Nao nức “về Rằm”

 (Baonghean.vn) - Ngày thơ trẻ, tôi chỉ biết đến Rằm Tháng Giêng đơn thuần là ngày Tết Nguyên tiêu, ngày trăng rằm đầu tiên của một năm.  Những ngày Rằm xưa ấy, bà tôi hay đi lễ chùa làng, đem về chia cho mỗi cháu một nắm oản nhỏ và cài vào khuy áo mỗi đứa một dây vải đỏ nói là vải “ áo Phật” để lấy may. Bà tôi hay đọc câu ca: “Lễ Phật quanh năm không bằng Rằm Tháng Giêng” và nói cho chúng tôi biết về ý nghĩa quan trọng của ngày này: đây là ngày vía của Phật tổ, còn là ngày vía của thiên quan. Ngày này, người ta cũng thường dâng lễ cúng sao giải hạn. Những mâm lễ dâng lên chùa với cả tấm lòng thành kính, khát nguyện điềm lành. Và trong tâm thức chúng tôi, cũng như người dân quê, hết Rằm, mới chính thức hết Tết. Lũ trẻ con ngậm ngùi chia tay với những ngày rong chơi cùng áo mới, những xu mừng tuổi leng keng trong cái túi len nhỏ mẹ đan treo toòng teng trước ngực.

Lớn hơn lên, tôi biết được Rằm Tháng Giêng có khởi nguyên từ Trung Hoa với câu chuyện hay về nỗi muộn sầu nhớ thương cha mẹ mà không biết cách nào gặp được của các cung nữ thời Hán Vũ đế. Theo kế của Đông Phương Sóc, các cung nữ đã có thể ra ngoài thành gặp được cha mẹ, và hình thành từ đây tục lệ treo đèn lồng. Vì thế, Tết Nguyên tiêu ở Trung Hoa còn là ngày hội hoa đăng.

Nguyên tiêu ở nhiều nơi tổ chức to lắm. Có phong tục làm bánh để dâng lên tổ tiên và thần phật. Ở Hội An có ngày hội đèn lồng. Gần đây, Ngày Thơ Việt Nam cũng  nhằm ngày Rằm Tháng Giêng  tổ chức như một lễ hội tôn vinh các thành tựu thi ca và được hưởng ứng trên khắp các địa phương cả nước.

Với tôi bây giờ, Rằm Tháng Giêng còn thiêng liêng, trang trọng hơn thế rất nhiều. Rằm đầu tiên trong cuộc đời làm dâu, tôi được về quê chồng nhận họ, dự lễ tế Tổ. Và rồi từ đó, từ khi tên mình được xướng lên cùng tên tuổi con cháu trong bài cúng của dòng họ, thì dường như một phần hồn của mình đã thuộc về nơi đó. Để rồi, năm nào cũng thế, tôi cũng như con cháu họ tộc, cả dâu rể dù xa xôi mấy cũng có chung nỗi nao nức “ về Rằm”. Vùng đất Quỳnh Lưu đến Rằm Tháng Giêng vui lắm. Nhiều gia đình, con cháu có thể mấy ngày Tết Nguyên đán không thể về được nhưng lại hẹn gặp mặt ngày Rằm.

Từ ngày 14 Tháng Giêng âm lịch, đường làng đã bắt đầu chật xe. Chiều hôm ấy, tiếng trống, tiếng chiêng, tiếng thanh la… đã bắt đầu nổi lên vang rền trong nhiều nhà thờ họ, và trên các ngả đường dẫn ra nghĩa trang của làng. Con cháu trong dòng tộc cùng nhau đi tảo mộ. Không một ngôi mộ nào của dòng tộc được bỏ sót. Cả đoàn người đông đúc, đến từng ngôi mộ đắp đất cho cao hơn, sửa sang, quét tước, dọn cỏ và thắp hương. Lũ trẻ con lúc này cũng thành kính đứng bên bố mẹ để nghe giải thích: Con ơi, đây là mộ Tổ, đây một ông cố nhà mình… Trong gió xuân, đôi năm còn lây rây mưa phùn, mùi hương khói, mùi cỏ cháy khiến con người nao nao. Những nấm đất đơn sơ, những hàng bia lạnh… như ấm dần lên, thân thiết lạ lùng. Chúng tôi chờ cho hết tuần hương mới lục tục ra về.

Qua mấy khu vườn còn thắp hương cho những ngôi mộ lẻ và nghe chuyện kể về những người nằm dưới mộ. Câu chuyện nhắc đi, nhắc lại hàng năm để mỗi người thêm khắc ghi.Về đến nhà trưởng tộc, cũng là lúc làm lễ yết trong nhà thờ họ. Đàn ông, con trai lo việc cúng tế, khói hương. Đàn bà thì vào bếp lo dọn cỗ bàn.

 Ngày chính Rằm, từ tinh mơ, đàn bà, con gái đã í ới gọi nhau trở dậy. Có những người làm dâu xa cũng cố về giúp việc họ từ sớm. Dòng họ nhà tôi lúc nào cũng mấy chục mâm cỗ. Tiếng bếp lửa reo tí tách, tiếng nước sôi, tiếng gà, lợn kêu, tiếng chân người bước vội, giọng bà dâu trưởng họ giục con dâu hái đỗ trong vườn… Tất cả những âm thanh đó dội vào một cõi nào thẳm sâu trong tâm trí, thức dậy những xúc động nghẹn ngào. Cái chộn rộn ấy khiến con người giật mình trong mơ hồ sự gặp gỡ quá khứ- hiện tại. Có sự trở về của một miền thôn quê trong những con người bấy lâu quay quắt cùng công việc và phố thị.

Và rồi, phút tề tựu của tất cả mọi người trong gian nhà thờ họ để chứng kiến những nghi thức lễ tế bắt đầu vào buổi trưa Rằm. Ông tộc trưởng mặc áo tế dài, đội mũ cánh chuồn trang trọng quỳ lạy theo lời khấn của một trưởng lão thông thạo văn tự chữ Nho trong họ. Đứng hai bên ban thờ là những anh có vai vế, thắp lần lượt những nén hương sau mỗi hồi trống đánh lên. Đàn ông vòng trong, đàn bà vòng ngoài… không khí trang nghiêm, những câu chuyện thăm hỏi cũng được nói rất khẽ khàng. Hết bài cúng là lễ trao thưởng cho con cháu có thành tích học tập, biểu dương những gia đình có nhiều công lao đóng góp, nuôi dạy con cái làm rạng danh dòng tộc. Phần thưởng giản đơn cho lũ trẻ học giỏi nhưng đứa nào cũng háo hức, tự hào. Tự hào vì cái tên mình được xướng lên giữa họ, vì hình như chúng cũng cảm nhận được sự đóng góp, trách nhiệm bé nhỏ của mình sẽ bắt đầu từ đây…

Mâm cỗ dọn ra trong ồn ào hỏi han, chúc tụng. Để rồi, trong câu hỏi thăm có thầm một lời hẹn: năm sau lại gặp nhau trong Rằm!
Hết Rằm, người lên xe đi làm ăn xa, kẻ mang nón về lại quê chồng bên kia con sông. Nhiều trai trẻ với hành lý lại được sắm sanh chuẩn bị cho chuyến đi lập nghiệp. Trong tim mỗi người, có thêm một niềm tin về một nơi nâng đỡ và đón đợi… Để mỗi năm, bước chân lại nao nức về với họ, với Rằm.
                  

Thùy Vinh

Tin mới

Lực Công an, Quân sự xã đóng bè, vượt dòng nước xiết giành giật sự sống cho cháu bé bị sốt xuất huyết

Lực lượng Công an, Quân sự xã đóng bè, vượt dòng nước xiết giành giật sự sống cho cháu bé bị sốt xuất huyết

(Baonghean.vn) - Sáng ngày 1/10 lực lượng Công an, Quân sự xã Yên Thắng, huyện Tương Dương cùng người dân không quản ngại nguy hiểm, đóng bè vượt dòng nước lũ khe Chon, đưa bé Xên Hoàng Phúc, sinh năm 2022 trú tại bản Xốp Cốc, xã Yên Thắng bị chảy máu phát ban do sốt xuất huyết đi cấp cứu kịp thời.
Tân Kỳ: Kiểm tra ngập lụt và trao nhu yếu phẩm cho bà con vùng bị cô lập

Tân Kỳ: Kiểm tra ngập lụt và trao nhu yếu phẩm cho bà con vùng bị cô lập

(Baonghean.vn) - Trước tình hình mưa lũ diễn biến phức tạp gây ngập sâu trên diện rộng tại nhiều địa phương trong huyện, ngày 1/10, lãnh đạo huyện Tân Kỳ đã trực tiếp đi kiểm tra tình hình ngập lụt và trao nhu yếu phẩm cho bà con các xã Kỳ Tân, Tân Long, Nghĩa Hoàn, Hương Sơn bị cô lập do nước lũ dâng cao.
Tuổi trẻ Nghệ An gửi kỳ vọng vào nhiệm kỳ mới

Tuổi trẻ Nghệ An gửi kỳ vọng vào nhiệm kỳ mới

(Baonghean.vn) - Với kỳ vọng lớn vào Đại hội Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An nhiệm kỳ 2022 - 2027 sẽ là diễn đàn chính trị quan trọng, lực lượng đoàn viên, thanh niên trên địa bàn tỉnh đã gửi gắm nhiều kỳ vọng vào Đại hội và Ban Chấp hành khóa mới sẽ tạo nên những bước chuyển tích cực trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 1/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 1/10

(Baonghean.vn) - Sự kiện chính trị thu hút sự quan tâm của tuổi trẻ Nghệ An hôm nay (1/10) là Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An lần thứ XVIII. Phiên làm việc thứ 2 của ngày đầu tiên Đại hội đã bầu ra 16 Ủy viên Ban Thường vụ, 49 Ủy viên Chấp hành và bầu Bí thư, các Phó Bí thư. Liên quan đến tình hình mưa lũ, đến chiều 1/10 nước vẫn rút chậm và người dân bắt đầu tập trung khắc phục hậu quả, đánh giá thiệt hại.
16 đại biểu chính thức Đoàn đại biểu Tỉnh đoàn Nghệ An dự Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII

16 đại biểu chính thức Đoàn đại biểu Tỉnh đoàn Nghệ An dự Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XII

(Baonghean.vn) - Chiều 1/10, tại Phiên thứ hai, Đại hội đại biểu Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An lần thứ XVIII, nhiệm kỳ 2022 - 2027 đã bầu 15 đại biểu chính thức và 4 đại biểu dự khuyết dự Đại hội đại biểu Đoàn toàn quốc lần thứ XII. Như vậy, đoàn đại biểu Tỉnh đoàn Nghệ An sẽ có 16 đại biểu, bao gồm cả 1 đại biểu đương nhiên là đồng chí Lê Văn Lương - Bí thư Tỉnh đoàn và 15 đại biểu được bầu tại Đại hội.
Các điểm ngập nặng ở Nghệ An sau hoàn lưu bão số 4

Các điểm ngập nặng ở Nghệ An sau hoàn lưu bão số 4

(Baonghean.vn) - Hoàn lưu bão số 4 gây mưa lớn trên địa bàn Nghệ An khiến nhiều địa phương như TX. Hoàng Mai, Thanh Chương, Quỳnh Lưu, Yên Thành... bị ngập sâu, nhiều tuyến đường bị sạt lở, nhiều xã, xóm bị chia cắt. Cùng Báo Nghệ An điểm lại các điểm ngập nặng sau hoàn lưu bão số 4 những ngày vừa qua.
Vệ sinh môi trường

Hàng trăm cán bộ, chiến sỹ, thanh niên hỗ trợ Thanh Chương vệ sinh môi trường

(Baonghean.vn) - Sau khi nước lũ rút, trên địa bàn xã Thanh Mỹ, huyện Thanh Chương có hàng trăm gia đình và các khu vực chợ, trường học... bị ô nhiễm môi trường. Do vậy, các đơn vị bộ đội, công an và lực lượng dân quân tự vệ địa phương đã ra quân hỗ trợ địa phương thu dọn vệ sinh môi trường.
Nghệ An: Hơn 500 cán bộ cốt cán doanh nghiệp được cập nhật tình hình kinh tế

Nghệ An: Hơn 500 cán bộ cốt cán doanh nghiệp được cập nhật tình hình kinh tế

(Baonghean.vn) - Nằm trong chuỗi các hoạt động kỷ niệm 18 năm Ngày Doanh nhân Việt Nam (13/10/2004 - 13/10/2022), sáng 1/10, tại thành phố Vinh (Nghệ An), Đảng ủy Khối Doanh nghiệp tỉnh tổ chức lớp bồi dưỡng kiến thức về tình hình kinh tế thế giới “hậu Covid-19” cho cán bộ quản lý doanh nghiệp trên địa bàn.