Xâm thực tín ngưỡng

(Baonghean) - Tuần qua, bài viết “Cõng rắn "gác" gà nhà"  của tác giả Hải Triều, đăng trên trang 4 - 5, số Cuối tuần ngày 24/8 nhận được số phiếu bình chọn cao thứ hai. Sau đây là một số lời bình dành cho bài viết.

Theo Từ điển tiếng Việt, thì từ "xâm thực" là một động từ, có nghĩa là "ăn vào, lấn vào, làm cho bị hủy hoại". Vậy thì việc sư tử "gốc Tàu" nay đang ngồi chễm chệ tại hầu khắp đình, chùa, miếu mạo đất Việt cũng chính là chuyện xâm thực vậy. Những biểu tượng, linh vật của miền đất khác, của văn hóa khác, nay ngự ngay chính chốn tâm linh, thiêng liêng của mình, rõ ràng đang gặm nhấm, giễu cợt văn hóa 4 ngàn năm có lẻ của đất này. 

Hiện tại, không phải là quá khó để tìm thấy những "ông" sư tử nhe nanh, múa vuốt chốn u tịch, thanh nhã của đình chùa, miếu mạo Việt Nam. Cớ làm sao, với cả hàng ngàn năm văn hiến, cây tre, bến nước sân đình hiền hòa, những là nghê đá, chó đá thân thuộc chầu nơi linh thiêng của Phật tổ, thành hoàng... ngự trị, giờ đây người ta nhẫn tâm vác cả biểu tượng của phương Bắc lạ lẫm vào để gác cửa xứ mình.  

Trong bài viết của mình, tác giả mượn lời người bạn để viết "Đấy là một sự xâm hại đến bản sắc văn hoá Việt Nam, không vì lý do gì ngoài thiếu hiểu biết!... Theo anh, sự khác nhau giữa linh vật Việt Nam và linh vật Trung Quốc hay châu Âu không chỉ ở đường nét, hình dáng mà còn ở ý nghĩa linh vật. Ví dụ, sư tử, kỳ lân Trung Quốc vốn dĩ có hình dáng hung dữ vì người Trung Quốc thường dựng các linh vật này canh gác lăng mộ. Hoặc con tỳ hưu, là một con vật không có hậu môn, ý rằng chỉ có vào mà không có ra, là linh vật của giới buôn bán. Như vậy để thấy, linh vật không chỉ là một pho tượng vô tri vô giác vô nghĩa, mà là kết tinh hữu hình của những lý tưởng, giá trị văn hoá, tâm linh mà chúng ta hướng đến".

Bình luận việc này, theo nhà sử học Dương Trung Quốc: “Sức đề kháng văn hóa của chúng ta phải trên cơ sở hiểu biết của người dân và trách nhiệm của cơ quan quản lý. Nếu thiếu hai yếu tố đó thì bản sắc văn hóa sẽ không thể tự bảo vệ được trước sự xâm lăng của các yếu tố bên ngoài. Chúng ta không kỳ thị văn hóa của bất cứ một quốc gia nào. Con sư tử - với người Trung Quốc là linh vật, linh thiêng, rất đẹp, đó là giá trị cần trân trọng nhưng phải đặt đúng chỗ. Lấy một ví dụ thế này, trước năm 1954, ở Hà Nội, cứ thấy con sư tử nào là biết ngay đó là chùa Tàu hoặc hội quán của người Hoa, không lẫn lộn vào đâu được, và mọi người đều tôn trọng việc đó. Nhưng bây giờ thì tràn lan vì không ai nhắc nhở, người dân không hiểu biết, và tưởng thế là đẹp”. 

Nhìn xa hơn một chút, thì con sư tử đá Trung Quốc đâu có lỗi. Lỗi chính nằm ở thói quen dễ dãi của chính chúng ta. Cái thói quen mọi sự đều không chịu tìm hiểu đến đầu đến đũa, qua quýt cho xong. Bởi vậy, chuyện con sư tử “lạ” hôm nay là một lời cảnh tỉnh. Bao lâu nay, những chú sư tử Trung Quốc cứ chễm chệ ngự từ chùa chiền đến công sở... Công trình càng to thì sư tử càng lớn, chủ nhân càng cảm thấy oai vệ. Đến khi Bộ VH-TT-DL có công văn yêu cầu thẳng thừng loại bỏ nó, mọi người mới lại ồ ra, đồng tình tẩy chay. Thật chẳng khác gì chuyện cháy nhà… ra sư tử Trung Quốc.

Mà cái sự dễ dãi ấy, chính như Hải Triều đã đề cập: "Nhiều người trong chúng ta hẳn cũng ngạc nhiên trước thông tin nhiều linh vật tại các công trình văn hoá, tâm linh của chúng ta hiện nay là linh vật "đi mượn". Bởi hai lẽ, thứ nhất, có nhiều nét tương đồng trong văn hoá Việt Nam và văn hoá Trung Quốc, đây là điều có thể hiểu được do vị trí địa lý kề cận, cũng như do lịch sử để lại. Thứ hai, do nhiều người chưa thực sự để tâm, có tâm khi sinh hoạt tâm linh, chỉ chạy theo những cái bên ngoài. Tượng chỉ cần to, nặng, bia chỉ cần đẹp, sang, chứ nào hiểu được tượng này là tượng gì, bia này khắc chữ gì. Như vậy, chính là biến có tâm thành vô tâm, có hồn thành vô hồn, có nghĩa thành vô nghĩa...". Những con sư tử ấy sờ sờ ngay trước mắt, có hình có khối mà đến giờ “cháy nhà mới ra mặt chuột”, còn bao nhiêu giá trị văn hóa vô hình đã bị biến mất, đã bị thay thế bởi văn hóa ngoại lai dần dần từng ngày, từng tháng, từng năm thì lấy văn bản nào mà chấn chỉnh đây? 

Rõ ràng "Việt Nam là Việt Nam, muốn thế giới công nhận thì trước tiên người Việt Nam phải có ý thức mạnh mẽ nhất về bản sắc của mình". Việc ý thức về bản sắc, hẹp nhất là phạm vi của "cái tôi", rộng nhất là đến tầm "dân tộc tôi, đất nước tôi". Giữ gìn và phát huy bản sắc, dĩ nhiên không phải một sớm một chiều. Đó là câu chuyện của cả một quá trình gìn giữ, trao truyền hàng ngàn năm trước. Đến khi tiếp nhận, con cháu phải biết trân quý, nâng niu. Biết đưa ra giữa thiên hạ bốn phương để tự hào, rằng đây mới chính là chúng tôi, đây mới là máu thịt, sơn hà, tinh túy, bản ngã không thể lẫn vào đâu của cha ông chúng tôi. Nay chúng tôi đang kế thừa và phát triển điều đó. 

Chuyện con sư tử đá của phương Bắc "gác" chùa chiền Việt là một câu chuyện không chỉ dài mà còn nhiều hệ lụy, bởi nó gắn đến ý thức hệ, đến lòng tự tôn dân tộc ngay từ cốt lõi sâu xa nhất của vấn đề: đó là cõi tâm linh. Chỉ có thể nghĩ một cách tương đồng cùng tác giả rằng: "...chính nhận thức của người Việt về văn hoá Việt còn nhập nhèm, do thiếu hiểu biết hoặc nguy hiểm hơn, do thói sính ngoại. Chốt lại, xin đừng cõng rắn ngoại về gác gà nhà, nguy hại khôn lường!". 

Người Xây Dựng

Tin mới

Ký kết quy chế phối hợp giữa Công an tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh và Ban Dân tộc tỉnh

Ký kết quy chế phối hợp giữa Công an tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh và Ban Dân tộc tỉnh

(Baonghean.vn) - Chiều 5/10, Công an tỉnh phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, Ban Dân tộc tỉnh tổ chức hội nghị ký quy chế phối hợp trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự gắn với phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực biên giới đất liền, vùng miền núi, dân tộc trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Ban Dân tộc

Cần quan tâm đầu tư các công trình cấp thiết, tạo động lực phát triển vùng dân tộc, miền núi Nghệ An

(Baonghean.vn) - Đó là ý kiến đề xuất của các đại biểu tại phiên thẩm tra dự thảo Nghị quyết về kế hoạch vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 và năm 2022 trên địa bàn tỉnh.
Thành phố Hà Nội trao 3 tỷ đồng hỗ trợ người dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai

Thành phố Hà Nội trao 3 tỷ đồng hỗ trợ nhân dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai

(Baonghean.vn) - Chiều 5/10,  thay mặt lãnh đạo Thành ủy – HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, đồng chí Nguyễn Thị Tuyến - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đã trao 3 tỷ đồng hỗ trợ tỉnh Nghệ An để góp phần khắc phục hậu quả do mưa lũ gây ra. 
Tuổi trẻ Nghệ An chung tay hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt ở Kỳ Sơn

Tuổi trẻ Nghệ An chung tay hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) -  Sau đợt mưa lũ lịch sử vừa qua, nhiều đoàn thiện nguyện đã hướng về Kỳ Sơn để cùng sẻ chia với đồng bào vùng lũ, trong đó, tuổi trẻ là lực lượng nòng cốt ra quân. Tại TP.Vinh, sáng ngày 5/10, thực hiện lời kêu gọi của Tỉnh đoàn, Đoàn Khối Các cơ quan tỉnh cùng một số đơn vị trực thuộc đã chuyển nhiều tấn hàng lên với đồng bào đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi trận lũ vừa qua tại Kỳ Sơn.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 5/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 5/10

(Baonghean.vn) - Đại biểu Quốc hội khóa XV đoàn Nghệ An tiếp xúc cử tri tại các địa phương; Chủ tịch UBND tỉnh thăm hỏi, động viên đồng bào bị thiệt hại do mưa lũ tại Kỳ Sơn; Nhiều tuyến đường sạt lở, đứt đoạn, chưa thể lưu thông… là những thông tin nổi bật ngày 5/10.
Trao nhà tình nghĩa

Bộ CHQS tỉnh Nghệ An khánh thành, bàn giao nhà đồng đội

(Baonghean.vn) - Ngày 5/10, tại xóm Trung Thịnh, xã Nghĩa Trung, huyện Nghĩa Đàn, Phòng Chính trị, Bộ CHQS tỉnh, Đảng ủy đội Quy tập tổ chức Lễ khánh thành "Nhà đồng đội" cho gia đình Trung úy Nguyễn Hữu Thắng, nhân viên đội Quy tập, Phòng Chính trị Bộ CHQS tỉnh.
Sách về biển đảo dành cho thiếu nhi đạt giải thưởng quốc gia

Sách về biển đảo dành cho thiếu nhi đạt giải thưởng quốc gia

(Baonghean.vn) - “Cà Nóng chu du Trường Sa” - tác phẩm thiếu nhi đầu tiên của tác giả Bùi Tiểu Quyên vừa được vinh danh tại Giải thưởng sách Quốc gia lần thứ 5, năm 2022. Cuốn sách viết về biển đảo, với sự thể hiện khá mới mẻ của nữ nhà văn trẻ đã đạt giải C (không có giải A, B ở hạng mục sách thiếu nhi).
Cử tri huyện Quỳ Châu phản ánh việc bố trí nguồn kinh phí thực hiện một số chương trình còn chậm

Cử tri huyện Quỳ Châu phản ánh việc bố trí nguồn kinh phí thực hiện một số chương trình còn chậm

(Baonghean.vn) - Vấn đề được cử tri huyện Quỳ Châu quan tâm phản ánh đến đại biểu Quốc hội liên quan đến việc bố trí kinh phí thực hiện chương trình giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng đặc biệt khó khăn, kinh phí khoanh nuôi bảo vệ rừng còn chậm.
Tại Trường phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Nậm Cắn, mưa lớn đã khiến hơn 7000 mét khối đất đá sạt xuống tràn vào phòng ở của giáo viên và học sinh.

Thầy trò Kỳ Sơn gồng mình dọn bùn sau lũ

(Baonghean.vn) - Cơn lũ quét không đi qua trường học trên địa bàn xã Nậm Cắn nhưng lượng mưa lớn đã khiến hàng nghìn mét khối đất đá, cây cối tràn vào ký túc của giáo viên và học sinh gây thiệt hại nặng nề. Để sớm đưa học sinh trở lại trường, trong những ngày này, thầy trò Trường Phổ thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở Nậm Cắn đã phải gồng mình để dọn dẹp bùn đất.
Giáo viên Tây Sơn

Nghệ An: Giáo viên Kỳ Sơn 'cắt rừng' vào bản với học trò

(Baonghean.vn) - Đến ngày 5/10, tuyến đường nối trung tâm thị trấn Mường Xén với xã Tây Sơn, huyện Kỳ Sơn vẫn chưa thể lưu thông trở lại. Trước tình hình đó, giáo viên Trường Phổ thông cơ sở dân tộc bán trú Tây Sơn đã gùi lương thực, thực phẩm băng rừng vào với học trò.
Chủ tịch UBND tỉnh: Huy động lực lượng và phương tiện khắc phục nhanh hậu quả mưa lũ ở Kỳ Sơn

Chủ tịch UBND tỉnh: Huy động lực lượng và phương tiện khắc phục nhanh hậu quả mưa lũ ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung yêu cầu huyện Kỳ Sơn phối hợp với các cấp, ngành huy động các lực lượng, phương tiện khắc phục hậu quả mưa lũ trên địa bàn, giúp nhân dân sớm ổn định cuộc sống, các cơ quan, đơn vị sớm hoạt động trở lại. 
VP Đoàn ĐBQH và HĐND tỉnh trao hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt huyện Kỳ Sơn.

Ủy ban MTTQ tỉnh Nghệ An và Hội Chữ thập đỏ tiếp nhận, trao hàng hóa đến người dân vùng lũ lụt

(Baonghean.vn) - Sáng 5/10, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An; Hội Chữ thập đỏ Việt Nam và Hội Chữ thập đỏ các tỉnh, thành đã tổ chức tiếp nhận, phối hợp với chính quyền địa phương trao quà, hàng hóa cho nhân dân bị ảnh hưởng do lũ lụt tại 2 huyện Kỳ Sơn và Yên Thành.
Bữa ăn

Bữa cơm yêu thương cho học sinh mùa lũ

(Baonghean.vn) - Những ngày qua, mưa lũ khiến gia đình của hàng trăm học sinh của Trường THPT Thanh Chương 3 bị thiệt hại khi nhiều tài sản bị nước lũ cuốn trôi. Nhằm sẻ chia với học trò, những bữa cơm yêu thương đã được nhà trường thực hiện, động viên các em vượt qua những ngày khó khăn…
Hội đồng

Nghệ An: Cho ý kiến về mức chi cho hoạt động lựa chọn sách giáo khoa trong cơ sở giáo dục phổ thông

(Baonghean.vn) - Cho ý kiến vào Dự thảo Nghị quyết quy định nội dung và mức chi tổ chức lựa chọn sách giáo khoa trong cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh, các thành viên dự họp thống nhất cao và cho rằng, việc ban hành Nghị quyết là phù hợp quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung thăm hỏi, động viên đồng bào bị thiệt hại do mưa lũ tại Kỳ Sơn

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung thăm hỏi, động viên đồng bào bị thiệt hại do mưa lũ tại Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Sáng 5/10, đồng chí Nguyễn Đức Trung - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và phòng thủ dân sự tỉnh kiểm tra, chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ trên địa bàn huyện Kỳ Sơn.