Cảm nhận nhỏ từ một hội thảo văn xuôi

(Baonghean) - Đề dẫn của Hội thảo “Văn xuôi Nghệ An đầu thế kỷ XXI” (tổ  chức vào tháng 6/2014) nêu: “Tiềm năng của văn xuôi Nghệ An là rất lớn… Đây đó đã xuất hiện những hiện tượng được bạn đọc chú ý”. Tuy nhiên, trong thực tế, liệu đã  có những tác giả và tác phẩm tạo nên  “hiện tượng” văn chương thực sự hay chưa?.

Văn xuôi Nghệ An đầu thế kỷ XXI lại nay, với nhiều tìm tòi về đề tài, chủ đề, sự mạnh dạn thể nghiệm thể loại và xuất hiện nhiều cây bút trẻ đã làm dày dặn lên “vốn liếng” đời sống văn xuôi tỉnh nhà thời kỳ đổi mới, khẳng định sự đóng góp vào thành tựu văn xuôi của cả nước. Nhưng có lẽ, ngoài Hồ Thị Ngọc Hoài với giải Nhất cuộc thi truyện ngắn Báo Văn nghệ 2006 - 2007 cho truyện ngắn “Thung Lam” thì, thì hầu như mươi năm lại nay, không có tác phẩm nào xuất hiện thực sự khuấy động được văn đàn.

Có lẽ, sáng tác văn chương bây giờ, một “hiện tượng” xuất hiện phải là lay động được nhiều tầng cảm thụ mới, tạo những ám ảnh hiện thực cuộc sống đối với độc giả. Vốn sống đương nhiên là quan trọng, nhưng bản lĩnh để đưa vốn sống đó vào văn chương với những trăn trở thực sự, dấn thân thực sự mà hoặc là trực diện, hoặc khơi gợi những suy ngẫm, ám ảnh quyết liệt về đời sống hiện thực là đòi hỏi có thể nói rất cao đối với người sáng tác. “Văn xuôi Nghệ An nhìn chung đã bám sát hiện thực đời sống, trước hết là hiện thực của quê hương xứ Nghệ, đồng hành và trăn trở với số phận con người” (theo Đề dẫn nói trên); tuy nhiên, có thể nói, chưa có nhiều tác phẩm của văn xuôi Nghệ An mà trong đó thực sự “giải mã”  lên được những bức xúc trong hiện thực đời sống hiện nay. Lấy một ví như khi bàn về cây bút văn xuôi viết về đề tài “tam nông” Phan Thế Phiệt (Yên Thành), tham luận tại Hội thảo “Văn xuôi Nghệ An đầu thế kỷ XXI” của Hoàng Văn Hân cũng đã viết rất xác đáng: “Ước mong ở ta có những nhà văn viết về tam nông được như Nguyễn Ngọc Tư, Tạ Duy Anh cho ra thứ văn chương báo động, hay Ngô Phan Lưu với thứ văn chương có tính dự báo cao”… Lấy ví dụ này, là chúng tôi cũng muốn nói, sáng tác văn xuôi nói riêng và văn chương nói chung ở Nghệ An, có thể tạo nên những ám ảnh làng quê trong đề tài nông thôn mà ở đó, dường như sẽ thuận lợi hơn để đưa văn chương gần lại hơn với hiện thực, hay nói cách khác là “lặn” được vào hiện thực đời sống chăng?.

Trăn trở với số phận con người trong văn chương, mà ở đây là con người hiện tại và hiện thực, dù ở lăng kính xa hay gần, thủ pháp lột tả hay ám chỉ, thì cũng phải khái quát lên được thực trạng hiện thực xã hội. Văn xuôi Nghệ An thời gian qua, với nhiều cây bút đã khẳng định tên tuổi hay là cây bút mới xuất hiện, hầu hết trong tác phẩm của mình đã đi sâu vào miêu tả nội tâm, diễn biến tâm lý của nhân vật để từ đó gửi gắm những dụng ý trăn trở về thân phận của con người hiện thực, mà ít đưa ra những miêu tả về hành động của nhân vật; và có vẻ như “tự nhiên”, những xung đột cuộc sống (trong tác phẩm) để tháo gỡ những cái bức bối xã hội thực sự đã bị “ẩn” đi. Có thể những vấn đề bức bối ấy, tác giả đã trải nghiệm, đã nhìn ra, và có cả “phương án” để xử lý chất liệu văn chương của mình… nhưng cũng chính vì sự “trải nghiệm”, “nhận ra” nào khác nên đã không có nhiều lựa chọn sáng tác “đi” thẳng vào những không gian, bối cảnh, nhân vật và những xung đột xã hội hiện tại?. 

Bên cạnh tiểu thuyết, truyện ngắn, Hội thảo  “Văn xuôi Nghệ An đầu thế kỷ XXI” cũng đã bàn đến những tác phẩm báo chí văn xuôi trong cuốn sách “Trở lại làm dân” của tác giả Đặng Khắc Thắng. Thiên về ngôn ngữ chính luận báo chí, chất văn chương trong cuốn sách ít cũng có lẽ là bởi không nằm trong chủ ý của người viết. Nhưng với những giãi bày quan niệm sống, những vấn đề được đề cập và tính phê phán hiện thực xã hội một cách thẳng thắn được chuyển tải bằng lối viết chính luận hấp dẫn, đôi chỗ thẫm đẫm tính nhân văn, đã vừa tạo cho tác giả một giọng văn xuôi có nét riêng, vừa gợi mở một bản lĩnh của người cầm bút, mà ở đây đã có thể cho phép vượt ra ngoài khuôn khổ những tác phẩm báo chí thuần túy.

Tóm lại, dù là có tiềm năng, phong phú về tác phẩm, phát triển về đội ngũ sáng tác, đa dạng về thể loại, phong cách… nhưng có lẽ trong thực tế sáng tác văn chương hiện nay, việc hướng mạnh về sứ mệnh lột tả, “giải mã” hiện trạng xã hội hiện tại vẫn đang là đích phấn đấu của văn xuôi Nghệ An để thu hút bạn đọc hơn, và từ đó mới mong văn xuôi tỉnh nhà xuất hiện những “hiện tượng” văn học thực sự.

Anh Vũ

Tin mới

Lệnh động viên và kế hoạch sáp nhập 4 tỉnh – “Canh bạc” của Tổng thống Putin?

Lệnh động viên và kế hoạch sáp nhập 4 tỉnh – “Canh bạc” của Tổng thống Putin?

(Baonghean.vn) - Những ngày gần đây, quyết định của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chiếm trọn mọi sự quan tâm của dư luận và giới phân tích. Lệnh động viên một phần của Tổng Tư lệnh tối cao Nga Putin, và kế hoạch sáp nhập 4 vùng lãnh thổ gồm Donetsk, Lugansk, Kherson và Zaporizhzhia, dường như là thông điệp của Điện Kremlin cảnh báo các nước phương Tây về quyết tâm chiếm ưu thế của Nga, cũng như vạch lằn ranh đỏ với Ukraine và phương Tây.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 27/9

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 27/9

(Baonghean.vn) -  Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc; Đoàn doanh nghiệp Điện tử Đài Loan khảo sát, tìm hiểu cơ hội đầu tư vào Nghệ An; Dấu ấn sáng tạo, đổi mới tại Đại hội Đoàn các cấp tỉnh Nghệ An; Dừng đôi tàu Bắc - Nam đi qua Nghệ An và nhiều chuyến bay để tránh bão Noru... là những thông tin nổi bật trong ngày 27/9.
Kỳ Sơn sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân do nguy cơ sạt lở đất

Kỳ Sơn sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân do nguy cơ sạt lở đất

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của mưa to liên tục nhiều ngày qua khiến cụm dân cư trên địa bàn huyện Kỳ Sơn xuất hiện nhiều vết rạn nứt, sụt lún mới, có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào. Chính quyền và lực lượng chức năng phải sơ tán khẩn cấp các hộ dân ra khỏi khu vực nguy hiểm, nhất là trước cơn bão số 4 đang cận kề.
Cần bổ sung quy định liên quan Mặt trận Tổ quốc trong giám sát thực hiện chính sách pháp luật về đất đai

Cần bổ sung quy định liên quan Mặt trận Tổ quốc trong giám sát thực hiện chính sách pháp luật về đất đai

(Baonghean.vn) - Vừa qua, Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức hội nghị toàn quốc phản biện xã hội đối với Dự án Luật Đất đai sửa đổi; đồng thời tập hợp các ý kiến kiến nghị gửi đến cơ quan chức năng về việc cần sửa đổi, bổ sung vào Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi các quy định liên quan vai trò, vị trí của Mặt trận Tổ quốc trong giám sát thực hiện chính sách pháp luật về đất đai.
Tăng cường giám sát của Quốc hội trong hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí

Tăng cường giám sát của Quốc hội trong hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí

(Baonghean.vn) - Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đặc biệt lưu ý cần tăng cường giám sát của Quốc hội trong hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí theo hướng triển khai các hoạt động giám sát như: Chất vấn, giám sát chuyên đề, giải trình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật; giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, kiến nghị của cử tri.
Văn Sỹ Chi

Dấu ấn đặc biệt của những tài năng bóng đá đất Nghệ

(Baonghean.vn) - Trong bóng đá, có những điều tưởng như ngẫu nhiên, tình cờ nhưng thực ra luôn thuộc về một quy luật tất yếu nào đó. Ví dụ cầu thủ A rất có duyên khi gặp đội bóng B, để rồi liên tục ghi bàn vào lưới đội bóng đó, trong khi với những đội bóng khác thì rất khó khăn. Cũng có câu chuyện lý thú hơn, chẳng hạn lâu nay khi thi đấu quốc tế, cầu thủ gốc Sông Lam Nghệ An (hay cầu thủ gốc Nghệ) thường ghi được những bàn thắng để đời, lưu dấu rõ nét trong sự nghiệp.
Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò như thế nào trong quá trình chuyển đổi số?

Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò như thế nào trong quá trình chuyển đổi số?

(Baonghean.vn) - Trí tuệ nhân tạo là một trong những công nghệ cốt lõi trong chuyển đổi số và đang giúp các doanh nghiệp mở rộng quy mô. Theo báo cáo mới nhất của Công ty Nghiên cứu thị trường Research and Markets (Mỹ), trí tuệ nhân tạo (AI) dự kiến ​​sẽ đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 52% vào năm 2025, điều này cho thấy sự chấp nhận AI đang diễn ra nhanh chóng trong các doanh nghiệp toàn cầu.
Nghệ An xử lý hàng loạt lái xe lạng lách, đánh võng trên đường

Nghệ An xử lý hàng loạt lái xe lạng lách, đánh võng trên đường

(Baonghean.vn) - Hiện nay, tình trạng người dân vi phạm Luật Giao thông đường bộ vẫn diễn ra khá phổ biến. Đáng nói, không chỉ là những lỗi cơ bản, mà cá biệt còn có xe máy, kể cả ô tô lạng lách, đánh võng, cố tình đi sai làn… Những hành vi đó, không chỉ nguy hiểm cho bản thân, mà gây bức xúc, nguy hiểm cho các phương tiện tham gia giao thông khác.
Sau 29 năm công tác trong ngành anh đã cứu ít nhất 6 vụ xe mắc kẹt đường tàu. Ảnh: An Quỳnh

Chuyện về người chạy ngược hướng tàu

(Baonghean.vn) - Hàng chục năm gắn bó với cung đường sắt, anh Dương Văn Kiên được mọi người thân tình gọi là “người có duyên” với nguy cơ tai nạn đường sắt. Bản thân anh cũng không nhớ nổi đã bao lần mình phải chạy ngược với hướng tàu để cứu người khỏi “cửa tử”.
Đánh thức tiềm năng phát triển thương mại biên giới

Đánh thức tiềm năng phát triển thương mại biên giới

(Baonghean.vn) - Nghệ An có đường biên giới dài 419,5 km, tiếp giáp với 3 tỉnh Xiêng Khoảng, Hủa Phăn và Bôlykhămxay của nước CHDCND Lào; điều kiện này thuận lợi cho việc thông thương, phát triển kinh tế giữa Nghệ An với các địa phương nước bạn. Hơn thế nữa, đó còn là để kết nối, thông thương hàng hóa không chỉ với Lào mà còn với các nước Thái Lan, Myanmar…