Cá gỗ: Ăn đến bao giờ?

(Baonghean) - Hồi đi học, mình là chúa nhác, toàn nước đến chân mới nhảy nhưng được cái sáng dạ nên chưa bị “sặc nước” lần nào. Bố mình vẫn thường ngán ngẩm bảo mình: "Cậu cả, cậu có biết, hồi bố bằng tuổi cậu phải ngồi dưới cột điện để học bài không? Phải đâu được ăn sung, mặc sướng như cậu bây giờ. Nhác như cậu thì đến cá gỗ cũng không có mà ăn con ạ!". Mình thì tất nhiên chưa được ăn cá gỗ bao giờ nên lấy làm lạ lắm.

Sau này, mình mới biết sự tích về con cá gỗ của học trò xứ Nghệ. Buồn cười ở chỗ, người ta đặt ra cái tích cá gỗ vốn để trêu chọc những anh trò nghèo, trọ trẹ đi học ở chốn kinh kì. Thế mà không hiểu sao, người Nghệ không lấy đó làm điều mà nhận luôn làm "truyền thống", đặc trưng của mình, và lại còn tự hào là đằng khác! Bố mẹ anh nghèo nên anh nghèo, cái số anh sinh ra nó thế. Nghèo không phải là một cái tội, hà cớ gì phải xấu hổ vì mình nghèo? Giả như anh có nghèo vì lười nhác thì mới đáng hổ thẹn. Nhưng nếu anh làm những việc bất nhân bất nghĩa mà giàu, mà ngồi mát ăn bát vàng thì cũng chẳng sánh bằng với anh học trò ăn cá gỗ thờ thánh Khổng vậy!

Không phải tự nhiên mà nghĩ đến người Nghệ mình là nghĩ ngay đến cá gỗ. Người ta chọn hình ảnh cá gỗ có lẽ vì 2 điều: thứ 1, nói đến người Nghệ là nói đến "chém to, kho mặn", vì mặn nên đỡ hao thức ăn và để được lâu - chính là muốn nói đến tính hay dành dụm, cần kiệm và phòng xa của người xứ gió Lào hay phải chịu thiên tai. Con cá còn gợi đến hình ảnh cá chép vượt vũ môn hoá rồng, tượng trưng cho mong muốn vươn lên khỏi cảnh nghèo bằng chữ nghĩa, tri thức của học trò xứ Nghệ. Tích cá gỗ vì thế mà từ một hình ảnh châm biếm trào phúng trở thành "linh vật" của người xứ Nghệ nói chung và học trò xứ Nghệ nói riêng.

Cho đến tận bây giờ, dù không phải chịu cảnh mượn đèn đường học bài như bố mình nhưng đi đâu, hễ cất tiếng trọ trẹ là người ta lại ồ lên: "A, dân cá gỗ!". Có điều, thay vì hàm ý "dân cá gỗ là dân nghèo" thì người ta lại hiểu theo ý tứ "dân cá gỗ học giỏi" nhiều hơn. Phải chăng cá gỗ là một món ăn đặc biệt tốt cho trí tuệ? Nói đùa mà thành thật, vì thường trong những hoàn cảnh khó khăn, người ta mới có động lực để vươn lên. Nhưng từ đó nảy sinh ra một nghịch lý: Tại sao dân cá gỗ học giỏi mà vẫn phải ăn cá gỗ?

Thật ra dân cá gỗ chỉ ăn cá gỗ ở trên đất Nghệ, chứ đi ra bốn phương thành đạt rồi đâu cần ăn cá gỗ nữa? Và những người như thế, tự nhiên cũng phai nhạt đi phần nào cái chất Nghệ, chất cá gỗ mà thay vào đó là thịt bò Úc, rượu vang Pháp, cá hồi Nhật Bản, v.v và v.v... Những người ăn cá gỗ để trưởng thành không trở về nên mảnh đất này nghèo vẫn hoàn nghèo, những thế hệ mới sinh ra vẫn cứ thuỷ chung với món cá gỗ. Vì thế, người Nghệ có tiếng là giỏi giang nhưng chỉ giỏi giang nơi đất khách mà thôi. Mình vừa chống cằm nhìn đĩa cá mẹ kho mặn đét vừa nghĩ: Không biết dân mình còn phải ăn cá gỗ đến bao giờ?

Hải Triều

Tin mới

Thông tin nổi bật ngày 24/9

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 24/9

(Baonghean.vn) - Đại hội thành lập Hội hữu nghị Việt - Mỹ tỉnh Nghệ An; Tổng kết Chiến dịch “Thanh niên tình nguyện hè” năm 2022; Vướng địa giới hành chính, 19 hộ dân ở Nghệ An mòn mỏi chờ bìa đỏ; Sạt lở đường trên Quốc lộ 7A, đoạn qua dốc Chó... là những thông tin nổi bật ngày 24/9.
Đoàn Khối Doanh nghiệp tỉnh, Thành đoàn Vinh phối hợp hiệu quả trong Chiến dịch tình nguyện hè 2022

Đoàn Khối Doanh nghiệp tỉnh, Thành đoàn Vinh phối hợp hiệu quả trong Chiến dịch tình nguyện hè 2022

(Baonghean.vn) - Với 4 công trình thanh niên cấp huyện, 200 công trình thanh niên cấp cơ sở và nhiều hoạt động tình nguyện được tuổi trẻ Đoàn Khối Doanh nghiệp tỉnh và thành phố Vinh phối hợp thực hiện đã tạo nhiều dấu ấn tốt đẹp trong chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè 2022.
Xả lũ

Nhà máy Thủy điện Chi Khê sẽ xả lũ từ 20h ngày 24/9

(Baonghean.vn) - Văn phòng Thường trực Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự tỉnh vừa nhận được thông báo của Nhà máy Thủy điện Chi Khê về việc vận hành xả lũ hồ chứa Nhà máy Thủy điện Chi Khê, xã Chi Khê, huyện Con Cuông.
Quốc lộ 7 đoạn qua dốc Chó, huyện Con Cuông sạt lở do mưa lớn

Quốc lộ 7 đoạn qua dốc Chó, huyện Con Cuông sạt lở do mưa lớn

(Baonghean.vn) - Hàng chục mét khối đất đá đã sạt lở xuống đường Quốc lộ 7, đoạn qua dốc Chó, bản Bòng, xã Lạng Khê (Con Cuông) dẫn đến ách tắc giao thông nhiều giờ liền. Để đảm bảo an toàn cho người và phương tiện lưu thông qua đoạn dốc Chó, đơn vị quản lý giao thông ngoài việc sẵn sàng huy động máy móc, nhân lực để san gạt còn phối hợp với chính quyền địa phương đặt biển cảnh báo, túc trực 24/24h không cho các phương tiện qua lại khi có tình huống nguy hiểm.
Các nhà khai thác di động của Mỹ đầu tư bao nhiêu tiền vào cơ sở hạ tầng trong năm 2021?

Các nhà khai thác di động của Mỹ đầu tư bao nhiêu tiền vào cơ sở hạ tầng trong năm 2021?

(Baonghean.vn) - Theo kết quả Khảo sát ngành công nghiệp di động năm 2022 của Hiệp hội Công nghiệp thông tin di động của Mỹ (CTIA), các nhà khai thác di động ở Mỹ đã đầu tư tổng cộng gần 35 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng trong năm 2021, đánh dấu năm thứ tư liên tiếp các nhà khai thác di động tăng vốn đầu tư của mình.
Góa phụ vào tù vì tham 'món di sản thừa kế' của chồng

Góa phụ vào tù vì tham 'món di sản thừa kế' của chồng

(Baonghean.vn) - Tình cờ phát hiện nhiều gói hồng phiến của người chồng đã qua đời để lại, Mai không vứt đi. Thay vào đó, góa phụ trẻ lại cất giấu “món di sản thừa kế” rồi bán cho khách. Lòng tham của Mai đã khiến 3 đứa con thơ vốn mồ côi bố nay lại phải xa mẹ.
Đại hội

Đại hội thành lập Hội hữu nghị Việt - Mỹ tỉnh Nghệ An

(Baonghean.vn) - Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Hội hữu nghị Việt - Mỹ tỉnh Nghệ An gồm 13 đồng chí. Đồng chí Nguyễn Nam Đình - Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân tỉnh được bầu làm Chủ tịch Hội hữu nghị Việt - Mỹ tỉnh Nghệ An khóa I, nhiệm kỳ 2022 - 2027.
Dự báo hướng di chuyển của bão Noru. Ảnh: Trung tâm dự báo KTTV Quốc gia

Nghệ An ra công điện ứng phó bão Noru

(Baonghean.vn) - Sáng 24/9, trước dự báo bão Noru đổ bộ khu vực miền Trung với sức gió giật mạnh. Nghệ An đã có Công điện số 08/CĐ-BCH để chủ động ứng phó diễn biến của bão.
Nâng cao ý thức tham gia giao thông cho học sinh, sinh viên

Nâng cao ý thức tham gia giao thông cho học sinh, sinh viên

(Baonghean.vn) - Sáng 24/9, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức Hội nghị trực tuyến tuyên truyền, giáo dục pháp luật về an toàn giao thông và hướng dẫn kỹ năng lái xe mô tô, xe gắn máy an toàn đầu năm học 2022-2023. Tại điểm cầu Nghệ An, sự kiện được tổ chức ở trường THPT Hà Huy Tập (thành phố Vinh).
9 thói quen xấu khiến ô tô nhanh 'tã'

9 thói quen xấu khiến ô tô nhanh 'tã'

Đặt tay lên cần số khi đang chạy, để xăng quá kiệt, khởi động xe rồi đi ngay hay rà phanh liên tục khi xuống dốc,… là những thói quen có thể khiến chiếc “xế cưng” nhanh phải làm bạn với gara thường xuyên hơn.
Ông Trương Công Định trò chuyện cùng phóng viên trên đồng lúa xã Xuân Thành (Yên Thành).

Đi tìm giống nếp tiến vua

(Baonghean.vn) - Nếu như miền Bắc nổi tiếng với nếp cái hoa vàng Kinh Môn, nếp Tú Lệ Yên Bái, nếp cẩm Điện Biên; miền Nam vang danh với nếp ngỗng, nếp sáp Đồng Tháp Mười; thì ở miền Trung, nếp rồng một thời được trồng nhiều trên đất Nghệ - Tĩnh là giống nếp tiến vua thơm ngon nức tiếng gần xa. Về quê lúa Yên Thành (Nghệ An), vẫn nghe râm ran chuyện nếp rồng như thể những hạt trắng mẩy nồng nàn thơm hương ấy chưa bao giờ thất truyền trên đất này…
Nghệ An có 225 hồ chứa đã đầy nước

Nghệ An có 225 hồ chứa đã đầy nước

(Baonghean.vn) - Ảnh hưởng của những đợt mưa lớn vừa qua, tính đến thời điểm này Nghệ An đã có 225 hồ chứa đầy nước. Các đơn vị thủy lợi, các địa phương đang tập trung vừa tích nước để phục vụ sản xuất, vừa vận hành, điều tiết các hồ chứa an toàn mùa mưa lũ.
Xả lũ

Thủy điện Sông Quang thông báo điều tiết hồ chứa

(Baonghean.vn) - Văn phòng Thường trực Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và Phòng thủ dân sự tỉnh vừa nhận được thông báo của Công ty cổ phần Thuỷ điện Sông Quang về việc vận hành công trình xả hồ chứa thủy điện Sông Quang.
Giảm hoặc dừng bố trí vốn trong năm 2023 đối với chủ đầu tư giải ngân kém

Giảm hoặc dừng bố trí vốn trong năm 2023 đối với chủ đầu tư giải ngân kém

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung khẳng định, sẽ xem xét giảm hoặc dừng bố trí vốn kế hoạch năm 2023 đối với các địa phương, sở, ngành, chủ đầu tư giải ngân vốn đầu tư công năm 2022 không đạt yêu cầu. Đối với các chủ đầu tư giải ngân tốt, ưu tiên trong tham mưu bố trí vốn kế hoạch năm 2023.
Ngư dân

Nghệ An thiếu hụt lao động nghề biển

(Baonghean.vn) - Tình trạng thiếu lao động nghề biển tại một số địa phương trên địa bàn Nghệ An xảy ra từ nhiều tháng nay. Do thiếu hụt lao động nghề biển, nhiều chủ tàu ở Nghệ An phải giảm số lượng lao động trên tàu, dẫn đến tần suất khai thác hải sản giảm sau mỗi chuyến biển.