Văn hóa Thái nuôi dưỡng tâm hồn

(Baonghean) - Tôi sinh ra và lớn lên trong một gia đình dân tộc Thái. Vốn đam mê nghệ thuật, được thừa hưởng giọng hát dân ca say đắm lòng người của mẹ và tiếng khèn trong trẻo của cha, tôi may mắn được chính cha mẹ, dân làng khơi dậy niềm yêu âm nhạc từ rất sớm. Tôi lớn lên, trưởng thành trong “kho tàng” dân ca, dân nhạc, dân vũ đồng bào dân tộc Thái tại huyện Con Cuông.

Khi còn là một cậu bé, cha và anh trai thường dạy cho tôi cách chơi pí ăng, đàn tính, khèn bè, tăng bu… Do có niềm đam mê học hỏi và năng khiếu âm nhạc nên chỉ một thời gian ngắn, tiếng khèn của tôi đã mượt hơn, cái tay chơi đàn tính đã nhuần nhuyễn hơn và đặc biệt tôi đã biết dùng tiếng khèn để đệm cho những màn hát dân ca đằm thắm. Tôi có thể hát mọi lúc mọi nơi, lúc lên nương lấy củi, khi xuống suối lấy nước hay ngồi sưởi ấm bên bếp lửa mùa đông tâm sự cùng bạn gái. Tôi được bà con dân bản khen “có tiếng hát trong vắt như tiếng suối rừng”. Điều đó động viên tôi rất nhiều và càng khuyến khích tôi phải làm điều gì đó để lưu lại những giá trị cổ truyền quý báu của dân tộc mình. 
Nghệ nhân Lương Văn Nghiệp biểu diễn nhạc cụ dân tộc Thái.
Nghệ nhân Lương Văn Nghiệp biểu diễn nhạc cụ dân tộc Thái.
Sau khi lập gia đình, cuộc sống mưu sinh ngày càng bận rộn, nhưng tôi vẫn dành thời gian đặc biệt cho những nhạc cụ và làn điệu dân ca… Trong những đêm thanh vắng hay hội làng, người dân bản Cằng đã quen được thưởng thức tiếng khèn, tiếng hát của tôi, vì vậy tôi càng cảm thấy mình phải làm cho điệu nhạc quê mình say đắm lòng người hơn. Lâu lâu, khi không được cất tiếng hát, tôi lại thấy nhớ, thấy khắc khoải và chờ đợi. Đàn, hát nhạc dân tộc Thái với tôi là niềm vui của cuộc sống.
Vốn yêu thích hoạt động văn hóa, văn nghệ và có sở trường trong việc sưu tầm, sáng tác, dàn dựng nghệ thuật ca múa nhạc dân gian nên tôi mạnh dạn tham gia nhiều hội thi văn nghệ của huyện, tỉnh và có những kết quả đủ để tôi thấy xứng đáng với những năm tháng thầm lặng thẩm thấu âm nhạc quê hương, khuyến khích tôi tiếp tục lưu truyền. Ngoài ra, tôi còn học hỏi, mày mò và cải tiến các nhạc cụ dân tộc như: pí ăng, xò lò, đàn tập tinh, tăng bu…và có nhiều tác phẩm sáng tác được giải trong nhiều đợt tham gia lễ hội Làng Sen và đàn hát dân ca các dân tộc miền núi Nghệ An.
Tôi lo lắng rằng theo sự biến thiên của thời gian, sự xâm nhập của văn hóa ngoại lai, nhiều thanh niên dân tộc Thái không còn đam mê âm nhạc, dân ca của dân tộc mình. Trước thực tế, khi nhận thấy rõ nguy cơ mai một của nền dân ca, dân nhạc, dân vũ của dân tộc mình, tôi đã trăn trở và nhiều năm tìm cách bảo tồn, gìn giữ. Năm 2009, tôi đã tham gia lớp truyền dạy ca - múa - nhạc do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức tại xã Môn Sơn, huyện Con Cuông và đã đào tạo được 26 học viên. Đây là một con số không nhỏ góp phần vào việc bảo tồn nền dân ca, dân nhạc, dân vũ của đồng bào mình.
Mặc dù điều kiện còn nhiều khó khăn nhưng tháng 5/2010, tôi vẫn mạnh dạn đứng ra thành lập Câu lạc bộ dân ca dân tộc Thái tại bản Cằng. Ngày đầu mới thành lập, câu lạc bộ chỉ vẻn vẹn 14 người nhưng đến nay số nghệ nhân đã lên tới 42 người. Họ là đội ngũ nòng cốt thường xuyên tham gia biểu diễn trong các sự kiện văn hoá của xã, huyện, tỉnh, các cuộc thi và đạt giải cao.
Tôi còn có niềm vui lớn khác là cháu nội tôi - Lương Thị Thu Hoài (SN 2006) đã tiếp nối truyền thống của gia đình, đã tham gia “Hội diễn văn nghệ các dân tộc thiểu số lần thứ 3, năm 2014” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An tổ chức, đạt giải B. Đó không những là niềm tự hào mà còn là động lực  để tôi tiếp tục công việc bảo tồn và gìn giữ bản sắc văn hoá của dân tộc mình.
Một tiết mục của CLB dân ca, dân nhạc, dân vũ bản Cằng, xã Môn Sơn,  huyện Con Cuông.
Một tiết mục của CLB dân ca, dân nhạc, dân vũ bản Cằng, xã Môn Sơn, huyện Con Cuông.
Nay đã gần 60 tuổi, tôi vẫn mải miết ngày đêm tìm tòi và chế tạo ra những cây đàn tập tinh, cây khèn bè, xò lò hay những chiếc tăng bu… để  truyền dạy cho thế hệ trẻ. Việc làm đó đem đến niềm vui, đem đến “năng lượng sống” cho tôi. May mắn là tôi đã truyền dạy và thổi niềm đam mê của mình cho rất nhiều thanh niên trong làng. Tôi còn sưu tầm và tập những bài hát đồng dao cho các em nhỏ quê tôi. Từ sự cố gắng không ngừng nghỉ đối với việc lưu giữ vốn dân ca, dân nhạc, dân vũ của đồng bào dân tộc mình, tôi không nghĩ rằng có ngày tôi lại nhận được những phần thưởng, sự ghi nhận rất đáng trân trọng. Năm 1999, được UBND tỉnh Nghệ An tặng bằng khen về việc “Đã có nhiều thành tích trong công tác văn hóa - thông tin vùng miền núi và đồng bào các dân tộc tiểu số 1991- 1999”; năm 1996, được Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Nghệ An tặng Bằng khen về việc “Đã có nhiều tác phẩm đạt giải trong liên hoan văn hóa các dân tộc” nhân Ngày hội Biên phòng toàn dân (3/3/1996); năm 2009, Viện trưởng Viện Âm nhạc Trung ương tặng Giấy khen về việc “Đã có thành tích đóng góp tích cực cho công tác bảo tồn và phát huy vốn âm nhạc dân gian truyền thống của đồng bào dân tộc Thái”; năm 2003, được Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An và Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tặng Giấy khen về việc “Có nhiều thành tích trong 10 năm thực hiện chương trình phối, kết hợp giữa ngành VHTT và Bộ đội Biên phòng năm 2013 - 2003”. Nhiều năm liền tôi được Chủ tịch UBND huyện Con Cuông tặng Giấy khen về việc “Sáng tác nhiều tác phẩm hay trong Hội diễn nghệ thuật quần chúng”. Đặc biệt, năm 2013, tôi vinh dự được BCH Đảng bộ tỉnh Nghệ An tặng Bằng khen về việc “Đạt thành tích xuất sắc trong 15 năm thực hiện Nghị quyết TW5 (khóa VIII) về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”.
Gần đây nhất, phòng Văn hóa huyện Con Cuông đã hoàn tất hồ sơ của tôi và gửi về Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch làm thủ tục xét duyệt cấp tỉnh và báo cáo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xét duyệt danh hiệu “Nghệ nhân Ưu tú” của dân tộc Thái huyện Con Cuông. 
Những ghi nhận đó là nguồn cổ vũ động viên vô cùng lớn. Dù đạt được nhiều danh hiệu hay phần thưởng cao quý, nhưng tôi vẫn luôn cảm thấy hạnh phúc khi được người dân bản Cằng quê tôi yêu quý gọi là “người giữ hồn quê”.  
Nguyễn Vy (Đoàn Ca múa nhạc dân tộc Nghệ An) 
_________________
Ghi theo lời kể của ông Lương Văn Nghiệp khi đi điền dã ở bản Cằng, xã Môn Sơn (Con Cuông).

tin mới

Những 'cây cao bóng cả' giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống ở miền Tây Nghệ An

Những 'cây cao bóng cả' giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) - Được ví như những người “truyền lửa” thắp sáng những giá trị bản sắc văn hoá các dân tộc thiểu số, hiện những người cao tuổi ở miền Tây xứ Nghệ vẫn ngày đêm trao truyền những giá trị văn hoá của dân tộc mình với mong ước bảo tồn, gìn giữ cho muôn đời sau.

Ông Lang Vi Tịnh kể chuyện xưa của dòng họ cho cháu gái của mình. Ảnh Thành Chung

Chuyện về một dòng họ nổi tiếng ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) - Ở  miền núi tỉnh Nghệ An, dòng họ Lang Vi được xem là "danh gia vọng tộc" với 3 đời liền có thành viên giữ chức Tri phủ phủ Tương Dương. Sau Cách mạng Tháng Tám đến nay, dòng họ Lang Vi cũng đã và đang có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng quê hương, đất nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương thăm cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ và hộ nghèo ở Quế Phong

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương thăm cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ và hộ nghèo ở Quế Phong

(Baonghean.vn) - Chiều 30/7, trong chương trình công tác tại Nghệ An, Thượng tướng Trần Quang Phương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội đã đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ, huyện Quế Phong và hộ nghèo tại xã Thông Thụ, huyện Quế Phong.

Điểm tái định cư

Người dân vùng lũ Kỳ Sơn thấp thỏm chờ tái định cư

(Baonghean.vn) - Cơn lũ quét lịch sử vào tháng 10/2022 đã khiến hàng trăm hộ dân Kỳ Sơn bị mất nhà cửa. Sau gần 1 năm chờ đợi, người dân vùng lũ vẫn chưa có nơi ở mới, nhiều hộ buộc phải dựng nhà tạm để sống trong khi mùa mưa lũ lại sắp cận kề.

Lê rừng

Xã vùng cao Kỳ Sơn vào mùa thu hoạch lê rừng

(Baonghean.vn) - Những ngày này, nhiều hộ dân ở xã Tây Sơn (huyện Kỳ Sơn) đang vào mùa thu hái mắc coọc (lê rừng). Đây là một loại cây ăn quả đặc trưng của đồng bào người Mông nên rất được người mua ưa chuộng.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An dự Lễ khánh thành cầu dân sinh ở bản biên giới

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An dự Lễ khánh thành cầu dân sinh ở bản biên giới

(Baonghean.vn) - Sáng 14/7, đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Tỉnh ủy tới dự Lễ khánh thành cầu dân sinh bản Phà Mựt và khởi công cầu dân sinh bản Nhôn Mai, xã Nhôn Mai, huyện Tương Dương. Đây là các công trình do lực lượng Bộ đội Biên phòng Nghệ An kêu gọi, xây dựng hỗ trợ người dân vùng biên.

Niềm vui của 35 hộ đồng bào Đan Lai ở Con Cuông

Niềm vui của 35 hộ đồng bào Đan Lai ở Con Cuông

(Baonghean.vn) - Giữa những ngày nắng gắt, 35 hộ đồng bào Đan Lai ở bản Bá Hạ, xã Thạch Ngàn, huyện Con Cuông bất ngờ đón niềm vui khi được nhận quà tặng từ đoàn công tác chính quyền các cấp và tấm lòng hảo tâm của Nhóm thiện nguyện Niềm tin.

Nghề 'bế' gừng thuê ở Na Ngoi

Nghề 'bế' gừng thuê ở Na Ngoi

(Baonghean.vn) - Gừng là một trong những loại cây trồng chủ lực ở Na Ngoi (Kỳ Sơn). Trong mùa thu hoạch gừng, lao động trên địa bàn chủ yếu đi làm ăn xa, nhiều hộ đồng bào Mông đã thuê người Thái, Khơ Mú ở các địa bàn lân cận để "bế" (thồ - PV) gừng từ nương rẫy, vận chuyển về bãi tập kết.

Hội Nguyên – điểm du lịch mới ở miền Tây Nghệ An

Hội Nguyên – điểm du lịch mới ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) -  Được đưa vào khai thác từ năm 2022, điểm du lịch Hội Nguyên ở xã Yên Thắng, huyện Tương Dương có sức hút đối với nhiều người. Về đây, du khách được hòa mình vào sông nước, núi rừng và có được những giờ phút thư giãn, trải nghiệm thú vị.
Hơ-Mông (H’mông), Mông, Mèo: Đọc, viết sao cho đúng?

Hơ-Mông (H’mông), Mông, Mèo: Đọc, viết sao cho đúng?

(Baonghean.vn) -  Là tộc người đã định cư ở Việt Nam hơn 400 năm, với số dân gần 1,4 triệu người, đông thứ 8 trong các dân tộc ở Việt Nam, nhưng tộc danh của người Mông vẫn chưa được công chúng hiểu và đọc , viết cho đúng. Ở Việt Nam, người Mông thường được gọi là “Hơ-Mông” hoặc “Mèo” ; còn trên các văn bản viết, người ta có khi viết “H’mông”, HMông, có khi lại viết Mông, Mèo. Như vậy, đâu mới là cái tên đúng nhất về dân tộc này và vì sao lại có những cách gọi , đọc, viết khác nhau như vậy? Bài viết dưới đây của một người Mông giải thích rõ về điều này.
Mùa nước đổ dưới chân Puxailaileng

Mùa nước đổ dưới chân Puxailaileng

(Baonghean.vn) - Thời điểm này đang vào mùa nước đổ ở Puxailaileng. Bà con bước vào vụ sản xuất mới trên những thửa ruộng bậc thang. Cuộc sống, sinh hoạt và cảnh sắc dưới “nóc nhà” miền Tây xứ Nghệ hiện lên như tranh vẽ, làm xao xuyến bất cứ ai khi ghé thăm.
ff

'Trốn nắng' ở vùng sinh thái Con Cuông

(Baonghean.vn) - Dòng sông Giăng xanh mát, thác nước Khe Kèm như mát xa vào thân người tắm ở giữa vùng rừng Con Cuông (Nghệ An) là những điểm đến lý thú để du khách "trốn nắng" hiệu quả trong mùa Hè. Đến đây du khách còn được thưởng thức nhiều món ăn đặc sắc do đồng bào chế biến và hòa mình vào tiếng khèn, khắc luống cùng điệu múa sạp sôi động.
Động lực mới phát triển miền Tây

Động lực mới phát triển miền Tây Nghệ An

(Baonghean) - Động lực mới với chính quyền và người dân nơi miền Tây Nghệ An khi Quốc hội phê duyệt Nghị quyết về “Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030” và Chính phủ cũng đã ban hành nghị quyết triển khai thực hiện.
Món rêu đá ngày Tết

Hấp dẫn, thơm ngon món mọc rêu đáy sông gói lá chuối ngày Tết

(Baonghean) - Từ nhiều đời nay, rêu đá ở dưới đáy các sông, suối trên thượng nguồn sông Lam được người dân miền núi xứ Nghệ xem như một loại thực phẩm phục vụ đời sống hằng ngày. Đặc biệt đối với đồng bào người Thái, rêu đá còn được dùng để chế biến ra nhiều món ăn truyền thống, ngon và đặc sắc trong dịp lễ, Tết.
Người có uy tín vùng đồng bào DTTS.

Tuyên dương 200 người có uy tín tiêu biểu vùng đồng bào DTTS ở Nghệ An

(Baonghean.vn) - Những người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số đã phát huy vai trò tích cực, có nhiều đóng góp cho công cuộc xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng của tỉnh nói chung và các huyện miền núi nói riêng. Họ chính là cầu nối giữa Đảng, chính quyền với đồng bào các DTTS, nhân dân vùng miền núi.
ảnh đại diện ý kiến

Những thủ lĩnh nơi bản làng miền Tây xứ Nghệ

(Baonghean.vn) - Người có uy tín vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) luôn tiên phong, đi đầu trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tuyên truyền, vận động đồng bào áp dụng các tiến bộ KHKT vào sản xuất, chăn nuôi; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Về dự Hội nghị tuyên dương người có uy tín tiêu biểu trong vùng đồng bào DTTS tỉnh Nghệ An lần thứ 2, năm 2019 diễn ra vào chiều 15/10, các đại biểu gửi gắm nhiều tâm nguyện từ thực tiễn.
Có không gian vừa thoáng mát, vừa yên tĩnh dường như đã tạo cảm hứng đọc sách cho các em học sinh

Dãy nhà chờ độc đáo cho giáo viên và học sinh vùng cao Nghệ An

(Baonghean.vn) - Điểm Trường Tiểu học bản Khổi, thuộc Trường Tiểu học Tam Thái (Tương Dương - Nghệ An) chỉ có 2 phòng học, không có phòng chờ cho giáo viên và phòng đọc sách cho học sinh. Phụ huynh nơi đây đã cùng nhau góp tre, nứa, lá cọ để dựng lên những nhà chờ đẹp mắt, thân thiện.