Bước đột phá của ngành giáo dục

(Baonghean) В 2012-2013 учебном году Министерство образования и профессиональной подготовки руководило пилотным внедрением новой модели вьетнамской начальной школы (VNEN) в 1447 начальных школах в 63 провинциях и городах по всей стране в период с июня 2012 по июнь 2015 года. Модель VNEN является частью проекта GPE-VNEN, финансируемого за счет безвозвратных грантов Глобального образовательного фонда. В нашей провинции эта модель была внедрена в 73 начальных школах в 20 районах, городах и поселках. После одного пилотного семестра были отмечены первые позитивные изменения в реформировании методов обучения, в частности, в ориентации на обучение, ориентированное на ученика, и в изменении подхода к заучиванию наизусть.

Đều đặn mỗi ngày, sau tiếng trống báo hiệu giờ vào học, Hội đồng tự quản các lớp của Trường Tiểu học Lê Hồng Sơn (xã Xuân Hòa, Nam Đàn) khởi động tiết học mới bằng một bài hát tập thể hoặc trò chơi, kiểm tra bài cũ và đọc mục tiêu bài học trước khi giáo viên chủ nhiệm vào lớp. Tham gia một tiết học Toán của học sinh lớp 3A, Trường Tiểu học Lê Hồng Sơn, cảm nhận không khí lớp học thật sôi nổi, kiến thức được truyền tải một cách nhẹ nhàng, học sinh thảo luận, đưa ra các cách giải khác nhau có 3 chữ số... Nhiều nhóm, phần thảo luận đến hồi gay cấn đã giơ phao cứu trợ nhờ cô chủ nhiệm can thiệp. Cô Nguyễn Thị Hồng - giáo viên chủ nhiệm lớp cho biết: “Mô hình giáo dục này, học sinh giữ vai trò trung tâm, giáo viên chỉ là người đồng hành giúp các em tự tìm hiểu kiến thức. Với cách học này, tất cả học sinh đều được tham gia phát biểu xây dựng bài, đều phải làm việc tích cực, thay vì thụ động tiếp nhận kiến thức như trước”.



Mô hình Thư viện thiên nhiên ở Trường Tiểu học Nghi Phú 2. Ảnh: K.L.

Điểm mới của mô hình trường học mới là học sinh được sắp xếp chỗ ngồi học theo nhóm (mỗi nhóm 6 - 8 em tùy sĩ số của lớp); phòng học được bố trí giống như phòng học bộ môn, thư viện linh động với đồ dùng dạy học sẵn có và tự làm để khi cần học sinh có thể lấy. “Việc xếp chỗ ngồi học theo nhóm giúp các em hình thành kỹ năng mới thông qua quá trình học tập mang tính hợp tác, thuận tiện hơn khi tham gia các hoạt động sinh hoạt tập thể, từ đó phát huy tính tự lập và khả năng sáng tạo. Giáo viên có thể đến từng học sinh để giải đáp thắc mắc chứ không chỉ đứng trên bục giảng truyền thụ một chiều. Cách trang trí lớp học hết sức thân thiện, tạo hứng thú cho học sinh”, thầy Hoàng Xuân Quang - Hiệu trưởng Trường Tiểu học Lê Hồng Sơn khẳng định.

Học sinh là đối tượng trung tâm của quá trình dạy-học, nên Hội đồng tự quản lớp do học sinh tự bầu chọn thay vì cô giáo chủ nhiệm chỉ định như trước đây. Tiêu chí bầu Hội đồng tự quản lớp gồm 1 chủ tịch, 2 phó chủ tịch và 6 thành viên các ban (gồm: học tập, thư viện, đối ngoại, tư vấn, văn nghệ - thể dục thể thao, sức khỏe - vệ sinh) phải là người học giỏi, năng động, tích cực, có khả năng giao tiếp trước đám đông. Với cách bầu chọn trên, lớp sẽ có đội ngũ tự quản uy tín, năng lực để tổ chức các hoạt động tự học, tự giáo dục theo yêu cầu của mô hình trường học mới. Việc để học sinh tự bình bầu hội đồng tự quản dần hình thành cho các em ý thức, trách nhiệm, “dám làm, dám chịu” khi đưa ra một quyết định. Nếu như trước đây Ban cán sự lớp chỉ nghe theo mệnh lệnh của giáo viên chủ nhiệm để điều hành, thì nay Hội đồng tự quản lớp đảm nhiệm toàn bộ các hoạt động, chỉ thật sự cần thiết mới báo cáo giáo viên để được hỗ trợ, giúp đỡ. Em Nguyễn Nữ Hoàng Thục, Chủ tịch Hội đồng tự quản lớp 3C, Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (TP.Vinh) cho biết: “Với vai trò là Chủ tịch Hội đồng tự quản, con thấy mình nhanh nhẹn hơn, linh hoạt hơn, tự tin hơn trong giao tiếp và biết cách huy động tất cả các thành viên trong nhóm tham gia xây dựng bài”.



Mô hình “Hộp thư vui” ở Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (Thành phố Vinh). Ảnh: T.P

Tài liệu dạy học mới có hình thức tài liệu “hướng dẫn học tập” các môn: Tiếng Việt, Toán và Tự nhiên xã hội (các môn khác sẽ học bình thường). Tài liệu này được xây dựng trên cơ sở giữ nguyên chương trình, nội dung sách giáo khoa hiện hành cũng như chuẩn kiến thức, kỹ năng. Tài liệu được biên soạn lại, mỗi bài có 3 hoạt động: Hoạt động cơ bản, hoạt động thực hành và hoạt động ứng dụng. Trong các bài học, từng hoạt động sẽ được thiết kế theo nhiều kiểu riêng biệt, tùy theo từng bộ môn, từng bài học như: hoạt động cá nhân, đội, nhóm (từ 3 người trở lên), cả lớp… Cái hay nhất của tài liệu này là được sắp xếp “ba trong một”: Sách giáo khoa, sách giáo viên và sách hướng dẫn học sinh tự học gộp làm một tài liệu chung. Vì vậy, chỉ cần một quyển sách, học sinh có thể tự học, tự làm bài, giáo viên hướng dẫn trên đó và cả phụ huynh cũng có thể sử dụng để hướng dẫn con em mình mà không cần bất cứ một tài liệu hỗ trợ nào khác. Trong thời gian thực hiện dự án, tài liệu này sẽ được phát miễn phí cho tất cả các học sinh. Tài liệu chỉ biên soạn phương pháp dạy - học sao cho hiệu quả, nên giáo viên phải thay đổi tư duy về dạy học trên cơ sở bảo đảm chuẩn kiến thức và kỹ năng của chương trình. “Thời gian đầu, giáo viên khá vất vả vì trước đây chỉ đứng trên bục giảng, giảng chung cho cả lớp thì nay phải hướng dẫn, kèm cặp theo nhóm, giải thích thắc mắc, băn khoăn cho từng học sinh. Đồng thời, phải sáng tạo trong làm đồ dùng dạy học, đọc nhiều tài liệu... Song càng về sau, khi Hội đồng tự quản của lớp đi vào nền nếp, làm chủ được lớp học, tổ chức bài bản 10 bước của chương trình, thì giáo viên chỉ đóng vai trò là người hướng dẫn, định hướng cho học sinh...”, cô Nguyễn Thị Hường, Tổ trưởng chuyên môn khối 2, Trường Tiểu học Nguyễn Trãi (TP.Vinh) cho biết.

Về phía phụ huynh từ chỗ ngần ngại thì nay đã dành thời gian, kinh phí cùng giáo viên chủ nhiệm trang trí lớp, góc học tập cho con em mình theo đúng quy định của mô hình trường tiểu học mới, tạo hứng thú học tập cho con em. Anh Vi Khang Chiến (bản Hội 3) có con đang học lớp 2, Trường Tiểu học Châu Hội (Quỳ Châu) cho biết: “Năm học này, nhà trường triển khai dạy học theo mô hình trường tiểu học mới. Bản thân tôi rất ủng hộ. Với cách học này, học sinh, nhất là các em dân tộc thiểu số sẽ được rèn kỹ năng giao tiếp, chủ động, linh hoạt hơn. Từ đầu năm học, phụ huynh trong lớp đã phát
động phong trào làm đồ dùng trưng bày tại góc cộng đồng; cắt dán, trang trí lớp học.”



Ученики начальной школы Чау Хой 1 (Куи Чау) принимают участие в традиционных народных играх.
Фото: TP

Класс 2А начальной школы Чау Хой 1 наполнен яркими красками, здесь есть уголки для общения, изучения математики, вьетнамского языка и забавный почтовый ящик. Вышитые вручную шарфы, тайские юбки, вышитые кошельки и пояса, сделанные матерями и бабушками, а также флейты, бамбуковые трубки, корзины для рыбы, топоры и мачете, изготовленные отцами, прививают детям чувство ответственности за производительный труд и гордость за сохранение своей этнической идентичности. Тем временем в начальной школе Нгуен Трай (город Винь), в качестве первого шага к преодолению нехватки учебников для новой модели обучения, родители внесли собственные средства на копировальные материалы, а Народный комитет района Куан Бау инвестировал средства в приобретение парт и стульев для учеников, чтобы облегчить групповое обучение.

Глава Департамента начального образования (Департамент образования и профессиональной подготовки) г-н Тран Тхе Сон сказал: «Это совершенно новая модель (от методов обучения учителей и учащихся до учебных материалов, методов организации занятий и т. д.), но все 73 начальные школы, находящиеся в ведении 20 департаментов образования, с энтузиазмом и большой решимостью приняли ее. Для преодоления трудностей на начальном этапе внедрения модели, в конце июля 2012 года Министерство образования и профессиональной подготовки организовало конференцию по обучению по новой школьной модели для специалистов, ответственных за начальное образование в департаментах образования и профессиональной подготовки, и ключевых учителей школ, применяющих новую школьную модель. Департамент образования и профессиональной подготовки поручил школам эффективно проводить подготовку учителей посредством самообразования, самосовершенствования, самостоятельного создания учебных пособий, а также обмена опытом и обучения на основе знаний коллег в рамках профессиональной деятельности на уровне групп, школ и кластеров. Можно сказать, что это прорыв в педагогической мысли…»

Однако при реализации этой программы школы столкнулись со многими трудностями, такими как: необходимость оснащения себя необходимым оборудованием и мебелью для организации требуемых мероприятий, при этом школы по-прежнему испытывали трудности; некоторые родители все еще не решались полностью поддержать своих детей, опасаясь, что объема знаний, содержащихся в материалах, будет недостаточно для сдачи вступительных экзаменов в специализированные школы и классы; а большое количество учеников в каждом классе затрудняло разработку групповых мероприятий, отвечающих требованиям...

Это превосходная образовательная модель; при успешной реализации и масштабировании она произведет прорыв в целостном развитии учащихся.

Тхань Фук