Kỳ 4: Phải có quyết tâm cao, biện pháp mạnh

(Baonghean) Việc giải quyết tồn tại, nhất là đưa bà con về khu tái định cư thuỷ điện Bản Vẽ, ổn định cuộc sống là nhiệm vụ cấp bách không chỉ của 2 huyện Tương Dương, Thanh Chương và Ban quản lý Thuỷ điện 2 mà rất cần sự vào cuộc tích cực của các ngành, các cấp, đặc biệt người dân phải thực hiện tốt nghĩa vụ của mình…

---> Xem Kỳ 3: ĐI NGƯỢC CHỦ TRƯƠNG, VI PHẠM PHÁP LUẬT

Làm việc với lãnh đạo huyện Tương Dương và Thanh Chương, được biết cả hai huyện đã rất nỗ lực trong suốt cả quá trình tổ chức đưa dân đi và tiếp nhận dân đến. Tuy nhiên, khi đề cập đến tình trạng vẫn còn một số hộ cố thủ không chịu di dời, hàng chục hộ khác bán nhà trở về lòng hồ mưu sinh không có giải pháp xử lý thì lãnh đạo 2 huyện không đưa ra được cách giải quyết ổn thỏa. Cụ thể, với 33 hộ ở bản Chà Coong chây lỳ ở lại và nhiều người trở về lòng hồ sinh sống thì huyện Tương Dương tỏ ra lúng túng và bất lực.

Ông Vi Tân Hợi - Phó Chủ tịch UBND huyện Tương Dương, cho biết: "Trước sự chây lỳ không chịu di dời của các hộ bản Chà Coong và tình trạng  bà con tái định cư Thanh Chương kéo nhau về sinh sống trong khu vực lòng hồ, lãnh đạo huyện Tương Dương hết sức trăn trở. Ban Thường vụ Huyện ủy cũng đã họp lên họp xuống bàn cách giải quyết, tháng nào cũng cử các tổ công tác xuống vận động, thuyết phục. Riêng tổ đền bù giải phóng mặt bằng nhiều lần đưa tiền hỗ trợ vận chuyển và hỗ trợ làm nhà vào phát cho dân, nhưng chỉ một số ít nhận.

Đầu năm 2012, thời điểm chuẩn bị cho mùa lúa rẫy, người dân vùng tái định cư Thanh Chương đổ về nhiều, huyện bố trí lực lượng liên ngành túc trực tại bến hạ lưu và thượng lưu lòng hồ để kiểm tra, kiểm soát ngăn chặn không cho bà con tái định cư về, thì người dân lại lén lút đi vòng từ Kỳ Sơn xuống, Yên Tĩnh lên luồn rừng “nhảy dù” vào lòng hồ. Tháng 5/2012, huyện đã cử tổ công tác 3 người do tôi phụ trách trực tiếp đến tất cả các điểm người dân cư cư trú trái phép trong lòng hồ với mục đích vừa tuyên truyền, vận động vừa  nắm tình hình. Nhưng bà con phát hiện cán bộ đến là lẩn vào rừng, chỉ gặp người già và trẻ nhỏ nên chẳng mang lại kết quả!".

Ban quản lý Dự án Thủy điện 2 đẩy nhanh tiến độ khai hoang giúp bà con tái định cư có ruộng nước sản xuất.

Còn ở Thanh Chương, ông Phan Đình Hà - Phó Chủ tịch UBND huyện, cho biết: Bà con trở về lòng hồ là ngoài ý muốn. Để ngăn chặn tình trạng trở về vùng lòng hồ, cũng như đưa bà con về lại Khu tái định cư, UBND huyện Thanh Chương đã làm việc với huyện Tương Dương để bàn cách phối hợp vận động, đồng thời giao cho 2 xã thành lập tổ công tác vận động và triển khai một số biện pháp giúp bà con vươn lên lo cuộc sống tại chỗ.

Với cách làm trên cũng như qua tìm hiểu cho thấy, tuy đã có sự quan tâm lo lắng, song cả hai huyện chưa vào cuộc giải quyết tồn tại người dân cư trú trái phép trong lòng hồ thủy điện Bản Vẽ một cách tích cực và quyết liệt. Đáng lưu ý là chính quyền các huyện chưa đề ra các biện pháp thực hiện một cách đồng bộ. Dễ thấy, tất cả những người ở vùng tái định cư Thanh Chương trở lại lòng hồ dựng lán đều thuộc diện cư trú trái phép. Hành vi trở lại để phát rừng làm rẫy, đánh bắt cá, khai thác lâm sản… đều là hành vi vi phạm pháp luật. Người dân đều hiểu điều đó và nhiều người lo sợ khi gặp cán bộ, chính quyền, sợ bị xử phạt hoặc bắt giữ. Giải quyết các vụ việc trên rõ ràng phải song hành cả biện pháp tuyên truyền giáo dục với xử lý hành chính. Thực tế ở Tương Dương chỉ mới nghiêng về vận động thuyết phục, chưa thực hiện biện pháp xử lý hành chính, hình sự. Ví như trường hợp chống đối không chịu di chuyển, còn ngang nhiên liều lĩnh dựng nhà kiên cố trái phép và viết đơn đi khiếu kiện nhiều nơi  như ông Lương Khắc Phùng, bản Chà Coong là đã vi phạm pháp luật rõ ràng, nhưng huyện vẫn không xử lý! Điều đó càng chứng tỏ vai trò quản lý  nhà nước của chính quyền chưa phát huy, để kẻ xấu lợi dụng lấn lướt, làm mất tính nghiêm minh của pháp luật.

Còn ở huyện Thanh Chương, dù đã có sự quan tâm để lo nhiều mặt cho người dân nhưng có một điều thiếu sót là công tác dân vận bị buông lỏng. Đáng tiếc, trong khi một số người dân ở bản Kim Hồng vốn đã không muốn di dời, khi đến khu tái định cư Thanh Chương lại vấp phải một vài khó khăn như hệ thống nước sinh hoạt bị hư hỏng, đất đai bị xâm canh chưa được giải quyết… nên người dân lấy cớ đó quay lại lòng hồ sinh sống… Đáng lẽ, trước tình hình ấy, cấp ủy chính quyền huyện Thanh Chương phải nắm bắt, chỉ đạo 2 xã làm tốt công tác tư tưởng, phối hợp giải quyết tốt những vấn đề vướng mắc mà bà con kiến nghị, kịp thời động viên, giúp đỡ bà con vươn lên khắc phục khó khăn, ổn định đời sống sản xuất, nhưng việc đó chưa làm được. Đến khi dân bán nhà về lòng hồ lâu rồi chính quyền mới biết thì đã muộn.  Hiện số  hộ bán nhà bỏ về  của 2 xã đã lên con số 47 hộ (bản Kim Hồng 40 hộ) mà xã và huyện không cập nhật được mà vẫn lạc quan báo cáo số gia đình bỏ đi cả 2 xã là 36 hộ, trong đó bản Kim Hồng 25 hộ…

Một số ý kiến cho rằng, vì thiếu đất sản xuất nên bà con mới quay lại. Thực tế hoàn toàn chưa hẳn vậy. Làm việc với bí thư chi bộ bản Chà Coong 2 xã Thanh Sơn, được biết hiện có 67 hộ về khu tái định cư từ cuối năm 2009 đến nay, do đất quy hoạch sản xuất đang bị xâm canh chưa có gia đình nào nhận, nhưng  không ai trở về lòng hồ. Hỏi ra mới biết, chi ủy và cán bộ bản đã phát huy vai trò trách nhiệm làm tốt công tác tuyên truyền, phân tích, giải thích, vận động nên bà con thấy rõ: Trở về lòng hồ làm ăn “tay quơ miệng lốm” là dấn thân vào ngõ cụt, không gia cư, không chính quyền, không trường học, không trạm xá, không điện, ốm đau chẳng biết cứu chữa bệnh nơi đâu, con cái đến tuổi không có trường lớp học,... hại nhiều hơn lợi nên tất cả đều xác định khó khăn chỉ là tạm thời, yên tâm ở lại xây dựng cuộc sống nơi vùng đất mới.

Điều đó cho thấy, việc vin vào lý do chưa được chia đất, hoặc đất cằn cỗi, khó làm ăn chỉ là sự ngụy biện cho những yếu kém trong giải quyết đưa người dân cư trú trái phép ra khỏi lòng hồ thủy điện Bản Vẽ trở về Khu tái định cư Thanh Chương và thiếu tính thuyết phục. Tuy nhiên, cũng phải thừa nhận, quá trình triển khai thực hiện dự án tái định cư còn nhiều bất cập, yếu kém. Đó là chưa thấy hết tầm quan trọng đặc biệt của sản xuất lương thực, dẫn tới công tác khai hoang cải tạo ruộng nước làm quá chậm. Trong khi một số gia đình do hoàn cảnh không có điều kiện khai hoang đất ruộng sản xuất lương thực, còn Nhà nước thì chỉ hỗ trợ lương thực 3 năm đầu, mỗi năm 4 tháng, nên có trường hợp thiếu đói lương thực. Rồi nạn xâm canh chưa được chính quyền giải quyết dứt điểm, và việc chuyển tập quán làm ăn từ tự cung tự cấp sang thị trường phải có tiền mới sống được đã tạo ra tâm lý bức bối, khó chịu… 

Tất cả những thiếu sót trên đang là nguyên nhân chủ yếu gây ra sự chây lỳ của người dân không chịu di dời hoặc số người trở lại lòng hồ thủy điện Bản Vẽ mưu sinh ngày một gia tăng. 

Vấn đề đặt ra hiện nay là  làm thế nào để sớm nhanh chóng đưa người dân cư trú trái phép ra khỏi lòng hồ, nhất là những hộ chây ỳ chưa chịu đi ở bản Chà Coong và các hộ đã bán nhà ở khu tái định cư và ngăn chặn vấn nạn bà con quay về quê cũ? Trả lời câu hỏi này không chỉ trách nhiệm của 2 huyện và Ban quản lý thủy điện 2 mà  còn của các cấp ngành liên quan. Ở đây xin lưu ý một điều, đến thời điểm này, trong số 245 hộ quay lại vùng lòng hồ có 47 hộ đã bán nhà, trong đó có không ít hộ nay đã tay trắng. Để đưa người dân ra khỏi lòng hồ sẽ gặp rất nhiều khó khăn, vất vả, nhưng nếu có quyết tâm cao, biện pháp mạnh sẽ làm được và rất cần sự vào cuộc khẩn trương và trách nhiệm cao của  cấp ủy, chính quyền các cấp và các ban ngành liên quan từ tỉnh xuống cơ sở.

Kinh nghiệm thực tiễn cho thấy: Muốn ngăn chặn người dân quay về vùng lòng hồ, cũng như đưa dân ra khỏi lòng hồ, phải tiến hành các biện pháp từ gốc đến ngọn. Có nghĩa là đi đôi với thực hiện các biện pháp mạnh, đồng bộ (vận động thuyết phục, hành chính, hình sự, kinh tế) để đưa người dân ra khỏi lòng hồ, phải quan tâm chăm lo đời sống vật chất tinh thần cho bà con ở khu tái định cư. Cụ thể, phải giúp người dân có việc làm, thu nhập theo các hướng: sản xuất nông- lâm nghiệp; đào tạo, hướng nghiệp dạy nghề, hướng dẫn bà con chuyển đổi nghề, tham gia các hoạt động sản xuất, dịch vụ kinh doanh, đi xuất khẩu lao động, làm việc tại các khu công nghiệp... tổ chức các hoạt động văn hóa thể thao cộng đồng; đưa trạm y tế vào hoạt động, làm tốt công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, tạo ra bộ mặt vui tươi lành mạnh. Trước mắt, phải bảo đảm lương thực cho người dân bằng nhiều cách, như: Trong thời gian chưa có đất sản xuất lương thực Chính phủ sớm thực hiện chế độ hỗ trợ gạo để người dân không thiếu đói lương thực. Tận dụng triệt để hóc chọ đất bằng để khai hoang mở rộng diện tích ruộng nước. Về lâu dài, phải bằng mọi cách để những hộ chưa nhận đất phải được chia đất, có đất phải đưa vào sử dụng có hiệu quả, theo hướng đất nào phải trồng cây nấy, sản xuất phải đi đôi với đầu tư thâm canh, khắc phục lối làm ăn quảng canh, bóc lột đất. Từ đó mới giúp bà con có việc làm và thu nhập ổn định thường xuyên, bảo đảm an sinh xã hội giữ được chân bà con không quay trở về…

Ngoài ra, cần nhận thức, thực hiện tốt việc di dời dân ra khỏi lòng hồ thủy điện Bản Vẽ về Khu tái định cư Thanh Chương không chỉ góp phần thực hiện có hiệu quả chủ trương phát huy tiềm năng lợi thế xây dựng quê hương đất nước văn minh giàu đẹp mà điều quan trọng để phân bố lại dân cư, giúp đồng bào các dân tộc thoát khỏi đói nghèo và hướng tới phát triển toàn diện. Nhiệm vụ đó muốn thành công đòi hỏi các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban, ngành, đoàn thể, mỗi người, mỗi nhà, mỗi cán bộ, đảng viên và nhân dân  của vùng tái định cư phải thực hiện tốt trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân của mình.

(Còn nữa)

Nhóm P.V

tin mới

Những 'cây cao bóng cả' giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống ở miền Tây Nghệ An

Những 'cây cao bóng cả' giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) - Được ví như những người “truyền lửa” thắp sáng những giá trị bản sắc văn hoá các dân tộc thiểu số, hiện những người cao tuổi ở miền Tây xứ Nghệ vẫn ngày đêm trao truyền những giá trị văn hoá của dân tộc mình với mong ước bảo tồn, gìn giữ cho muôn đời sau.

Ông Lang Vi Tịnh kể chuyện xưa của dòng họ cho cháu gái của mình. Ảnh Thành Chung

Chuyện về một dòng họ nổi tiếng ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) - Ở  miền núi tỉnh Nghệ An, dòng họ Lang Vi được xem là "danh gia vọng tộc" với 3 đời liền có thành viên giữ chức Tri phủ phủ Tương Dương. Sau Cách mạng Tháng Tám đến nay, dòng họ Lang Vi cũng đã và đang có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng quê hương, đất nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương thăm cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ và hộ nghèo ở Quế Phong

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương thăm cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ và hộ nghèo ở Quế Phong

(Baonghean.vn) - Chiều 30/7, trong chương trình công tác tại Nghệ An, Thượng tướng Trần Quang Phương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội đã đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ, huyện Quế Phong và hộ nghèo tại xã Thông Thụ, huyện Quế Phong.

Điểm tái định cư

Người dân vùng lũ Kỳ Sơn thấp thỏm chờ tái định cư

(Baonghean.vn) - Cơn lũ quét lịch sử vào tháng 10/2022 đã khiến hàng trăm hộ dân Kỳ Sơn bị mất nhà cửa. Sau gần 1 năm chờ đợi, người dân vùng lũ vẫn chưa có nơi ở mới, nhiều hộ buộc phải dựng nhà tạm để sống trong khi mùa mưa lũ lại sắp cận kề.

Lê rừng

Xã vùng cao Kỳ Sơn vào mùa thu hoạch lê rừng

(Baonghean.vn) - Những ngày này, nhiều hộ dân ở xã Tây Sơn (huyện Kỳ Sơn) đang vào mùa thu hái mắc coọc (lê rừng). Đây là một loại cây ăn quả đặc trưng của đồng bào người Mông nên rất được người mua ưa chuộng.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An dự Lễ khánh thành cầu dân sinh ở bản biên giới

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An dự Lễ khánh thành cầu dân sinh ở bản biên giới

(Baonghean.vn) - Sáng 14/7, đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Tỉnh ủy tới dự Lễ khánh thành cầu dân sinh bản Phà Mựt và khởi công cầu dân sinh bản Nhôn Mai, xã Nhôn Mai, huyện Tương Dương. Đây là các công trình do lực lượng Bộ đội Biên phòng Nghệ An kêu gọi, xây dựng hỗ trợ người dân vùng biên.

Niềm vui của 35 hộ đồng bào Đan Lai ở Con Cuông

Niềm vui của 35 hộ đồng bào Đan Lai ở Con Cuông

(Baonghean.vn) - Giữa những ngày nắng gắt, 35 hộ đồng bào Đan Lai ở bản Bá Hạ, xã Thạch Ngàn, huyện Con Cuông bất ngờ đón niềm vui khi được nhận quà tặng từ đoàn công tác chính quyền các cấp và tấm lòng hảo tâm của Nhóm thiện nguyện Niềm tin.

Nghề 'bế' gừng thuê ở Na Ngoi

Nghề 'bế' gừng thuê ở Na Ngoi

(Baonghean.vn) - Gừng là một trong những loại cây trồng chủ lực ở Na Ngoi (Kỳ Sơn). Trong mùa thu hoạch gừng, lao động trên địa bàn chủ yếu đi làm ăn xa, nhiều hộ đồng bào Mông đã thuê người Thái, Khơ Mú ở các địa bàn lân cận để "bế" (thồ - PV) gừng từ nương rẫy, vận chuyển về bãi tập kết.

Hội Nguyên – điểm du lịch mới ở miền Tây Nghệ An

Hội Nguyên – điểm du lịch mới ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) -  Được đưa vào khai thác từ năm 2022, điểm du lịch Hội Nguyên ở xã Yên Thắng, huyện Tương Dương có sức hút đối với nhiều người. Về đây, du khách được hòa mình vào sông nước, núi rừng và có được những giờ phút thư giãn, trải nghiệm thú vị.
Hơ-Mông (H’mông), Mông, Mèo: Đọc, viết sao cho đúng?

Hơ-Mông (H’mông), Mông, Mèo: Đọc, viết sao cho đúng?

(Baonghean.vn) -  Là tộc người đã định cư ở Việt Nam hơn 400 năm, với số dân gần 1,4 triệu người, đông thứ 8 trong các dân tộc ở Việt Nam, nhưng tộc danh của người Mông vẫn chưa được công chúng hiểu và đọc , viết cho đúng. Ở Việt Nam, người Mông thường được gọi là “Hơ-Mông” hoặc “Mèo” ; còn trên các văn bản viết, người ta có khi viết “H’mông”, HMông, có khi lại viết Mông, Mèo. Như vậy, đâu mới là cái tên đúng nhất về dân tộc này và vì sao lại có những cách gọi , đọc, viết khác nhau như vậy? Bài viết dưới đây của một người Mông giải thích rõ về điều này.
Mùa nước đổ dưới chân Puxailaileng

Mùa nước đổ dưới chân Puxailaileng

(Baonghean.vn) - Thời điểm này đang vào mùa nước đổ ở Puxailaileng. Bà con bước vào vụ sản xuất mới trên những thửa ruộng bậc thang. Cuộc sống, sinh hoạt và cảnh sắc dưới “nóc nhà” miền Tây xứ Nghệ hiện lên như tranh vẽ, làm xao xuyến bất cứ ai khi ghé thăm.
ff

'Trốn nắng' ở vùng sinh thái Con Cuông

(Baonghean.vn) - Dòng sông Giăng xanh mát, thác nước Khe Kèm như mát xa vào thân người tắm ở giữa vùng rừng Con Cuông (Nghệ An) là những điểm đến lý thú để du khách "trốn nắng" hiệu quả trong mùa Hè. Đến đây du khách còn được thưởng thức nhiều món ăn đặc sắc do đồng bào chế biến và hòa mình vào tiếng khèn, khắc luống cùng điệu múa sạp sôi động.
Động lực mới phát triển miền Tây

Động lực mới phát triển miền Tây Nghệ An

(Baonghean) - Động lực mới với chính quyền và người dân nơi miền Tây Nghệ An khi Quốc hội phê duyệt Nghị quyết về “Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030” và Chính phủ cũng đã ban hành nghị quyết triển khai thực hiện.
Món rêu đá ngày Tết

Hấp dẫn, thơm ngon món mọc rêu đáy sông gói lá chuối ngày Tết

(Baonghean) - Từ nhiều đời nay, rêu đá ở dưới đáy các sông, suối trên thượng nguồn sông Lam được người dân miền núi xứ Nghệ xem như một loại thực phẩm phục vụ đời sống hằng ngày. Đặc biệt đối với đồng bào người Thái, rêu đá còn được dùng để chế biến ra nhiều món ăn truyền thống, ngon và đặc sắc trong dịp lễ, Tết.
Người có uy tín vùng đồng bào DTTS.

Tuyên dương 200 người có uy tín tiêu biểu vùng đồng bào DTTS ở Nghệ An

(Baonghean.vn) - Những người có uy tín trong đồng bào các dân tộc thiểu số đã phát huy vai trò tích cực, có nhiều đóng góp cho công cuộc xây dựng hệ thống chính trị, phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an ninh, quốc phòng của tỉnh nói chung và các huyện miền núi nói riêng. Họ chính là cầu nối giữa Đảng, chính quyền với đồng bào các DTTS, nhân dân vùng miền núi.
ảnh đại diện ý kiến

Những thủ lĩnh nơi bản làng miền Tây xứ Nghệ

(Baonghean.vn) - Người có uy tín vùng đồng bào dân tộc thiểu số (DTTS) luôn tiên phong, đi đầu trong việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước; tuyên truyền, vận động đồng bào áp dụng các tiến bộ KHKT vào sản xuất, chăn nuôi; giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa tốt đẹp, xây dựng khối đại đoàn kết dân tộc. Về dự Hội nghị tuyên dương người có uy tín tiêu biểu trong vùng đồng bào DTTS tỉnh Nghệ An lần thứ 2, năm 2019 diễn ra vào chiều 15/10, các đại biểu gửi gắm nhiều tâm nguyện từ thực tiễn.
Có không gian vừa thoáng mát, vừa yên tĩnh dường như đã tạo cảm hứng đọc sách cho các em học sinh

Dãy nhà chờ độc đáo cho giáo viên và học sinh vùng cao Nghệ An

(Baonghean.vn) - Điểm Trường Tiểu học bản Khổi, thuộc Trường Tiểu học Tam Thái (Tương Dương - Nghệ An) chỉ có 2 phòng học, không có phòng chờ cho giáo viên và phòng đọc sách cho học sinh. Phụ huynh nơi đây đã cùng nhau góp tre, nứa, lá cọ để dựng lên những nhà chờ đẹp mắt, thân thiện.