Những "Cây cao bóng cả": Bài cuối - Mối dây kết nối cộng đồng

(Baonghean) - Không chỉ tích cực tham gia phong trào văn hóa - xã hội, những người cao tuổi vùng cao còn luôn thể hiện tinh thần vì cộng đồng một cách đầy trách nhiệm. Đối với các cụ, mỗi hoạt động đều có một ý nghĩa, một lời gửi gắm đến những người xung quanh về ý thức gìn giữ nếp sống cộng đồng...
Giữ nếp xưa
Bản Quang Phúc (Tam Đình - Tương Dương) nằm trên Quốc lộ 7A. Bản nhỏ của người Thái nhóm Tày Thanh này có một vài cụ còn nhớ được cách viết chữ Xư Thanh, hệ chữ viết riêng của cộng đồng Thái nhóm Tày Thanh. Trong số này, phải kể đế cụ Ngân Văn Toán, đã từng đứng lớp truyền dạy chữ viết này năm 2014. Ông còn là Chủ tịch Hội NCT xã Tam Đình. 
Cụ Ngân Văn Toán truyền dạy chữ Thái Xư Thanh...
Cụ Ngân Văn Toán truyền dạy chữ Thái Xư Thanh...
Thế nhưng, điều mà cụ ông Ngân Văn Toán quan tâm nhất là mối đoàn kết cộng đồng. Bởi theo cụ thì trước đây cộng đồng làng bản vốn rất đoàn kết. Người Thái vẫn thường nhắc nhau: “Vũng nước cũng là ao, hai nhà cũng là bản” để nói về tầm quan trọng của sự liên kết cộng đồng. Cuộc sống ngày nay khiến mỗi người có những mối quan tâm riêng, và càng ngày người ta càng trở nên xa rời cộng đồng. Lớp trẻ lớn lên, người đi học, người đi làm, một năm chỉ có năm thì mười họa ở nhà nên ít có điều kiện sum họp với bản làng. Phần thì những hoạt động trong thôn bản như làm nhà, cưới hỏi... cũng dần ít tính cộng đồng hơn. Đó là điều tất yếu của sự biến đổi xa hội. Thế nhưng, đối với những người cao tuổi, dù là ở thời nào mối đoàn kết cộng đồng vẫn rất quan trọng trong đời sống văn hóa của bản mường.  
Cụ Toán thường có một cách khá đặc biệt trong việc gìn giữ tính cộng đồng trong làng bản. Cụ không chỉ giỏi chữ Thái mà còn được biết đến là một nghệ nhân hát khắp và thổi khén bè rất hay. Vào dịp làng bản có đám cưới, cụ lại vác chiếc khèn bè đến. Thế là đám cưới trở thành hội hát đối đáp khiến những thanh niên trẻ trong bản cũng thích mê.
Cụ Toán còn được biết đến là người còn nhớ được những truyện cổ tích dân gian và truyện thơ của người Thái như “Tống Trân - Cúc Hoa”, “Chắn Táy - Má Nhúi”. Đó là những câu chuyện có tính giáo dục về ý thức cộng đồng. Cụ Toán vẫn thường kể lại những câu chuyên này cho các cháu nhỏ trong gia đình cùng nghe để thế hệ sau không quên những câu chuyện đẹp về tình người và tình yêu thương cộng đồng. Cụ Toán cho biết, cụ làm vậy với mục đích “kéo” mọi người xích lại gần nhau hơn và vì thế mà mối dây đoàn kết cộng đồng luôn bền chặt... 
...và trong điệu khèn bè.
...và trong điệu khèn bè.
Vườn cây tập thể
Phong trào “Vườn cây tập thể” của Chi hội NCT bản Vẽ (Yên Na - Tương Dương), nghe qua tưởng như đó chỉ đơn thuần là mô hình kinh tế, thế nhưng những điều mà những “cây cao bóng cả” nơi đây gửi gắm vào phong trào này lại sâu sắc hơn thế. 
Đều đã có tuổi, những hội viên Hội NCT bản Vẽ vẫn hăng say với phong trào lao động tập thể. Không chỉ lao động vì mục tiêu gây quỹ sinh hoạt hội, các cụ ông, cụ bà còn muốn nhắc nhở con cháu không quên phong trào lao động tập thể từ thời bao cấp vẫn còn ý nghĩa trong cuộc sống cộng đồng hôm nay.
Một ngày thu nắng đẹp, đi trên con đường lên lòng hồ Thủy điện Bản Vẽ (xã Yên Na - Tương Dương), chúng tôi gặp hàng chục cụ phụ lão mang gùi, tay cầm chiếc “hép” (công cụ cắt lúa có chấu, nhỏ như cái dao nhíp của người vùng cao). Không khí buổi làm việc diễn ra rôm rả. Hỏi ra mới biết các cụ ông, cụ bà đang... lên nương gặt lúa.
Như hiểu được “cái bụng” chúng tôi đang phân vân, một cụ bà thẽ thọt: Các cụ đang đi “làm việc tập thể” để gây quỹ. Trong cuộc họp đầu năm 2014, chi hội quyết định phải xây dựng một vườn cây của đoàn thể mình. Bàn đi tính lại các cụ cao tuổi thống nhất trồng xoan, một loại cây phổ biến, dễ trồng, cũng dễ chăm sóc. Sau này chặt cây đem bán, số tiền thu được sẽ cho vào quỹ hoạt động của chi hội, để các cụ có cái thăm nhau khi đau ốm hay khi cần tổ chức các hoạt động văn hóa, xã hội của chi hội cũng chẳng cần phải ngửa tay xin con cháu nữa.
Bàn xong thì làm ngay. Chi hội được Ban Quản lý bản đồng ý nhường cho một phần trong quỹ đất sản xuất của bản để làm vườn cây. Cũng hăng hái chẳng kém gì cánh thanh niên, các cụ cao tuổi cầm dao lên rừng ngay. Chỉ trong một ngày cái đám nương trồng xoan đã hình thành. Sau khi đốt rẫy, trồng cây xoan lên rồi các cụ trồng lúa rẫy xen vào khỏi phí đất, lại đỡ phải dọn cỏ. Đúng là những người sống lâu, giàu kinh nghiệm thường có những việc làm hay. Khi cây xoan vừa bén rễ, lên xanh cũng là lúc thu hoạch lúa. Thấy lúa chín vàng xuộm trên rẫy, các cụ cao tuổi bản Vẽ bảo nhau đi thu hoạch về để chia nhau cho có gạo mới, vừa để bán lấy tiền làm quỹ hoạt động hội.  
Nhưng ý nghĩa thực sự mà các cụ cao tuổi gửi gắm vào những vườn cây tập thể này có vẻ sâu xa hơn mục đích kinh tế của nó. Bà Lương Thị Huynh, Bí thư Chi bộ bản Vẽ cho biết: Thực ra, nếu chỉ vì nguồn quỹ mỗi năm một cụ góp vài ba chục nghìn để hoạt động hội thì chẳng lẽ con cháu lại không giúp được. Các cụ đều đã già cả, chẳng làm được bao nhiêu nữa nhưng điều quan trọng là họ muốn khơi gợi lại trong thế hệ trẻ ngày nay tinh thần lao động tập thể có từ thời kỳ bao cấp. Thời ấy đang khó khăn, có nhiều công việc không thể làm một mình, phải cần đến tập thể. Đối với nhiều cộng việc trong cuộc sống hôm nay vẫn rất cần đến sự chung tay của cả cộng đồng như làm nhà, làm các công trình đường sá... Thế nhưng, theo ông Vi Thanh Nghệ, Chi hội phó Hội NCT bản Vẽ thì vì nhiều lý do giới trẻ ngày nay đã không còn quan tâm nhiều đến công việc tập thể. “Ngoài mục đích gây quỹ, chúng tôi còn muốn nhắc nhở cho con cháu ngày nay hiểu về cái hay của việc quản lý tập thể thời bao cấp”, ông Nghệ nói thêm.
Dù là bằng cách này hay cách khác, những hoạt động của những người cao tuổi vùng cao trong lĩnh vực văn hóa hay xã hội đều ẩn chứa những thông điệp tích cực. Nói về phong trào văn hóa và hoạt động xã hội của họ ở vùng cao, cụ ông Dương Phước, Chủ tịch Hội NCT Thị trấn Con Cuông (huyện Con Cuông) cho biết: “Dù là lĩnh vực nào thì các cụ ông, cụ bà vùng cao vẫn luôn là những người gương mẫu”. Thế nhưng, những việc làm tích cực của các cụ còn hơn cả sự “gương mẫu”. Đó là những mối dây kết nối cộng đồng!
Hữu Vi

tin mới

Du lịch

Khát vọng phát triển du lịch miền Tây

(Baonghean.vn) - Miền Tây Nghệ An tiếp tục được quan tâm định hướng phát triển du lịch với các chương trình, dự án nhằm mang lại thu nhập và nâng cao mức sống cho người dân theo tinh thần Nghị quyết số 39 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển tỉnh đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.

Phụ nữ Thái ở Kỳ Sơn xoay xở giữ nghề truyền thống

Phụ nữ Thái ở Kỳ Sơn xoay xở giữ nghề truyền thống

(Baonghean.vn) - Nghề dệt thổ cẩm ở bản Buộc (xã Bắc Lý, huyện Kỳ Sơn) có từ trăm năm nay. Và ngày nay, phụ nữ Thái ở bản Buộc hàng ngày vẫn cần mẫn bên khung cửi, tìm cách thay đổi mẫu mã, làm ra các sản phẩm mới để thích ứng với thị trường, giữ nghề truyền thống…

Độc đáo chợ phiên Nga My

Độc đáo chợ phiên Nga My

(Baonghean.vn) -Chợ phiên Nga My  (Tương Dương) là một điểm đến hấp dẫn đối với đông đảo du khách trong và ngoài vùng. Bởi đây không chỉ là nơi mua bán, trao đổi hàng hóa mà còn là nơi gặp gỡ, giao lưu văn hóa của đồng bào.

Những 'cây cao bóng cả' giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống ở miền Tây Nghệ An

Những 'cây cao bóng cả' giữ gìn bản sắc văn hóa truyền thống ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) - Được ví như những người “truyền lửa” thắp sáng những giá trị bản sắc văn hoá các dân tộc thiểu số, hiện những người cao tuổi ở miền Tây xứ Nghệ vẫn ngày đêm trao truyền những giá trị văn hoá của dân tộc mình với mong ước bảo tồn, gìn giữ cho muôn đời sau.

Ông Lang Vi Tịnh kể chuyện xưa của dòng họ cho cháu gái của mình. Ảnh Thành Chung

Chuyện về một dòng họ nổi tiếng ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) - Ở  miền núi tỉnh Nghệ An, dòng họ Lang Vi được xem là "danh gia vọng tộc" với 3 đời liền có thành viên giữ chức Tri phủ phủ Tương Dương. Sau Cách mạng Tháng Tám đến nay, dòng họ Lang Vi cũng đã và đang có nhiều đóng góp trong công cuộc xây dựng quê hương, đất nước.

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương thăm cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ và hộ nghèo ở Quế Phong

Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương thăm cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ và hộ nghèo ở Quế Phong

(Baonghean.vn) - Chiều 30/7, trong chương trình công tác tại Nghệ An, Thượng tướng Trần Quang Phương - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội đã đến thăm, động viên cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Thông Thụ, huyện Quế Phong và hộ nghèo tại xã Thông Thụ, huyện Quế Phong.

Điểm tái định cư

Người dân vùng lũ Kỳ Sơn thấp thỏm chờ tái định cư

(Baonghean.vn) - Cơn lũ quét lịch sử vào tháng 10/2022 đã khiến hàng trăm hộ dân Kỳ Sơn bị mất nhà cửa. Sau gần 1 năm chờ đợi, người dân vùng lũ vẫn chưa có nơi ở mới, nhiều hộ buộc phải dựng nhà tạm để sống trong khi mùa mưa lũ lại sắp cận kề.

Lê rừng

Xã vùng cao Kỳ Sơn vào mùa thu hoạch lê rừng

(Baonghean.vn) - Những ngày này, nhiều hộ dân ở xã Tây Sơn (huyện Kỳ Sơn) đang vào mùa thu hái mắc coọc (lê rừng). Đây là một loại cây ăn quả đặc trưng của đồng bào người Mông nên rất được người mua ưa chuộng.

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An dự Lễ khánh thành cầu dân sinh ở bản biên giới

Lãnh đạo tỉnh Nghệ An dự Lễ khánh thành cầu dân sinh ở bản biên giới

(Baonghean.vn) - Sáng 14/7, đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Tỉnh ủy tới dự Lễ khánh thành cầu dân sinh bản Phà Mựt và khởi công cầu dân sinh bản Nhôn Mai, xã Nhôn Mai, huyện Tương Dương. Đây là các công trình do lực lượng Bộ đội Biên phòng Nghệ An kêu gọi, xây dựng hỗ trợ người dân vùng biên.

Niềm vui của 35 hộ đồng bào Đan Lai ở Con Cuông

Niềm vui của 35 hộ đồng bào Đan Lai ở Con Cuông

(Baonghean.vn) - Giữa những ngày nắng gắt, 35 hộ đồng bào Đan Lai ở bản Bá Hạ, xã Thạch Ngàn, huyện Con Cuông bất ngờ đón niềm vui khi được nhận quà tặng từ đoàn công tác chính quyền các cấp và tấm lòng hảo tâm của Nhóm thiện nguyện Niềm tin.

Nghề 'bế' gừng thuê ở Na Ngoi

Nghề 'bế' gừng thuê ở Na Ngoi

(Baonghean.vn) - Gừng là một trong những loại cây trồng chủ lực ở Na Ngoi (Kỳ Sơn). Trong mùa thu hoạch gừng, lao động trên địa bàn chủ yếu đi làm ăn xa, nhiều hộ đồng bào Mông đã thuê người Thái, Khơ Mú ở các địa bàn lân cận để "bế" (thồ - PV) gừng từ nương rẫy, vận chuyển về bãi tập kết.

Hội Nguyên – điểm du lịch mới ở miền Tây Nghệ An

Hội Nguyên – điểm du lịch mới ở miền Tây Nghệ An

(Baonghean.vn) -  Được đưa vào khai thác từ năm 2022, điểm du lịch Hội Nguyên ở xã Yên Thắng, huyện Tương Dương có sức hút đối với nhiều người. Về đây, du khách được hòa mình vào sông nước, núi rừng và có được những giờ phút thư giãn, trải nghiệm thú vị.
Hơ-Mông (H’mông), Mông, Mèo: Đọc, viết sao cho đúng?

Hơ-Mông (H’mông), Mông, Mèo: Đọc, viết sao cho đúng?

(Baonghean.vn) -  Là tộc người đã định cư ở Việt Nam hơn 400 năm, với số dân gần 1,4 triệu người, đông thứ 8 trong các dân tộc ở Việt Nam, nhưng tộc danh của người Mông vẫn chưa được công chúng hiểu và đọc , viết cho đúng. Ở Việt Nam, người Mông thường được gọi là “Hơ-Mông” hoặc “Mèo” ; còn trên các văn bản viết, người ta có khi viết “H’mông”, HMông, có khi lại viết Mông, Mèo. Như vậy, đâu mới là cái tên đúng nhất về dân tộc này và vì sao lại có những cách gọi , đọc, viết khác nhau như vậy? Bài viết dưới đây của một người Mông giải thích rõ về điều này.
Mùa nước đổ dưới chân Puxailaileng

Mùa nước đổ dưới chân Puxailaileng

(Baonghean.vn) - Thời điểm này đang vào mùa nước đổ ở Puxailaileng. Bà con bước vào vụ sản xuất mới trên những thửa ruộng bậc thang. Cuộc sống, sinh hoạt và cảnh sắc dưới “nóc nhà” miền Tây xứ Nghệ hiện lên như tranh vẽ, làm xao xuyến bất cứ ai khi ghé thăm.
ff

'Trốn nắng' ở vùng sinh thái Con Cuông

(Baonghean.vn) - Dòng sông Giăng xanh mát, thác nước Khe Kèm như mát xa vào thân người tắm ở giữa vùng rừng Con Cuông (Nghệ An) là những điểm đến lý thú để du khách "trốn nắng" hiệu quả trong mùa Hè. Đến đây du khách còn được thưởng thức nhiều món ăn đặc sắc do đồng bào chế biến và hòa mình vào tiếng khèn, khắc luống cùng điệu múa sạp sôi động.
Động lực mới phát triển miền Tây

Động lực mới phát triển miền Tây Nghệ An

(Baonghean) - Động lực mới với chính quyền và người dân nơi miền Tây Nghệ An khi Quốc hội phê duyệt Nghị quyết về “Đề án tổng thể phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030” và Chính phủ cũng đã ban hành nghị quyết triển khai thực hiện.
Món rêu đá ngày Tết

Hấp dẫn, thơm ngon món mọc rêu đáy sông gói lá chuối ngày Tết

(Baonghean) - Từ nhiều đời nay, rêu đá ở dưới đáy các sông, suối trên thượng nguồn sông Lam được người dân miền núi xứ Nghệ xem như một loại thực phẩm phục vụ đời sống hằng ngày. Đặc biệt đối với đồng bào người Thái, rêu đá còn được dùng để chế biến ra nhiều món ăn truyền thống, ngon và đặc sắc trong dịp lễ, Tết.