Tại sao bò của người Mông ở Kỳ Sơn trở thành đặc sản?

(Baonghean.vn) - Lâu nay giống bò bản địa ở biên giới Kỳ Sơn luôn được thị trường chú ý khi nó trở thành đặc sản của miền Tây xứ Nghệ. Nguồn gốc bản địa, chống chịu giỏi với thời tiết khăc nghiệt, phẩm chất thịt thương phẩm thơm ngọt đã tạo nên giá trị đặc biệt của giống vật nuôi này.

Giống bò đã "thiên di" từ phương Bắc cách nay 200 năm

Gia đình ông Mùa Pà Dênh trú bản Kẻo Bắc (Na Ngoi - Kỳ Sơn)  đang nuôi 45 con bò. Đàn bò được nuôi trang trại trên rẫy cách bản chừng 2km đường rừng, con nào con nấy nhanh nhẹn, khỏe khắn.

Ông Lầu Chống Tủa, bản Trường Sơn, xã Nậm Cắn hiện đang nuôi hơn 60 con bò.
Ông Lầu Chống Tủa, bản Trường Sơn, xã Nậm Cắn hiện đang nuôi hơn 60 con bò.
Ông Pà Dênh cho biết đó là giống bò bản địa của người Mông, hiện nay rất được ưa chuộng trên thị trường. Gọi là "bò Mông" bởi từ lâu trong cộng đồng này đang nuôi giống bò được cho là đã theo chân họ trong những cuộc thiên di từ phương Bắc xuống cách đây khoảng 200 năm về trước.

Lão nông người Mông có đàn bò nhiều nhất xã Na Ngoi còn nói, ngoài giống bò bản địa, từ lâu nhiều hộ dân khu vực biên giới này đã sang tận đất nước Lào tìm mua bò giống về nhân phối, cải thiện đàn bò địa phương.

Chính vì thế mà ngày nay, những đàn bò của người Mông ở huyện Kỳ Sơn thường có vóc dáng to lớn hơn những đàn bò giống địa phương khác.

Gia đình chị Và Y Súa, ở bản Mường Lống 2, xã Mường Lống cùng một lúc nuôi nhốt, vỗ béo 3 con bò.
Gia đình chị Và Y Súa, ở bản Mường Lống 2, xã Mường Lống cùng một lúc nuôi nhốt, vỗ béo 3 con bò.

Đối với bà con đồng bào Mông, việc chọn giống bò là khâu rất quan trọng để bảo tồn vật nuôi này. Bò đực giống thường là con có kích thước lớn, mông nở, sừng to, dài… Hiện nay giống bò sừng to, dựng ngược, trông oai vệ đang được những chủ trang trại bò ở Kỳ Sơn săn tìm. Những người nuôi bò ở đây cho biết giống bò này có nguồn gốc từ Lào và Myanmar. 

Ban đầu người ta chọn mua giống chỉ để phục vụ các cuộc thi chọi bò diễn ra trong những ngày lễ, hội của cộng đồng làng bản. Giá trị của một con bò chọi giá trị lên đến trên 100 triệu đồng. Nắm bắt được điều này, nhiều gia đình trên địa bản huyện Kỳ Sơn đã đầu tư phát triển đàn bò nhằm cung ứng cho thị trường. 

Một trong những cuộc chọi bò hấp dẫn được bà con người Mông tổ chức.
Một trong những cuộc chọi bò hấp dẫn được bà con người Mông tổ chức.

Điều gì khiến thịt bò của người Mông chiếm lĩnh niềm tin?

Một lý do nữa khiến bò ở Kỳ Sơn đang được ưa chuộng trên thị trường là nhờ chất lượng thịt thương phẩm. Theo ông Vi Văn Dũng, một hộ có trang trại bò quy mô 25 con bò ở bản Hòa Sơn xã Tà Cạ (Kỳ Sơn) thì thịt bò bản trên địa bàn thường có giá khoảng 250.000đ/kg, còn thịt bò lai chỉ có giá từ 180.000 – 200.000đ/kg. “Thịt bò ta đắt hơn vì thịt săn chắc hơn, thơm hơn và vị ngọt hơn.” – Ông Dũng cho biết.

Có thể dễ dàng phận biệt giữa thịt bò bản địa với thực phẩm cùng loại khác là: thớ thịt bò Mông dài chắc, hơi xoắn và màu đỏ hồng, trong khi thịt bò miền xuôi thường chứa nhiều nước và có màu hồng nhạt.

“Người ta thích mua thịt bò bản vì không ai nuôi công nghiệp” - Ông Vi Văn Dũng cho biết đồng thời chia sẻ thêm: “Bò ở đây sáng ra được thả lên đồi ăn cỏ trong rừng, chiều gọi về chuồng. Mùa đông, thiếu cỏ, người ta cũng chỉ ăn thêm cám gạo chứ tuyệt đối không nuôi bằng thức ăn công nghiệp, cám cò. Vì vậy nhiều khi bò có hơi gầy nhưng thịt thơm ngon”.

Đàn bò
Dù nuôi nhốt hay khoanh vùng chăn thả, đàn bò của đồng bào Mông đều không dùng thức ăn công nghiệp, cám cò mà chỉ bổ sung bằng loại cám gạo do bà con tự xay xát. Trong ảnh là những con bò của gia đình ông Vi Văn Dũng bà Lương Thị Hương ở bản Hòa Sơn, xã Tà Cạ.

Điều kiện khí hậu khắc nghiệt khiến giống bò bản địa có sức chống chịu tốt. Một số xã nuôi nhiều bò như Na Ngoi, Huồi Tụ, Mường Lống nhiệt độ thường thấp hơn các địa phương khác, nhất là vào mùa đông. Với khả năng tồn tại trong môi trường khắc nghiệt nên bò Mông “chiếm lĩnh” niềm tin của hộ chăn nuôi, người tiêu dùng.

Tại bản Trường Sơn (Nậm Cắn) có con bò chọi của gia đình ông Lầu Nỏ Trừ đã nhiều lần vô địch trong các cuộc thi chọi. Nhiều thương lái đến hỏi mua với giá 9.000 đô la nhưng ông vẫn không bán.

Theo thống kê, hiện nay trên địa bàn Kỳ Sơn ước tính có khoảng 6 vạn con bò bản địa được nuôi ở hầu như tất cả các xã, bản làng trên toàn huyện. Những xã nuôi bò với số lượng lớn là Huồi Tụ, Mường Lống Nậm Cắn với hơn 3.000 con mỗi xã. Ngoài ra, nhiều hộ ở Na Ngoi, Tà Cạ, Bảo Thắng, Mường Típ…  nhiều hộ dan nuôi với số lượng lớn.

Dựa vào điều kiện tự nhiên để chăn nuôi

Bò bản địa Kỳ Sơn được nuôi theo 2 hình thức là chăn thả tự nhiên và nuôi nhốt. Hiện nay hầu hết mỗi gia đình ở bản Mường Lống 1, Mường Lống 2, Mò Nừng xã Mường Lống đều có ít nhất từ 2 – 3 con bò nuôi nhốt. Có những hộ như Lầu Pà Chùa bản Mò Nừng, Lầu Nhìa Bỉ, bản Mường Lống 2 mỗi năm nuôi nhốt hàng chục con bò. Ngoài ra trong xã  Mường Lống có trên 3.000 con bò chăn thả tự nhiên. Ông Và Nỏ Vừ, Chủ tịch UBND xã Mường Lống cho biết: "Loài bò này dù chăn thả ngoài tự nhiên hay nuôi nhốt đề khỏe mạnh và sinh trưởng tốt. Rất nhiều hộ khá và giàu từ nuôi bò...".

Mỗi ngày chị Lầu Y May, bản Phả Sắc, xã Huồi Tụ lên nương cắt 3 bế cỏ cho bò nuôi nhốt
Mỗi ngày chị Lầu Y May, bản Phả Sắc, xã Huồi Tụ lên nương cắt 3 bế cỏ cho bò nuôi nhốt.

Trên những nẻo đường các xã vùng cao huyện Kỳ sơn, rất dễ bắt gặp những đồi cỏ của đồng bào Mông trồng để phục vụ chăn nuôi. Mỗi ngày bà con dậy từ sáng sớm lên nương cắt cỏ cho bò. Theo những người nuôi nhốt bò ở Mường Lống thì mỗi con bò nuôi nhốt muốn cho lớn nhanh mỗi ngày phải cung cấp từ 15 – 20 kg cỏ. 

                                                                          Hữu Vi – Đào Thọ

Tin mới

Toàn cảnh trận lũ kinh hoàng ở huyện nghèo Kỳ Sơn

Toàn cảnh trận lũ kinh hoàng ở huyện nghèo Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Kinh hoàng hay khủng khiếp là những gì người dân diễn tả về trận lũ xảy ra ngày 2/10 tại huyện Kỳ Sơn. Như một cơn thịnh nộ, dòng lũ dữ cuốn phăng tất cả những gì trên đường đi của nó. Những hình ảnh dưới đây sẽ còn ám ảnh không chỉ đối với người dân xã Tà Cạ và thị trấn Mường Xén mà sẽ là ký ức không thể quên đối với bất cứ ai từng nhìn thấy.
Ký kết quy chế phối hợp giữa Công an tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh và Ban Dân tộc tỉnh

Ký kết quy chế phối hợp giữa Công an tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh và Ban Dân tộc tỉnh

(Baonghean.vn) - Chiều 5/10, Công an tỉnh phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, Ban Dân tộc tỉnh tổ chức hội nghị ký quy chế phối hợp trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự gắn với phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực biên giới đất liền, vùng miền núi, dân tộc trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Ban Dân tộc

Cần quan tâm đầu tư các công trình cấp thiết, tạo động lực phát triển vùng dân tộc, miền núi Nghệ An

(Baonghean.vn) - Đó là ý kiến đề xuất của các đại biểu tại phiên thẩm tra dự thảo Nghị quyết về kế hoạch vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 và năm 2022 trên địa bàn tỉnh.
Thành phố Hà Nội trao 3 tỷ đồng hỗ trợ người dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai

Thành phố Hà Nội trao 3 tỷ đồng hỗ trợ nhân dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai

(Baonghean.vn) - Chiều 5/10,  thay mặt lãnh đạo Thành ủy – HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, đồng chí Nguyễn Thị Tuyến - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đã trao 3 tỷ đồng hỗ trợ tỉnh Nghệ An để góp phần khắc phục hậu quả do mưa lũ gây ra. 
Tuổi trẻ Nghệ An chung tay hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt ở Kỳ Sơn

Tuổi trẻ Nghệ An chung tay hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) -  Sau đợt mưa lũ lịch sử vừa qua, nhiều đoàn thiện nguyện đã hướng về Kỳ Sơn để cùng sẻ chia với đồng bào vùng lũ, trong đó, tuổi trẻ là lực lượng nòng cốt ra quân. Tại TP.Vinh, sáng ngày 5/10, thực hiện lời kêu gọi của Tỉnh đoàn, Đoàn Khối Các cơ quan tỉnh cùng một số đơn vị trực thuộc đã chuyển nhiều tấn hàng lên với đồng bào đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi trận lũ vừa qua tại Kỳ Sơn.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 5/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 5/10

(Baonghean.vn) - Đại biểu Quốc hội khóa XV đoàn Nghệ An tiếp xúc cử tri tại các địa phương; Chủ tịch UBND tỉnh thăm hỏi, động viên đồng bào bị thiệt hại do mưa lũ tại Kỳ Sơn; Nhiều tuyến đường sạt lở, đứt đoạn, chưa thể lưu thông… là những thông tin nổi bật ngày 5/10.
Trao nhà tình nghĩa

Bộ CHQS tỉnh Nghệ An khánh thành, bàn giao nhà đồng đội

(Baonghean.vn) - Ngày 5/10, tại xóm Trung Thịnh, xã Nghĩa Trung, huyện Nghĩa Đàn, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh, Đảng ủy đội Quy tập tổ chức Lễ khánh thành "Nhà đồng đội" cho gia đình Trung úy Nguyễn Hữu Thắng, nhân viên đội Quy tập, Phòng Chính trị Bộ CHQS tỉnh.
Sách về biển đảo dành cho thiếu nhi đạt giải thưởng quốc gia

Sách về biển đảo dành cho thiếu nhi đạt giải thưởng quốc gia

(Baonghean.vn) - “Cà Nóng chu du Trường Sa” - tác phẩm thiếu nhi đầu tiên của tác giả Bùi Tiểu Quyên vừa được vinh danh tại Giải thưởng sách Quốc gia lần thứ 5, năm 2022. Cuốn sách viết về biển đảo, với sự thể hiện khá mới mẻ của nữ nhà văn trẻ đã đạt giải C (không có giải A, B ở hạng mục sách thiếu nhi).
Cử tri huyện Quỳ Châu phản ánh việc bố trí nguồn kinh phí thực hiện một số chương trình còn chậm

Cử tri huyện Quỳ Châu phản ánh việc bố trí nguồn kinh phí thực hiện một số chương trình còn chậm

(Baonghean.vn) - Vấn đề được cử tri huyện Quỳ Châu quan tâm phản ánh đến đại biểu Quốc hội liên quan đến việc bố trí kinh phí thực hiện chương trình giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng đặc biệt khó khăn, kinh phí khoanh nuôi bảo vệ rừng còn chậm.
Tại Trường phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Nậm Cắn, mưa lớn đã khiến hơn 7000 mét khối đất đá sạt xuống tràn vào phòng ở của giáo viên và học sinh.

Thầy trò Kỳ Sơn gồng mình dọn bùn sau lũ

(Baonghean.vn) - Cơn lũ quét không đi qua trường học trên địa bàn xã Nậm Cắn nhưng lượng mưa lớn đã khiến hàng nghìn mét khối đất đá, cây cối tràn vào ký túc của giáo viên và học sinh gây thiệt hại nặng nề. Để sớm đưa học sinh trở lại trường, trong những ngày này, thầy trò Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Nậm Cắn đã phải gồng mình để dọn dẹp bùn đất.
Giáo viên Tây Sơn

Nghệ An: Giáo viên Kỳ Sơn 'cắt rừng' vào bản với học trò

(Baonghean.vn) - Đến ngày 5/10, tuyến đường nối trung tâm thị trấn Mường Xén với xã Tây Sơn, huyện Kỳ Sơn vẫn chưa thể lưu thông trở lại. Trước tình hình đó, giáo viên Trường Phổ thông cơ sở dân tộc bán trú Tây Sơn đã gùi lương thực, thực phẩm băng rừng vào với học trò.
Chủ tịch UBND tỉnh: Huy động lực lượng và phương tiện khắc phục nhanh hậu quả mưa lũ ở Kỳ Sơn

Chủ tịch UBND tỉnh: Huy động lực lượng và phương tiện khắc phục nhanh hậu quả mưa lũ ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung yêu cầu huyện Kỳ Sơn phối hợp với các cấp, ngành huy động các lực lượng, phương tiện khắc phục hậu quả mưa lũ trên địa bàn, giúp nhân dân sớm ổn định cuộc sống, các cơ quan, đơn vị sớm hoạt động trở lại. 
VP Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh trao hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt huyện Kỳ Sơn.

Ủy ban MTTQ tỉnh Nghệ An và Hội Chữ thập đỏ tiếp nhận, trao hàng hóa đến người dân vùng lũ lụt

(Baonghean.vn) - Sáng 5/10, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An; Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ các tỉnh, thành đã tổ chức tiếp nhận, phối hợp với chính quyền địa phương trao quà, hàng hóa cho nhân dân bị ảnh hưởng do lũ lụt tại 2 huyện Kỳ Sơn và Yên Thành.