“Cha đẻ” lúa nước ở La Ngan

(Baonghean) - Đã gần 10 năm nay, dường như đổi thay cứ đến từng ngày đối với cuộc sống của đồng bào Khơ mú ở bản La Ngan, xã Chiêu Lưu (Kỳ Sơn). Sự thay đổi đó có phần đóng góp không nhỏ từ việc khởi đầu làm lúa nước của ông Moong Biên Phòng - người được bà con Khơ mú gọi là “cha đẻ” lúa nước.

Ấy là một ngày cuối đông, tôi trở lại La Ngan để gặp lại Moong Biên Phòng (lần thứ nhất cách đây gần 5 năm). Cảm nhận đầu tiên là con đường nối từ Quốc lộ 7 vào tận bản dài gần 5 km nay đã được Nhà nước đầu tư rải nhựa, xe cộ đi lại rất thuận lợi. Bản La Ngan bây giờ cũng thêm nhiều nhà mới, ruộng mới. Vẫn cái giọng khiêm tốn như lần trước, nhưng khi tôi nhắc đến chuyện khai hoang phục hóa, chuyện giúp hộ nghèo nuôi bò… thì câu chuyện trở nên rôm rả… Moong Biên Phòng mang ra bình rượu thuốc Nam được hái từ trong rừng. Ông nói: “Tôi có được sức khỏe như thế này là nhờ bình rượu này đấy”. 

Ngụm xong chén rượu, Moong Biên Phòng nhớ lại: “Sau 9 năm cầm súng chiến đấu ở chiến trường miền Nam, năm 1979, tôi xuất ngũ trở về địa phương ở xã Chiêu Lưu. Lúc này, cuộc sống của đồng bào Khơ mú ở đây còn nhiều khó khăn và lạc hậu”. Là Bí thư Đảng ủy xã, trong suốt hơn 10 năm “ăn cơm nhà vác tù và hàng tổng”, Moong Biên Phòng đã tích cực vận động, chỉ đạo và hướng dẫn bà con thay đổi phương thức sản xuất, không sống du canh du cư, hạn chế đốt phá rừng làm nương rẫy, mà phải chủ động an cư để sản xuất như trồng ngô, khoai, sắn, nuôi trâu, bò, gà, vịt… để chủ động lương thực và thực phẩm tại chỗ, đảm bảo cuộc sống. Bên cạnh đó, ông không ngừng tuyên truyền cho đồng bào xoá bỏ những hủ tục, cùng nhau giữ bản làng luôn bình yên.

Năm 1992, ông được chính quyền huyện Kỳ Sơn điều về làm Trưởng Ban Tổ chức, Trưởng Ban Dân vận. Đến năm 2006, sau khi nghỉ hưu, ông trở về với bà con bản La Ngan tiếp tục thực hiện ý nguyện giúp đồng bào mình. Ông kể: “Với người Khơ mú, họ chỉ biết làm nương làm rẫy. Khi đói, đồng bào tìm đến củ mài, rau rừng, chứ nhất quyết không làm lúa nước. Quanh năm lên rẫy trỉa được hạt ngô, hạt lúa, trồng được củ sắn nào thì đắp đổi qua ngày”. Biết khó làm thay đổi nhận thức “thâm căn cố đế” này, ông Phòng dùng chính sách “mưa dầm thấm lâu”- muốn bà con làm lúa nước thì mình phải bắt tay làm trước. Có làm được, để bà con thấy hạt lúa sẽ mang lại no ấm, họ mới chịu làm theo. Nhưng muốn làm được lúa nước thì phải có vùng đất bằng phẳng, có mạch nước từ các con suối. Sau một thời gian khảo sát, Moong Biên Phòng thấy cánh đồng hoang trước bản mình có thể phục hóa thành những đám ruộng bậc thang làm ra những hạt ngọc. Đó là cánh đồng Khe Tiên. Người cao tuổi ở đây nói rằng, La Ngan trước đây do đồng bào người Thái sinh sống, và Khe Tiên chính là nơi sản xuất lúa nước của người Thái. Sau này vì lũ lụt, và nguồn nước tưới không đảm bảo nên đồng bào Thái chuyển đến định canh ở nơi khác. Mãi sau này đồng bào Khơ mú mới đến đây lập nghiệp, phát nương làm rẫy để sinh sống.

“Cha đẻ” lúa nước ở La Ngan ảnh 1

                                         Ông Phòng khai hoang ruộng nước.

Vậy là công việc trồng lúa nước bắt đầu! 4 đứa con và người vợ, lúc nào rảnh việc nương rẫy thì vác cuốc theo ông ra đồng đắp bờ, cuốc cỏ, san lấp đất, đào mương dẫn nước. Và sau một thời gian vắt óc, đổ mồ hôi, hơn 1 ha đất đã được cấy lúa nước. Mỗi năm cấy 2 vụ, năm nào ít nhất gia đình ông cũng thu hoạch được 5 tấn lúa. Đồng bào Khơ mú ở La Ngan thấy vậy, ai cũng trầm trồ khen ông giỏi. Nhưng lòng ông vẫn chưa vui, vì dân bản còn nhiều gia đình thiếu gạo ăn. Không một chút so đo, ông bàn với vợ con, dành toàn bộ diện tích đất mà gia đình đổ mồ hôi có được cho bà con nghèo trong bản làm đất sản xuất. Sau đó, Moong Biên Phòng quyết định một mình vào tận thung lũng Pục Đào dựng trại, tiếp tục khai hoang phục hóa. Thuận lợi là ở cạnh thung lũng có Khe Tiên nước chảy quanh năm, nhưng để đưa nước vào ao, vào ruộng thì rất khó khăn vì mực nước thấp, dòng chảy không nhiều. Vì vậy, ông đã huy động toàn bộ lực lượng lao động của gia đình và anh em giúp đắp đất khoanh vùng, đào mương dẫn nước vào ruộng… Trong thời gian ngắn, vùng đất hoang hoá đã trở thành những đám ruộng bậc thang với hơn 1 ha ruộng nước. Tuy nhiên, để chủ động tưới tiêu và điều tiết nước hợp lý, ông đã dồn hết tiền của để đầu tư mua hệ thống ống nước về lắp đặt với kinh phí đến hàng trăm triệu đồng. Thấy ông Phòng có ruộng và ao nuôi cá, cuộc sống gia đình ổn định, sung túc, bà con trong bản lại càng kính phục.

Học tập cách làm của ông Moong Biên Phòng, nhiều gia đình trong bản La Ngan nay đã khai hoang phục hóa một số diện tích đất ở cánh đồng Khe Tiên. Gia đình Trưởng bản La Ngan - Moong Văn Bình trước đây chỉ có gần 1 ha đất nương, quanh năm gạo không đủ ăn, từ khi theo ông Phòng khai hoang phục hóa được 6 sào đất sản xuất lúa nước, năm nào cũng dư lúa. Nhiều gia đình vì thế cũng mua sắm cuốc, xẻng ra cánh đồng Khe Tiên khai hoang ruộng. Trưởng bản Bình cho biết: Đến nay, bản La Ngan đã có 5 ha lúa nước. Bản có 127 hộ, phần lớn các hộ đã trồng được lúa nước rồi.

Moong Biên Phòng còn là “bà đỡ” cho những gia đình có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Tận dụng đồi cỏ hai bên Khe Tiên, ông Phòng đầu tư chăn nuôi bò sinh sản. Khi đàn bò của gia đình phát triển thành đàn, ông hỗ trợ những gia đình khó khăn bằng cách gửi bò sinh sản cho họ nuôi. Chính sách hỗ trợ của ông là, khi bò sinh sản lứa đầu là người nuôi được hưởng, con thứ hai là ông lấy. Khi gia đình đó có bò riêng để nuôi thì ông lấy con bò mẹ về, tiếp tục gửi hộ khác nuôi. Cứ thế, đến nay, đã có 13 gia đình được ông gửi bò sinh sản để phát triển chăn nuôi. Và niềm vui là trong số đó đã có 10 gia đình đã có bò đàn. Anh Moong Văn Hải, người được ông Phòng cho bò nuôi, phấn khởi nói: “Trước đây gia đình rất khó khăn, thiếu ăn quanh năm, nhưng từ khi được ông Phòng giúp đỡ, cho ruộng, tặng bò, hướng dẫn cách làm ăn nên bây giờ gia đình không thiếu ăn nữa. Từ con bê của ông Phòng cho, đến nay gia đình đã có thêm mấy con bò. Năm vừa rồi, gia đình bán mấy con bê để sửa nhà, mua ti vi. Chúng tôi rất biết ơn cái bụng tốt của ông Phòng”. Các hộ Lường Xẻn Thay, Moong Văn Hoài, Chích Văn Nghĩa… cũng nhờ có ông tặng bò đã vơi bớt khó khăn.

Trước khi chia tay, Moong Biên Phòng bộc lộ niềm mong muốn, giá như Nhà nước đầu tư xây dựng phai nước ở Khe Lôm thì cánh đồng Pục Đào, Khe Tiên có nguồn nước tưới dồi dào, bà con La Ngan sẽ nhiều lúa hơn. Khe Lôm nước chảy quanh năm, nhưng mực nước thấp hơn nhiều so với mặt ruộng, nên vào mùa khô không đủ nước tưới. Đã nhiều lần huyện vào khảo sát và hứa sẽ đầu tư xây dựng nhưng đến nay vẫn chưa thấy thi công.

Bước sang tuổi thất tuần, nhưng Moong Biên Phòng vẫn miệt mài với ruộng đồng, trong lòng lúc nào cũng nghĩ tới đồng bào Khơ mú. Những cống hiến thầm lặng của “cha đẻ” lúa nước ở La Ngan đã giúp đồng bào nơi đây vơi bớt những khó khăn trong cuộc sống, đang từng ngày góp phần xây dựng bản làng Kỳ Sơn thêm đổi thay, no ấm.

Xuân Hoàng

Tin mới

Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An kiểm tra công tác phòng chống bão Noru

Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An kiểm tra công tác phòng chống bão Noru

(Baonghean.vn) - Để chủ động ứng phó với diễn biến nguy hiểm của cơn bão Noru (bão số 4), ngày 26/9, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh do Đại tá Dương Minh Hiền - Phó Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Nghệ An làm trưởng đoàn đã đi kiểm tra công tác chuẩn bị ứng phó với bão số 4 tại Ban Chỉ huy quân sự huyện Nghi Lộc, Hưng Nguyên, Trung đoàn 764, Trung đội vận tải.
Tiểu thương Cảng cá Cửa Hội khẩn trương mua bán trước ngày bão số 4 đổ bộ

Tiểu thương Cảng cá Cửa Hội khẩn trương mua bán trước ngày bão số 4 đổ bộ

(Baonghean.vn) - Dù có tin báo bão nhưng theo các tiểu thương, thường thì trước và sau bão, các thuyền đánh cá vẫn hay trúng lớn, chủ yếu là các loại cá bạc má, cá thu, tôm he. Do vậy, trước khi cơn bão số 4 đổ bộ, các hoạt động kinh doanh, buôn bán hải sản tại cảng cá Cửa Hội diễn ra hết sức hối hả.
Nghệ An: Rốt ráo bảo vệ sản xuất vụ Đông trước mưa lớn

Nghệ An: Rốt ráo bảo vệ sản xuất vụ Đông trước mưa lớn

(Baonghean.vn) - Hiện nay, tại nhiều địa phương đã hoàn thành thu hoạch lúa hè thu và đang triển khai sản xuất vụ Đông theo đúng tiến độ, kế hoạch. Trước thông tin bão Noru đang tiến gần về đất liền, dự báo mưa lớn sau hoàn lưu bão, để bảo đảm an toàn cho cây trồng vụ Đông, các địa phương đã rốt ráo chỉ đạo các phương án ứng phó.
Cô gái trẻ khởi nghiệp từ 7 triệu đồng trở thành CEO Spa thẩm mỹ

Câu chuyện khởi nghiệp từ 7 triệu đồng của CEO 9X ở Nghệ An

(Baonghean.vn) - Câu chuyện về hành trình vạn dặm, với nghị lực phi thường vượt lên thất bại để viết nên ước mơ của cô gái sáng lập thương hiệu Spa thẩm mỹ Phương Thảo Academy, đã truyền cảm hứng cho các bạn trẻ sống trọn vẹn vì đam mê và nỗ lực hết mình để “chạm” tới thành công.
Thủ tướng Phạm Minh Chính: Tuyệt đối không chủ quan, mất cảnh giác với bão Noru

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Tuyệt đối không chủ quan, mất cảnh giác với bão Noru

Sáng 26/9, mở đầu Hội nghị trực tuyến toàn quốc về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công và thực hiện ba chương trình mục tiêu quốc gia, trước diễn biến phức tạp của bão số 4 (tên quốc tế là bão Noru), Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính chỉ đạo "nóng" các bộ, ngành, địa phương tập trung phòng, chống bão.
Trọng Hoàng sẽ thi đấu vị trí nào ở Sông Lam Nghệ An?

Trọng Hoàng sẽ thi đấu vị trí nào ở Sông Lam Nghệ An?

(Baonghean.vn) - Những ngày gần đây, người hâm mộ xứ Nghệ đang rất vui mừng khi chứng kiến tiền vệ Nguyễn Trọng Hoàng quay trở lại tập luyện sau một quãng thời gian dài điều trị chấn thương. Sự trở lại của cầu thủ 33 tuổi này giống như việc Sông Lam Nghệ An bổ sung thêm được 1 “ngoại binh mới”, nhất là trong bối cảnh đội bóng xứ Nghệ đang có những sa sút trong thời gian vừa qua.
Bộ đội Biên phòng đưa internet về bản biên giới

Bộ đội Biên phòng đưa internet về bản biên giới

(Baonghean.vn) -  Ở nơi biên cương xa xôi của Tổ quốc có một ngôi nhà đặc biệt, khi đến đây người dân không chỉ được lựa chọn các vật dụng phục vụ cho sinh hoạt mà còn được sử dụng miễn phí các thiết bị công nghệ. Mô hình do chính cán bộ, chiến sĩ đồn Biên phòng Mỹ Lý, Bộ đội Biên phòng (BĐBP) tỉnh Nghệ An dựng lên với mong muốn giúp đỡ người dân vùng cao.
Bạo lực học đường

Bạo lực học đường

(Baonghean.vn) - Báo chí đã viết nhiều về đề tài này. Cả xã hội đã nhiều lần báo động. Nhưng báo động mãi rồi, vẫn chưa có giải pháp nào quyết liệt và triệt để.
Messi kể về giai đoạn khó khăn ở PSG; HLV Park Hang Seo bất ngờ gặp ‘nạn’ trên sân tập

Messi kể về giai đoạn khó khăn ở PSG; HLV Park Hang Seo bất ngờ gặp ‘nạn’ trên sân tập

(Baonghean.vn) - Sau mùa giải ra mắt PSG không thành công, Lionel Messi cho biết anh đã tìm lại cảm hứng chơi bóng để hướng tới World Cup 2022; Tai nạn hy hữu xảy ra trên sân tập của đội tuyển Việt Nam với nhân vật trung tâm là HLV trưởng Park Hang Seo khiến những ai chứng kiến đều phải bật cười... là những thông tin thể thao đáng chú ý 24h qua.
Hướng di chuyển của cơn bão Noru. (Nguồn: nchmf.gov.vn)

Nghệ An ra công điện ứng phó khẩn cấp với bão số 4

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh - Trưởng ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai - tìm kiếm cứu nạn và phòng thủ dân sự tỉnh yêu cầu Chủ tịch Ủy ban nhân dân các huyện, thành phố, thị xã, các đơn vị liên quan tập trung chỉ đạo, triển khai công tác ứng phó bão số 4 theo phương châm "4 tại chỗ”, với tinh thần khẩn trương, quyết liệt nhất.