Người Bãi Ngang

(Baonghean) - Cư dân duyên hải xứ Nghệ gọi bãi biển là bãi ngang. Bãi ngang xứ Nghệ trải dài từ cực bắc Đông Hồi đến quãng giữa Đèo Ngang, thuở vợ chồng ông Đùng bà Đoàng tạo lập sông núi, ruộng đồng cùng nhiều tài nguyên khoáng sản giá trị và môi trường sống trong lành,…

Cư dân bãi ngang gọi Biển Đông là “hải điền” (ruộng mặt nước), tạo ra phương tiện đi biển độc đáo, đồng thời họ sáng tạo nên cụm từ “kết bè kết mảng” thông dụng trong giao tiếp. Người dân vùng bãi ngang từ khi cắt rốn đã được hít căng thứ gió biển mát lành, đã tắm hồn trong âm vang của sóng và rì rầm của rừng dương. Tuổi thiếu niên lớn lên nơi đầu sóng, mũi gió đã “chín bói”, con trai bãi ngang vỡ giọng đã biết “ăn sóng nói gió” mạnh mẽ, dứt khoát, một buổi đến trường, một buổi theo cha, anh ra biển, sớm có tố chất tự nhiên, nắm quy luật các luồng cá hàng năm có 2 đợt áp vào gần bờ sinh sản để lên kế hoạch đón bắt vụ cá nồm cá nam. 

Thuyền về bãi ngang.
Thuyền về bãi ngang.

Hiểu biển để suốt đời gắn bó với biển, các lão ngư nắm bắt được vị trí các dòng hải lưu nóng lạnh, những điểm nông, sâu của bờ, chu kỳ con nước, các cụ nhìn ráng chiều, ngắm trăng, sao để biết quy luật hướng gió, biết không gian sống và quy luật sinh hoạt của các loài hải sảm dưới nước.

Niềm vui “cá về”.
Niềm vui “cá về”.

Cửa sông - cửa biển với không gian rộng lớn là nơi giao thoa của đặc trưng biển và sông, nơi có môi trường sống lý tưởng cho người và các loài nẩy nở, sinh sôi. Người bãi ngang khoáng đạt như cửa sông - cửa biển:

“Là cửa nhưng không then khóa

Cũng không khép lại bao giờ

Mênh mông một vùng sóng nước

Mở ra bao nỗi đợi chờ”.

(Thơ Quang Huy) 

Tố chất biển cứ tự nhiên mặn mòi trong máu, thẩm thấu trong nước da đồng hun không mối mọt. Cũng lưu thông bằng thuyền bè, cũng qua cái cửa không then khóa ấy, nhưng người bãi ngang chuẩn xác trong cách gọi “ra biển, vào sông”, hoặc cùng một khái niệm “cửa”, nhưng họ khu biệt cách gọi theo hải trình: Khi từ ngoài khơi hướng vào bờ gọi là “cửa sông”, còn khi từ nội địa đi ra phía biển gọi là “cửa biển”. Nghĩa là gọi “cửa biển” hay “cửa sông” là phải gắn với “đích” mà mình đang hướng tới. “Ra biển” “vào sông” là tư duy chuẩn của người bãi ngang. 

Điều kiện tự nhiên còn là một trong những nguyên nhân để cư dân vùng bãi ngang định ra những kiêng kỵ, cấm kỵ, những tín ngưỡng tâm linh… làm phong phú đời sống tinh thần. Những tín ngưỡng truyền đời đã góp thành bản sắc văn hóa đặc trưng vùng miền, được các thế hệ nâng niu gìn giữ và phản ánh trong các lễ hội độc đáo như Lễ hội cầu ngư, Lễ đảo vũ (cầu mưa) cho mùa màng phong đăng hòa cốc, tục coi cá Ông là “nhân ngư” và chôn cất, thờ cúng “nhân ngư” như đối với đấng sinh thành, hội bơi trải (chèo bơi) một kiểu Festival thể thao sông nước… Các thế hệ cư dân vùng bãi ngang xứ Nghệ còn thiết lập tôn đắp hệ công trình kiến trúc văn hóa, lịch sử dày đặc tại các làng, xã trong vùng. 

Ngư dân vùng Đan Nhai - Cửa Hội và Cửa Lò quanh năm hành nghề trên biển, thường vào đền Cờn cầu xin và luôn được thượng thượng đẳng thần Ngọc bệ hạ thiêng liêng linh ứng ban cho an lành. Cũng thường xuyên vào đền Cờn khói hương, ngư dân làng Hội Thống (nay là xã Xuân Hội, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh) thành tâm cầu xin và được Tứ vị Thánh nương cho phép rước linh Thần về thờ tại làng. Cũng thờ Thần Đại Càn quốc gia Nam Hải Tứ vị Thánh nương như đền Cờn ở Quỳnh Phương, đền Đại Càn (còn gọi là đền Cả) làng Hội Thống kể từ đời vua Cảnh Hưng triều Lê cho đến 6 đời vua triều Nguyễn đã có 8 đạo sắc phong Thần tại ngôi đền cổ nhất tỉnh Hà Tĩnh.

Thông qua trực quan sinh động là các công trình kiến trúc văn hóa, lịch sử trên quê hương, cư dân bãi ngang giáo dục con cháu nhớ về cội nguồn tiên tổ, khơi dậy truyền thống tự cường của dân tộc, qua đó khẳng định chân lý: Bao đời nay dân bãi ngang có tâm thế kiên cường, tư thế vững vàng trụ vững nơi đầu sóng ngọn gió trên đôi chân của mình…

Bài, ảnh:  Giao Hưởng

Tin mới

Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

Lũ Kỳ Sơn: Sạt lở nghiêm trọng, giao thông ở xã Tây Sơn vẫn bị chia cắt

(Baonghean.vn) -  Trong đợt lũ quét vừa qua, tuyến đường Tây Sơn - Mường Xén bị sạt lở nghiêm trọng, đặc biệt đoạn qua bản Sơn Hà. Dòng nước lũ từ khe Mú Loong đổ xuống bản đã cắt ngang mặt đường, tạo thành khe rộng, sâu cả chục mét. Các phương tiện giao thông không thể lưu thông. Mưa lũ còn khiến hàng nghìn mét khối đất đổ xuống mặt đường, cô lập xã Tây Sơn nhiều ngày nay.
Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

Tản văn hay: Bão trong từng vụn ký ức

(Baonghean.vn) - Ký ức miên man của Nguyễn Thu Hà đã mô tả những cơn bão nhưng không trực tiếp nhắc đến gió mưa gào rú. Ngược lại, biết “bão luôn là những mất mát, đau thương” đấy, nhưng tác giả dành chỗ trong trái tim mình để nhớ về những kỉ niệm ấm áp lưu luyến, khi nghe tiếng loa xóm báo bão, khi ăn món ăn dân dã mà “xa xỉ” trong đêm mất điện, khi quấn trong chăn nghe kể chuyện, khi chui nấp dưới gầm giường ướt như chuột lột, khi dọn dẹp sau bão… 
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 6/10

(Baonghean.vn) - Thành phố Hồ Chí Minh, tỉnh Quảng Ngãi hỗ trợ giúp nhân dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai; UBND tỉnh họp giao ban với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh và các hội doanh nghiệp; Phó Bí thư Tỉnh ủy trao Huy hiệu Đảng tại xã Quỳnh Giang; Khởi tố, bắt khẩn cấp chủ tịch xã lập khống hồ sơ xây dựng nhà văn hóa xóm... là những nội dung chính trong ngày 6/10.
Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

Chủ tịch UBND tỉnh: Thấy khó khăn của doanh nghiệp để giải quyết chứ không phải để giải trình

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung yêu cầu, các sở, ngành, địa phương phải luôn xác định tinh thần, trách nhiệm sẵn sàng hỗ trợ, chia sẻ với các doanh nghiệp; bởi doanh nghiệp phát triển là tỉnh phát triển, thành công của doanh nghiệp chính là thành công của tỉnh.
Từ trái qua phải các bị can Nguyễn Duy Hùng, Cao Đăng Chương và Trần Khắc Tú. Ảnh: Hồng Ngọc

Khởi tố thêm 03 bị can liên quan tới sai phạm xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương

(Baonghean.vn) - Quá trình mở rộng điều tra liên quan đến vụ án "Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ" xảy ra tại Xí nghiệp Thủy lợi Đô Lương thuộc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Thuỷ lợi Bắc Nghệ An, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Nghệ An tiếp tục khởi tố thêm 3 bị can.
Chuyện V-League và các đội trẻ

Chuyện V-League và các đội trẻ

(Baonghean.vn) - Nhiều đội bóng chỉ đủ “nuôi” đội 1, còn các tuyến trẻ thì đến đâu hay đó mà vẫn cứ tồn tại dai dẳng ở V-League nhờ vô vàn những cách thức co kéo.
Khoảnh khắc xe tải và xe ca va chạm khiến 24 người bị thương

Khoảnh khắc xe tải và xe ca va chạm khiến 24 người bị thương ở Tân Kỳ, Nghệ An

(Baonghean.vn) -  Vào lúc 6h30 sáng 06/10, tại ngã tư Tân Đồng - Tân Phú, huyện Tân Kỳ đã xảy ra vụ tai nạn giao thông nghiêm trọng giữa xe ca mang biển kiểm soát: 37F-002,06 chở công nhân Nhà máy may Minh Anh (đi hướng Quỳ Hợp xuống Tân Kỳ) va chạm với xe đầu kéo, biển kiểm soát: 37R- 03876 đi hướng ngược lại.
Dành 500 tỷ đồng chăm lo Tết Quý Mão 2023 cho đoàn viên, người lao động

Dành 500 tỷ đồng chăm lo Tết Quý Mão 2023 cho đoàn viên, người lao động

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc thảo luận kế hoạch tổ chức các hoạt động chăm lo Tết cho đoàn viên, người lao động nhân dịp Tết Nguyên đán Quý Mão 2023, Phó Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam Phan Văn Anh cho biết: Tổ chức Công đoàn sẽ dành 500 tỷ đồng chăm lo Tết Quý Mão 2023.
Rau xanh tăng giá mạnh sau lũ

Rau xanh tăng giá mạnh sau lũ

(Baonghean.vn) - Mưa lũ kéo dài khiến hơn 11.000ha hoa màu bị hư hại, trong đó, phần lớn là diện tích rau vụ đông. Hiện, các vùng sản xuất rau màu trọng điểm như Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nghi Lộc, Nam Đàn… đang chờ nước rút, nắng hửng để gieo trồng lại. 
Giáo viên Kỳ Sơn chung tay giúp đỡ học sinh vùng lũ quét

Giáo viên Kỳ Sơn chung tay giúp đỡ học sinh vùng lũ quét

(Baonghean.vn)- Sau trận lũ quét kinh hoàng khiến nhiều học sinh ở 2 bản Hòa Sơn và Sơn Hà, xã Tà Cạ chịu cảnh màn trời chiếu đất do nhà cửa, sách vở bị cuốn trôi và đất đá vùi lấp, các cán bộ, giáo viên Trường THPT Kỳ Sơn đã đồng hành cùng các em, tổ chức ăn ở cho học sinh tại Ký túc xá của trường để ổn định việc học tập.