Tâm lý tiểu nông

(Baonghean) - Sự việc một số tỉnh giàu cũng “vác rá” đi xin Chính phủ cứu trợ gạo dịp Tết và kỳ giáp hạt làm dấy lên trong dư luận xã hội những ý kiến tranh luận khác nhau. Tựu trung là phản ứng vì cho là phản cảm và rất khó hiểu. Thật ra, nếu chịu khó dành chút thời gian lùi về quá khứ thì sẽ hiểu ra nguồn gốc sâu xa của vấn đề. Và nhận ra rằng, căn nguyên hành động đó không có gì là khó hiểu cả.

Khởi thủy, nước ta là một nước nông nghiệp chuyên về trồng lúa nước và đến nay cũng đang là vậy. Các cư dân trên những vùng đất thấp đó, quần tụ, cố kết với nhau thành từng làng, từng xóm nhỏ được bao quanh bằng những lũy tre dày. Sống trong những  lũy tre đó, người ta tự thân canh tác trên những mảnh ruộng của mình và sống theo kiểu tự cung, tự cấp, tự lo, tự chủ và cả tự cường. Vì cái gì cũng  “tự” cả nên đã hình thành nên một tính cách là chỉ biết lo, biết nghĩ cho mình, gia đình mình, xóm mình, làng mình mà ít khi nhìn rộng ra bên ngoài như xã khác, huyện, tỉnh khác và chuyện lo cho người ngoài là điều không tưởng. Đây cũng là nét chung của giai cấp nông dân trên toàn cầu, như một nhận xét của Các- Mác về người nông dân sản xuất nhỏ lẻ: Họ giống như những củ khoai tây cùng nằm trong một bao tải. Đúng là giống nhau thật nhưng giữa họ lại chẳng có liên hệ gì với nhau hết. Mạnh ai nấy sống. Đôi khi người này tưởng rằng người kia là nguyên nhân của mọi bất hạnh của mình. Và chen cạnh nhau, phá hại nhau, làm cho nhau bầm dập đau đớn mới thôi. Cái đó, người ta gọi là tâm lý tiểu nông. Biểu hiện của tâm lý tiểu nông, theo như sự đúc kết của các nhà nghiên cứu thì thường là an phận thủ thường, sống theo kiểu tiết chế nhu cầu, bằng lòng với mình, ít có nhu cầu khám phá, sáng tạo cái mới.

Họ thường có tâm lý tự ti, mặc cảm là mình “thấp cổ bé họng” không thể làm được việc lớn. Đặc biệt là trong làm ăn, tính toán thường theo tâm lý cò con, tư lợi, vun vén cá nhân. Từ đó hình thành thói quen, tâm lý bản vị cục bộ, địa phương, kéo bè kéo cánh, ít giao lưu mở rộng quan hệ nên đã hạn chế rất nhiều đến tầm nhìn cũng như sự phong phú về nhân cách. Tâm lý tiểu nông in sâu và tồn tại dai dẳng  trong tính cách người Việt là hiện tượng mang tính xã hội lịch sử, nó phản ánh điều kiện sản xuất nhỏ trong quá trình lao động, sản xuất, đấu tranh với tự nhiên và xã hội để tồn tại. Ngày nay, theo đà phát triển cùng sự hội nhập toàn cầu ngày một sâu hơn, tâm lý tiểu nông của người Việt  ta đã bớt đậm đà đi nhiều. Tuy nhiên vẫn còn rơi rớt lại không ít trong tư duy, hành động của tất cả các giai tầng trong xã hội. Mà thỉnh thoảng chúng ta lại hay phê phán là “tư tưởng tiểu nông”, “tư duy tiểu nông”…

Trở lại với chuyện tỉnh giàu đi xin gạo. Đó chính là biểu hiện của tâm lý tiểu nông. Cho dù “thóc đầy bồ, ngô đầy cót”, nhưng nhìn thấy của người, của trời vẫn thấy tiếc, thấy tham và thấy vẫn có khả năng “khèo” về cho mình thì vẫn cố gắng để “khèo” được bao nhiêu tốt bấy nhiêu vì “không mất gì của bọ”. Nghĩa là rất bản vị, cục bộ, địa phương. Chỉ biết lo cho dân mình, tỉnh mình mà không lo nghĩ cho người nơi khác, tỉnh khác. Lẽ ra, mình đã tự lo được rồi thì nên nhường phần gạo dự trữ quốc gia cho các người khác, tỉnh khác còn nghèo, còn khổ, còn khó khăn hơn mình nhiều. Nếu có được trên cho thì cũng từ chối nhận mà đem tặng những tỉnh vừa phải trải qua đợt bão lũ nặng nề hồi trong năm thì mới đúng là “chính nhân quân tử”. Đằng này thì lại…. Có người cho rằng, việc mấy tỉnh thuộc diện có điều kiện vẫn xin gạo thật ra là “lợi bất cập hại” vì đã làm mất đi hình ảnh của tỉnh mình. Điều đó là có thật. Bởi lẽ, hành động đó chẳng khác nào “cố đấm ăn xôi”. Song, như mấy anh thợ cày hay nói với nhau là “khó coi, nhưng dễ chịu”. Xấu hổ một chút nhưng mà chắc dạ vẫn hơn! 

Điều đáng tiếc nhất là tâm lý tiểu nông kiểu đó lại nằm ở ngay trong đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý của địa phương. Đây là vấn đề rất cần được  khắc phục triệt để vì một khi bị lối sống tiểu nông chi phối, tác động sẽ dẫn đến tình trạng thu vén cá nhân và cục bộ địa phương. Chính vì thế, khi bị báo chí chất vấn vì sao “tỉnh giàu đi xin gạo”, một vị lãnh đạo tỉnh đã lúng túng mà rằng “hỏi khó trả lời quá”. Khó quá đi chứ, chả nhẽ lại nói thẳng ra là do tâm lý tiểu nông!?

Duy Hương

Tin mới

Lệnh động viên và kế hoạch sáp nhập 4 tỉnh – “Canh bạc” của Tổng thống Putin?

Lệnh động viên và kế hoạch sáp nhập 4 tỉnh – “Canh bạc” của Tổng thống Putin?

(Baonghean.vn) - Những ngày gần đây, quyết định của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã chiếm trọn mọi sự quan tâm của dư luận và giới phân tích. Lệnh động viên một phần của Tổng Tư lệnh tối cao Nga Putin, và kế hoạch sáp nhập 4 vùng lãnh thổ gồm Donetsk, Lugansk, Kherson và Zaporizhzhia, dường như là thông điệp của Điện Kremlin cảnh báo các nước phương Tây về quyết tâm chiếm ưu thế của Nga, cũng như vạch lằn ranh đỏ với Ukraine và phương Tây.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 27/9

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 27/9

(Baonghean.vn) -  Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị trực tuyến toàn quốc; Đoàn doanh nghiệp Điện tử Đài Loan khảo sát, tìm hiểu cơ hội đầu tư vào Nghệ An; Dấu ấn sáng tạo, đổi mới tại Đại hội Đoàn các cấp tỉnh Nghệ An; Dừng đôi tàu Bắc - Nam đi qua Nghệ An và nhiều chuyến bay để tránh bão Noru... là những thông tin nổi bật trong ngày 27/9.
Kỳ Sơn sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân do nguy cơ sạt lở đất

Kỳ Sơn sơ tán khẩn cấp nhiều hộ dân do nguy cơ sạt lở đất

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của mưa to liên tục nhiều ngày qua khiến cụm dân cư trên địa bàn huyện Kỳ Sơn xuất hiện nhiều vết rạn nứt, sụt lún mới, có nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào. Chính quyền và lực lượng chức năng phải sơ tán khẩn cấp các hộ dân ra khỏi khu vực nguy hiểm, nhất là trước cơn bão số 4 đang cận kề.
Cần bổ sung quy định liên quan Mặt trận Tổ quốc trong giám sát thực hiện chính sách pháp luật về đất đai

Cần bổ sung quy định liên quan Mặt trận Tổ quốc trong giám sát thực hiện chính sách pháp luật về đất đai

(Baonghean.vn) - Vừa qua, Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tổ chức hội nghị toàn quốc phản biện xã hội đối với Dự án Luật Đất đai sửa đổi; đồng thời tập hợp các ý kiến kiến nghị gửi đến cơ quan chức năng về việc cần sửa đổi, bổ sung vào Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi các quy định liên quan vai trò, vị trí của Mặt trận Tổ quốc trong giám sát thực hiện chính sách pháp luật về đất đai.
Dấu ấn sáng tạo, đổi mới tại Đại hội Đoàn các cấp tỉnh Nghệ An

Dấu ấn sáng tạo, đổi mới tại Đại hội Đoàn các cấp tỉnh Nghệ An

(Baonghean.vn) - 1.069/1.069 đơn vị Đoàn cấp cơ sở và 35/35 đơn vị Đoàn cấp huyện ở Nghệ An tiến hành Đại hội thành công với nhiều dấu ấn sáng tạo, đổi mới. Đây đã trở thành đợt sinh hoạt chính trị sâu rộng của đoàn viên thanh niên và là sự kiện quan trọng khẳng định tinh thần dân chủ, xung kích, sáng tạo của tuổi trẻ toàn tỉnh trong tình hình mới.
Tăng cường giám sát của Quốc hội trong hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí

Tăng cường giám sát của Quốc hội trong hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí

(Baonghean.vn) - Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đặc biệt lưu ý cần tăng cường giám sát của Quốc hội trong hoạt động phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và lãng phí theo hướng triển khai các hoạt động giám sát như: Chất vấn, giám sát chuyên đề, giải trình, giám sát văn bản quy phạm pháp luật; giám sát giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân, kiến nghị của cử tri.
Văn Sỹ Chi

Dấu ấn đặc biệt của những tài năng bóng đá đất Nghệ

(Baonghean.vn) - Trong bóng đá, có những điều tưởng như ngẫu nhiên, tình cờ nhưng thực ra luôn thuộc về một quy luật tất yếu nào đó. Ví dụ cầu thủ A rất có duyên khi gặp đội bóng B, để rồi liên tục ghi bàn vào lưới đội bóng đó, trong khi với những đội bóng khác thì rất khó khăn. Cũng có câu chuyện lý thú hơn, chẳng hạn lâu nay khi thi đấu quốc tế, cầu thủ gốc Sông Lam Nghệ An (hay cầu thủ gốc Nghệ) thường ghi được những bàn thắng để đời, lưu dấu rõ nét trong sự nghiệp.
Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò như thế nào trong quá trình chuyển đổi số?

Trí tuệ nhân tạo đóng vai trò như thế nào trong quá trình chuyển đổi số?

(Baonghean.vn) - Trí tuệ nhân tạo là một trong những công nghệ cốt lõi trong chuyển đổi số và đang giúp các doanh nghiệp mở rộng quy mô. Theo báo cáo mới nhất của Công ty Nghiên cứu thị trường Research and Markets (Mỹ), trí tuệ nhân tạo (AI) dự kiến ​​sẽ đạt tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 52% vào năm 2025, điều này cho thấy sự chấp nhận AI đang diễn ra nhanh chóng trong các doanh nghiệp toàn cầu.
Nghệ An xử lý hàng loạt lái xe lạng lách, đánh võng trên đường

Nghệ An xử lý hàng loạt lái xe lạng lách, đánh võng trên đường

(Baonghean.vn) - Hiện nay, tình trạng người dân vi phạm Luật Giao thông đường bộ vẫn diễn ra khá phổ biến. Đáng nói, không chỉ là những lỗi cơ bản, mà cá biệt còn có xe máy, kể cả ô tô lạng lách, đánh võng, cố tình đi sai làn… Những hành vi đó, không chỉ nguy hiểm cho bản thân, mà gây bức xúc, nguy hiểm cho các phương tiện tham gia giao thông khác.
Sau 29 năm công tác trong ngành anh đã cứu ít nhất 6 vụ xe mắc kẹt đường tàu. Ảnh: An Quỳnh

Chuyện về người chạy ngược hướng tàu

(Baonghean.vn) - Hàng chục năm gắn bó với cung đường sắt, anh Dương Văn Kiên được mọi người thân tình gọi là “người có duyên” với nguy cơ tai nạn đường sắt. Bản thân anh cũng không nhớ nổi đã bao lần mình phải chạy ngược với hướng tàu để cứu người khỏi “cửa tử”.
Đánh thức tiềm năng phát triển thương mại biên giới

Đánh thức tiềm năng phát triển thương mại biên giới

(Baonghean.vn) - Nghệ An có đường biên giới dài 419,5 km, tiếp giáp với 3 tỉnh Xiêng Khoảng, Hủa Phăn và Bôlykhămxay của nước CHDCND Lào; điều kiện này thuận lợi cho việc thông thương, phát triển kinh tế giữa Nghệ An với các địa phương nước bạn. Hơn thế nữa, đó còn là để kết nối, thông thương hàng hóa không chỉ với Lào mà còn với các nước Thái Lan, Myanmar…