Nắng nóng gây thiệt hại cho sản xuất nông nghiệp

(Baonghean) - Nắng nóng kéo dài đang tiếp tục đe dọa đến sản xuất nông nghiệp và cuộc sống của người dân nhiều địa phương. Một số huyện chưa thể sản xuất lúa hè thu, trong khi đó, ở các huyện miền núi cao, các loại cây trồng bị khô cháy, gây thiệt hại không nhỏ.

Hưng Nguyên: 70% diện tích lúa vụ hè thu chờ nước
 
Do hạn hán nghiêm trọng, đến nay, huyện Hưng Nguyên mới gieo cấy được gần 2.000 ha/ KH 5.500 ha, hiện còn 70% diện tích chưa có nước để sản xuất. Đợt nắng hạn này được xem là khốc liệt nhất trong hơn 40 năm qua. Trong tháng 5 có đến 28 ngày nắng nóng (đạt mức kỷ lục từ năm 1971 đến nay), đặc biệt từ ngày 27/5 đến ngày 11/6 nền nhiệt độ vùng Bắc Trung Bộ duy trì ở mức 38 - 39 độ C. Tình trạng nắng nóng kéo dài, làm cho nguồn nước đầu nguồn cạn kiệt, mực nước cống Ba ra Nam Đàn chỉ giao động  0,1 – 0,2m, trên mực nước thiết kế là 1,1m. Lưu lượng vào chỉ đạt 5 – 7m3 /s so với thiết kế 40 – 45m3 /s. Đặc biệt từ ngày 1 – 4/6 mực nước xuống âm 20 – 25 cm so với thiết kế. Do vậy, nguồn nước về sông Hoàng Cần, đê Kênh Thấp và Kênh Gai ở mức quá thấp không đủ nước cho các trạm bơm hoạt động.
 
Ông Trần Việt Dũng, Phó Chủ tịch UBND huyện Hưng Nguyên cho biết: Hơn 80% diện tích sản xuất lúa của huyện phụ thuộc nguồn nước lấy từ Ba ra Nam Đàn, tương đương khoảng 4.400 ha; gần 1.000 ha của các xã dọc sông Lam lấy nước trực tiếp từ sông Lam. Một số ít diện tích của 2 xã Hưng Yên Nam và Hưng Yên Bắc lấy nước từ hồ đập. Từ ngày 22 – 27/5, ngoại trừ Trạm bơm chuyền Hưng Xuân hoạt động được 14 – 15 h/ngày, còn lại các trạm bơm trên đê Kênh Thấp và sông Hoàng Cần hoạt được khoảng 8 - 9 giờ/ngày. Đến ngày 28/5 mực nước trên toàn bộ hệ thống xuống mực nước chết, hầu hết các trạm bơm đều phải ngừng hoạt động. Nguồn nước tạo nguồn duy nhất cho các xã vùng giữa (Hưng Tiến, Hưng Thắng, Hưng Phúc và các xã vùng dưới Hưng Châu, Hưng Lợi được bơm chuyền từ trạm bơm cũ của HTX Hưng Xuân, song công suất chỉ đạt 3.000m3 /h không thể đáp ứng nhu cầu sản xuất. 
 
Đặc thù của Hưng Nguyên là vùng trũng, nhưng lại cuối nguồn, nên khung thời vụ sản xuất an toàn là phải gieo cấy xong trước ngày 10/6, để thu hoạch trước ngày 10/9. Tuy nhiên, trong điều kiện thời tiết chưa có dấu hiệu cải thiện, đến ngày 11/6, nhiều xã vẫn đang trong tình trạng khô hạn: 100% diện tích của các xã Hưng Lợi, Hưng Thịnh không có nước, 60 - 70% diện tích của các xã Hưng Phúc, Hưng Thắng, Hưng Tiến, Hưng Mỹ, Hưng Đạo; 80 - 90% diện tích của Thị trấn, Hưng Tây, Hưng Yên Bắc, Hưng Yên Nam cùng chung thực trạng không có nước để sản xuất.
 
Bên cạnh thiếu nước sản xuất, nước cho trâu, bò uống, tắm ở nhiều địa phương cũng đang thiếu nghiêm trọng. Trước tình hình cấp bách của hạn hán, Chủ tịch UBND huyện đã chỉ đạo Phòng NN&PTNT phối hợp với Công ty Thủy nông Nam triển khai một số giải pháp như: Lắp thêm 3 máy bơm 3.000m3 /h bơm nước từ sông Rum cấp cho các xã Hưng Châu và Hưng Lợi; huy động Trạm bơm HTX Hưng Xá bơm tạo nguồn cho Hưng Thông; Trạm bơn HTX Hưng Phú bơm cho Hưng Châu, để giảm áp lực trạm bơm sông Rum bơm cho Hưng Lợi; Lắp 2 trạm bơm dầu bơm cho xóm 7, Hưng Phúc và xóm 1 Hưng Châu; Lắp đập ngăn nước di động ngăn kênh Lê Xuân Đào tạo nguồn nước cho các xã Hưng Thắng, Hưng Tiến; Tiến hành nạo vét nhiều đoạn kênh dẫn cho các trạm bơm… huy động tối đa nguồn lực cho việc chống hạn, nhằm cung cấp nước kịp thời cho nông dân sản xuất. Những diện tích gieo cấy muộn sau ngày 10/6, các địa phương cần chỉ đạo nông dân sử dụng các giống ngắn ngày để gieo cấy như: P6 Đột biến; VS1. Trong trường hợp một số vùng sau ngày 20/6 chưa có nước để sản xuất, chỉ đạo các xã chuyển đổi sang trồng khoai lang, ngô thu đông, và một số rau, củ, quả khác. 
 
Người dân Kỳ Sơn kiểm tra diện tích ngô bị chết. Ảnh: Lữ Phú
 
KỲ SƠN: 85% diện tích ngô bị chết
 
Nắng nóng kéo dài khiến nhiều diện tích ngô, lúa của một số bà con nông dân huyện biên giới Kỳ Sơn bị chết cháy. Nguy cơ mất mùa, thiếu đói có thể diễn ra ở một số địa phương, đặc biệt tại xã Mường Aỉ, một trong những xã có diện tích ngô bị chết nhiều nhất huyện.
 
Gia đình bà Lữ Mẹ Đi, bản Xốp Phong (Mường Ải) trồng gần 2 ha ngô. Vụ ngô năm 2014, gia đình bà đã thu hoạch, bán được hơn 15 triệu đồng. Thế nhưng năm nay, toàn bộ diện tích ngô đã bị cháy khô. Bà Đi lo lắng chia sẻ: “Đầu tháng 3, Nhà nước cấp giống ngô, người dân gieo lên xanh tốt rồi nhưng giờ đã chết khô hết, cuộc sống dân bản rồi sẽ thêm khó khăn…”.
 
Còn 25 hộ dân tại bản Xốp Lau, khi gieo ngô xuống không thể nảy mầm do hạn hán. Anh Cụt Phò Nga cho biết: “Chúng tôi mừng vì được Nhà nước hỗ trợ giống ngô và tập huấn để sản xuất. Khi mới trồng, ngô lên xanh tốt, nhưng sau 1 tháng do trời nắng nóng quá, ngô nhà tôi và các hộ dân khác trong bản đều chết hết. Nắng nóng ra ri, chúng tôi cũng không biết làm thế nào nữa”. Do nắng nóng kéo dài hơn 1 tháng qua đã làm cho toàn bộ 200 ha ngô của bà con xã Mường Ải bị khô héo, không còn khả năng sinh trưởng. Anh Cụt Văn Cáng, Trưởng ban Nông nghiệp xã Mường Ải cho biết: “Năm 2015 xã được hỗ trợ 1,2 tấn ngô giống nhưng mà trời không cho hưởng nữa”. 
 
Theo số liệu của Phòng Nông nghiệp huyện Kỳ Sơn, vụ ngô năm 2015, toàn huyện gieo trồng hơn 3.000 ha. Nhưng đến thời điểm này đã có 85% diện tích ngô trong toàn huyện bị chết do nắng hạn. Các xã chịu ảnh hưởng và có số diện tích ngô chết nhiều nhất là Phá Đánh, Nậm Cắn, Tà Cạ, Mường Típ, và Mường Ải... Trước tình hình hạn hán diễn ra ngày càng gay gắt và kéo dài, Chủ tịch UBND huyện Kỳ Sơn giao cho Phòng Nông nghiệp huyện khảo sát và lập danh sách số diện tích ngô bị chết và tổng số hộ dân bị thiệt hại trong đợt hạn hán, để có phương án hỗ trợ kịp thời, không để người dân thiếu đói vì mất mùa.
 
Hoàng Đức Ân - Lữ Phú