В наши дни быть журналистом очень сложно.

По случаю 90-й годовщины Дня революционной прессы Вьетнама, отмечаемой 21 июня, заместитель министра информации и коммуникаций Чыонг Минь Туан поделился своими мыслями о современном журналистском сообществе и журналистах.

Журналисты освещают ситуацию с наводнением в районе Тхач Тхат, Ха Тай, Ханой.

Уважаемый заместитель министра, в настоящее время Вьетнам переживает информационный взрыв, сопровождающийся появлением множества новых методов работы со СМИ. Это создает многочисленные проблемы для развития журналистики. В этом контексте, какова ваша оценка светлых и темных сторон современной вьетнамской журналистики?

Появление онлайн-новостей, основанное на развитии интернета и мобильных сетей, открывает как новые возможности, так и создает новые вызовы как для новостных организаций, так и для агентств по управлению прессой. Вы упомянули как положительные, так и отрицательные стороны современной журналистики, касающиеся правовых и этических аспектов. Наряду с такими преимуществами, как своевременность информации, интерактивность, широкий охват и освещение событий, онлайн-газеты и социальные сети во Вьетнаме страдают от множества специфических «болезней» из-за преднамеренных злоупотреблений со стороны новостных организаций и журналистов.
В настоящее время можно выделить следующие наиболее серьезные проблемы: нарушение авторских прав, вторжение в частную жизнь, клевета и нанесение ущерба репутации организаций и отдельных лиц, фальсификация изображений, исправления и гиперссылки на внешние сети. В интернет-среде такие злоупотребления, как кража информации и личная клевета, легко процветают из-за образа мышления пользователей, включая журналистов, которые ошибочно полагают, что подобные незаконные и неэтичные действия не оставляют следов в письменном виде. Но не стоит слишком радоваться; такие действия легко совершить, но и легко обнаружить. В последнее время мы занимались многими делами, связанными с нарушениями закона со стороны СМИ и журналистов, причем несколько серьезных случаев потребовали передачи в следственные органы для рассмотрения в соответствии с законодательством.

Заместитель министра информации и коммуникаций Чыонг Минь Туан. Фото: Нху Й.

Нарушение авторских прав недопустимо.

Thưa Thứ trưởng, trong bối cảnh báo chí như thế, có ý kiến cho rằng làm báo bây giờ dễ, người làm báo có khi chỉ cần chăm chăm xem Facebook của một người mẫu, diễn viên, ca sỹ nào đó là cũng đều đều cho ra tin, bài. Cũng có ý kiến cho rằng, làm báo bây giờ khó, một bài độc quyền đưa lên mạng 15 phút sau đã không còn độc quyền. Tình trạng xào xáo, copy bài vở quá phổ biến. Thứ trưởng đánh giá như thế nào về thách thức đối với việc tác nghiệp của phóng viên hiện nay?

Ý kiến “làm báo bây giờ dễ” mà bạn nêu ra chính là một suy nghĩ tiêu cực. Tôi thấy bây giờ làm báo rất khó so với thời điểm cách đây hơn 10 năm. Tuổi thọ thông tin ngắn hơn, sức ép về độ trễ của thông tin là một áp lực đối với bất cứ nhà báo chân chính nào. Để đáp ứng yêu cầu đó, nhà báo đòi hỏi phải trau dồi nghiệp vụ, làm chủ các phương tiện kỹ thuật, tổ chức nguồn tin tốt hơn.

Vấn đề thực tế xem Facebook, copy bài vở như đã nói liên quan đến việc tổ chức nguồn tin và vi phạm bản quyền. Việc dẫn nguồn không chính thống không chỉ là vấn đề của báo chí và truyền thông Việt Nam mà là vấn đề thách thức đối với báo chí và truyền thông cả thế giới. Eric Schmidt, Chủ tịch điều hành của Google, đã nhận định đây là vấn đề “khủng hoảng đưa tin”. Báo chí Việt Nam cũng đang ở trong giai đoạn “khủng hoảng đưa tin” như vậy.

Trước những hệ thống mạng mở ra đời ngày càng nhiều, cho phép người dùng chia sẻ thông tin ngay tức khắc ở khắp nơi và dễ dàng tiếp cận, các cơ quan truyền thông chính thống sẽ ngày càng chậm chạp trong lĩnh vực thông tin dù họ có đội ngũ phóng viên giỏi và nguồn tin nhiều. Độ trễ thời gian và tuổi thọ thông tin ngắn ngủi là sức ép để không ít cơ quan báo chí, nhất là báo điện tử và trang thông tin điện tử sử dụng bừa bãi những nguồn tin không chính thống dẫn đến sai phạm nghiêm trọng, ảnh hưởng xấu đến xã hội.

Qua tổng hợp thông tin sai phạm mà Bộ Thông tin và Truyền thông từng xử lý, việc dẫn nguồn không chính thống từ mạng xã hội của các báo điện tử, trang thông tin điện tử rất phổ biến, thậm chí nhiều tờ báo còn mở chuyên mục như: “Thời sự facebook”. Nên nhớ, thông tin trên mạng xã hội là thông tin của cá nhân, mang tính chủ quan, bản chất thông tin đó là tự do nhưng bất kể hành vi của “công dân ảo” nào cũng phải được điều chỉnh bằng khuôn khổ luật pháp của quốc gia mà họ sinh sống.

Ở Việt Nam, năm 2013, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quy chế phát ngôn và cung cấp thông tin cho báo chí, kịp thời đáp ứng đòi hỏi thông tin của xã hội và đảm bảo quyền được thông tin theo quy định của pháp luật. Giờ đây, nhiệm vụ quan trọng của đông đảo đội ngũ những người làm báo và các tòa soạn báo điện tử, trang tin điện tử là thu thập thông tin, tổng hợp thông tin, sàng lọc và xác minh nguồn tin cẩn thận để quyết định đăng tải thông tin một cách chính xác, phù hợp với lợi ích cộng đồng và lợi ích quốc gia, dân tộc.

Tình trạng “làm báo bây giờ dễ” như bạn nêu nhờ copy, xào xáo thông tin nay cũng đã đến mức báo động. Bản quyền tác giả bị vi phạm nghiêm trọng bởi các báo điện tử, trang tin điện tử tổng hợp tại Việt Nam.

Những hành vi phổ biến có thể liệt kê ở đây là sử dụng tác phẩm mà không được phép của tác giả, chủ sở hữu; không trả tiền nhuận bút, thù lao theo quy định của pháp luật; cố ý xóa, thay đổi thông tin quản lý quyền dưới hình thức điện tử có trong tác phẩm; xuất bản tác phẩm mà không được phép của chủ sở hữu.

Tình trạng này là do nhiều trang thông tin điện tử bất chấp những chuẩn mực đạo đức truyền thông, các cơ quan báo chí và tòa soạn điện tử không lên tiếng bảo vệ phóng viên của mình trước nạn vi phạm quyền tác giả. Cơ quan quản lý Nhà nước về báo chí sẽ tiếp tục có biện pháp mạnh, không dung túng đối với hành vi vi phạm bản quyền trong thời gian tới.

Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Согласно Тяньфонгу