Ngày Toàn quốc kháng chiến và chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Dự án do Công ty cổ phần Đầu tư Phát triển Vận tải Quốc tế (ITID) làm chủ đầu tư, được thiết kế để tiếp nhận tàu có trọng tải từ 50.000 đến 100.000 DWT, với khu hậu phương cảng rộng 32 ha và tổng mức đầu tư, bao gồm cả đê chắn sóng, khoảng 9.000 tỷ đồng. Ông Nguyễn Thanh Tùng - Chủ tịch Hội đồng quản trị ITID chia sẻ: Cảng nước sâu Cửa Lò không chỉ phục vụ nhu cầu xuất, nhập khẩu trong nước mà còn được định hướng trở thành đầu mối trung chuyển hàng hóa trên hành lang kinh tế Đông - Tây, kết nối Việt Nam với Lào, Đông Bắc Thái Lan và Myanmar. Xa hơn, cảng sẽ từng bước đưa Nghệ An tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng và mạng lưới hàng hải khu vực, quốc tế.

Với lãnh đạo, người dân địa phương, cảm nhận về dự án lại đến từ những đổi thay rất gần. Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hải Lộc Nguyễn Tiến Cường bày tỏ kỳ vọng rằng, công trình này sẽ tạo ra sự chuyển biến căn bản về diện mạo kinh tế - xã hội, mở ra cơ hội việc làm, thúc đẩy dịch vụ, nâng cao đời sống cho cư dân vùng biển.

Cảng nước sâu Cửa Lò là một lát cắt tiêu biểu trong bức tranh lớn hơn về chiến lược phát triển của Nghệ An. Bước vào giai đoạn 2026 - 2030, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã xác định 12 công trình, dự án trọng điểm trên các lĩnh vực, đặc biệt là hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, với tổng vốn đầu tư cả công và tư lên tới khoảng 100 ngàn tỷ đồng; trong đó có nhiều dự án quy mô lớn sẽ khởi công ngay trong năm 2026, như dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy 23.950 tỷ đồng; dự án Nhà máy Nhiệt điện LNG Quỳnh Lập 55.946 tỷ đồng (2,1 tỷ USD)…

Có thể nói, chưa bao giờ không khí và tiến độ triển khai các dự án trên địa bàn tỉnh diễn ra khẩn trương, quyết liệt và có quy mô lớn ngay từ đầu nhiệm kỳ như hiện nay. Điều đó phản ánh rõ quyết tâm chính trị rất cao của cả hệ thống trong việc tạo nền tảng tăng trưởng mới cho Nghệ An. Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh ban hành Chương trình hành động số 10-CTr/TU về thực hiện mục tiêu tăng trưởng “hai con số” giai đoạn 2026 - 2030 và duy trì tăng trưởng nhanh, bền vững đến năm 2045. Tinh thần xuyên suốt của Chương trình là chủ động tạo động lực tăng trưởng mới, với mục tiêu đưa GRDP của tỉnh tăng từ 12% trở lên trong giai đoạn 2026 - 2030. Mọi nhiệm vụ, giải pháp đều được yêu cầu triển khai theo tinh thần “6 rõ”: Rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm, rõ thời gian, rõ nguồn lực, rõ kết quả, nhằm biến khát vọng tăng trưởng thành những công việc cụ thể, đo đếm được.

Ở cấp điều hành, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Trọng Hải ngày 13/1 đã ký ban hành Kế hoạch của UBND tỉnh triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XX, Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ UBND tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030.

Trong đó, Chủ tịch UBND tỉnh yêu cầu tập trung thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm về hoàn thiện thể chế, cơ chế vận hành của hệ thống chính trị và các công việc có tính chất đặt nền tảng, tạo điều kiện phát triển các lĩnh vực, bao gồm: Xây dựng, ban hành các chương trình, đề án, kế hoạch thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng các cấp ngay từ đầu nhiệm kỳ; xây dựng, hoàn thiện hệ thống quy chế, quy định, quy trình công tác; phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị; kiểm tra, thanh tra, giám sát, đôn đốc, hướng dẫn việc thực hiện nhiệm vụ ở các cấp.

Người đứng đầu UBND tỉnh cũng yêu cầu rà soát, sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các cơ chế, chính sách thuộc thẩm quyền của địa phương; tập trung trước hết vào các cơ chế, chính sách kiến tạo, hỗ trợ, thúc đẩy phát triển và tháo gỡ các nút thắt, rào cản đối với sự phát triển; điều chỉnh quy hoạch tỉnh phù hợp định hướng, chiến lược, không gian phát triển mới. Lập, bổ sung quy hoạch phát triển đô thị, vùng liên xã, cụm xã, quy hoạch xây dựng, khu chức năng theo định hướng quy hoạch tỉnh.

Đồng thời, đưa hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị lên môi trường số, bảo đảm liên thông, đồng bộ, bí mật Nhà nước; thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế số trên các lĩnh vực. Cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách hành chính, tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ số cho người dân và doanh nghiệp.

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, diễn ra từ ngày 19 đến 25/1/2026, được ví như một cuộc đổi mới lần thứ hai, thể hiện quyết tâm chính trị rất cao của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân trong việc đưa đất nước bước vào kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Những quyết sách đột phá được Đại hội xác lập sẽ mở ra thời cơ phát triển mới cho đất nước nói chung và cho từng địa phương nói riêng, trong đó có Nghệ An.

Trong bối cảnh đó, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Khắc Thận đã nhấn mạnh ba yếu tố then chốt quyết định khả năng hoàn thành các mục tiêu phát triển của tỉnh trong giai đoạn tới. Trước hết là yếu tố con người cần phải thay đổi tư duy, phải cải tiến phương pháp, cách làm; phải linh hoạt, sáng tạo, đổi mới; dứt khoát bỏ tư tưởng trông chờ, ỷ lại, không dám chấp nhận thách thức. Yếu tố thứ hai là đổi mới, cải cách hành chính với tinh thần quyết đoán, thực chất và hiệu quả. Yếu tố thứ ba mang tính then chốt trong thực tiễn triển khai các dự án, công trình là công tác giải phóng mặt bằng, kiên quyết không để các vướng mắc này trở thành “điểm nghẽn” làm chậm tiến độ các dự án trọng điểm, ảnh hưởng đến cơ hội phát triển của tỉnh.

Những yêu cầu mang tính hành động ấy từ người đứng đầu Tỉnh ủy đã truyền đi một thông điệp rõ ràng về quyết tâm và cách tiếp cận phát triển mới. Còn nhớ năm 2022, tại Hội thảo “Phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm quốc phòng, an ninh tỉnh Nghệ An đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045” tổ chức tại Hà Nội, một khái niệm gợi lên nhiều suy ngẫm đã được nêu ra một cách chính thức: “Nghịch lý xứ Nghệ”. Khái niệm do Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Nguyễn Xuân Thắng đề cập trong phát biểu đề dẫn, như một cách nhìn thẳng vào thực trạng phát triển chưa tương xứng với tiềm năng và lợi thế của tỉnh.

Nghịch lý ấy nằm ở chỗ: Nghệ An sở hữu truyền thống lịch sử hào hùng, nền văn hóa giàu bản sắc, con người thông minh, hiếu học, cùng nguồn tài nguyên phong phú và đa dạng. Thế nhưng, trong một thời gian dài, tốc độ và chất lượng phát triển của tỉnh vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế đó; thậm chí có những thời điểm đứng trước nguy cơ tụt lại phía sau so với một số địa phương trong khu vực.

Và từ nhận diện đó, trong những năm gần đây, “nghịch lý xứ Nghệ” đã và đang từng bước được mổ xẻ, nhận diện và xử lý bằng những giải pháp cụ thể, sát thực tiễn. Từ cải thiện môi trường đầu tư, đẩy mạnh cải cách hành chính, thu hút các dự án lớn, đến việc siết chặt kỷ luật, kỷ cương hành chính và đề cao vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu; tất cả đang tạo nên những chuyển động thực chất trong hệ thống.

Những chuyển động ấy có thể chưa tạo ra bước nhảy vọt tức thì nhưng đang đặt những viên gạch nền quan trọng để hóa giải dần “nghịch lý xứ Nghệ”. Có thể nói, bước vào giai đoạn 2026 - 2030, Nghệ An đã đi qua giai đoạn “tìm đường” để bước sang giai đoạn tăng tốc khi các nguồn lực không còn phân tán mà đang dần hội tụ vào những trục phát triển chiến lược.

Khép lại chặng đường 5 năm (2021 - 2025) và mở ra chặng đường phía trước, có thể nói, Nghệ An đang đứng trước “điểm rơi” quan trọng nhất trong lịch sử phát triển. Khi thời cơ hội tụ, nguồn lực được khơi thông và khát vọng được dẫn dắt bằng tư duy đổi mới, “nghịch lý xứ Nghệ” sẽ không còn là câu hỏi ám ảnh mà trở thành động lực để bứt phá. Để đến năm 2030, khi thời điểm hai cột mốc lịch sử lớn cùng hội tụ: 1.000 năm danh xưng Nghệ An và 100 năm thành lập Đảng, quê hương Chủ tịch Hồ Chí Minh có thể tự tin khẳng định đã bước sang một trang phát triển mới, xứng đáng với truyền thống, lịch sử, tương xứng với tiềm năng và đáp ứng trọn vẹn kỳ vọng của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Bức tranh kinh tế Nghệ An: Tạo thế và lực cho kỷ nguyên mới - Kỳ 2: Vượt cơn “gió nghịch”, ghi đậm dấu ấn

Bức tranh kinh tế Nghệ An: Tạo thế và lực cho kỷ nguyên mới - Kỳ 1: Điểm đến của chuỗi giá trị toàn cầu

Thành Duy