Thơ Nghệ An - một chặng đường

(Baonghean) - Nghệ An là đất địa linh nhân kiệt, nơi sinh ra nhiều tên tuổi lớn trong nền thơ Việt, cũng là nơi xuất hiện nhiều tác giả có những đóng góp cho từng giai đoạn đổi mới thơ ca nước nhà.
 
Trong những năm qua (2005-2011), thơ Nghệ An đã đạt được những thành quả nhất định. Giữa một nền thơ chung ổn định, nhiều tác giả đã được vinh danh với những giải thưởng sáng giá: 5 giải thưởng của Liên hiệp Hội VHNT hàng năm (Phan Văn Từ, Phạm Mai Chiên, Vân Anh, Trần Ngưỡng, Trần Thu Hà), một giải thưởng do Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn phối hợp với Hội Nhà văn tặng (Nguyễn Thị Phước), một giải thưởng viết đề tài chiến tranh do Bộ Quốc phòng tặng (Phạm Minh Tâm), hai giải thưởng trong cuộc thi "Nghìn năm thương nhớ" do báo Gia đình & Xã hội phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam, báo Văn Nghệ, báo Giáo dục & Thời đại và trang điện tử lucbat.com. tổ chức (Nguyễn Trọng Tuất, Nguyễn Trường Thọ), một giải thưởng viết về đề tài "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" do Ban Tư tưởng và Văn hóa tặng (Hoàng Thị Cẩm Thạch).
 
Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng bước chuyển mình của Thơ Nghệ An còn chậm, chưa tạo ra được một sự đổi mới về, một ấn tượng đủ sức vang xa. Còn thiếu vắng những tác giả, tác phẩm xuất sắc để mọi người nghiêng mình chiêm ngưỡng...
 
Cũng như nền thơ chung cả nước, Thơ Nghệ An "đang phát triển theo ba khuynh hướng khác nhau"(1). Chúng không loại trừ mà bổ sung đan xen cho nhau tạo thành một vườn thơ giàu hương sắc.
 
Khuynh hướng thứ nhất là cố gắng cách tân thơ một cách triệt để, "nhằm tìm đến một cách nói, cách thể hiện mới đầy tính siêu nghiệm và tượng trưng đề cùng một ngôn ngữ tạo sinh đa nghĩa"(1). Thực ra trước đó, hai nhà thơ Phan Quốc Bình và Bùi Sỹ Hoa ngay từ khi mới cầm bút sáng tác đã theo khuynh hướng này và đến nay vẫn kiên trì theo đuổi nó. Mấy năm gần đây, một gương mặt thơ nữ xuất hiện - Trần Thu Hà đã gặt hái được những thành công nhất định với cách viết mới mẻ, táo bạo. Không phải ngẫu nhiên mà thơ chị được nhiều tờ báo và tạp chí Văn nghệ giới thiệu. Tập thơ "Trái đất tự quay" của chị được Hội Liên hiệp VHNT toàn quốc trao giải C (không có giải A) là một phần thưởng hoàn toàn xứng đáng.
 
Cũng không thể không nhắc đến Hồ Huy Sơn, một tác giả còn rất trẻ quê ở Quỳnh Lưu. Anh đã trình làng ba tập thơ và nhận được nhiều giải thưởng nhờ cách viết trẻ trung, mới mẻ: Thế giới của tôi/ Những con chữ cựa quậy/ Chờ ngày sinh sôi/ Chúng phôi thai từ trái tim tôi. Trong khuynh hướng sáng tác này còn có thể kể đến Đặng Hồng Thiệp, Ngô Xuân Bính, Phạm Mai Chiên, Phạm Thùy Vinh...
 
Khuynh hướng thứ hai thiên về cách viết truyền thống "ưa dùng những thủ pháp ẩn dụ, tỉ dụ, lối chuyển nghĩa dân gian đầy nhạc tính biểu cảm truyền thống"(1). Những bài thơ thành công nhất của họ đều viết theo thể lục bát - một thể thơ được xem như đặc sản thơ Việt. Tác giả gặt hái được nhiều thành công nhất trong khuynh hướng sáng tác này có lẽ là Nguyễn Trường Thọ. Thơ anh được đăng thường xuyên trên các báo và tạp chí có uy tín: Văn Nghệ, tạp chí Văn nghệ quân đội, tạp chí Sông Hương, báo Nghệ An, lucbat.com... Anh được trao giải Tư cuộc thi sáng tác thơ lục bát "Nghìn năm thương nhớ", một cuộc thi thu hút hàng nghìn tác giả với hàng chục thi phẩm tham gia.
 
Nguyễn Đăng Việt, một tác giả từng đạt giải khuyến khích Cuộc thi "Thơ lục bát" do báo Văn nghệ tổ chức (2002-2003) và đã từng có một thi phẩm dành riêng cho thơ lục bát vẫn kiên trì sáng tác theo khuynh hướng này. Anh sắp trình làng tập thơ lục bát mới viết về đại thi hào Nguyễn Du.
 
Nguyễn Trọng Tuất người từng đạt giải khuyến khích cuộc thi do báo Văn nghệ tổ chức năm 1969 với bài thơ lục bát Ngô vàng Cẩm Vân vẫn viết lục bát rất hay. Việc anh được trao giải ba (không có giải nhất) cuộc thi thơ lục bát  "Nghìn năm thương nhớ" đã minh chứng cho điều đó.
 
Một số tác giả khác như Huy Huyền, Trần Ngưỡng, Văn Hiền, Lương Khắc Thanh, Vũ An, Nguyễn Văn Tài... cũng đạt được các thành tựu đáng khích lệ trong thể thơ lục bát.
 
Khuynh hướng thứ ba "khá chững chạc và đầy đặn, rất mới mẻ trong tạo hình và cách điệu ngôn ngữ nhưng không quá xa lạ với cảm hứng thẩm mỹ người đọc, rất truyền thống giàu âm điệu dân gian nhưng không quá nệ cổ"(1) đang chiếm số lượng đông đảo trên thi đàn Việt Nam với những tên tuổi đã và đang thành danh: Thạch Quỳ, Lê Thái Sơn, Nguyễn Thị Phước, Nguyễn Quốc Anh, Vũ Toàn, Vân Anh, Cao Xuân Thưởng, Tú Tâm... Họ đang cố gắng làm mới thơ mình cả nội dung và hình thức nhưng vẫn muốn hướng tới độc giả. Phải chăng đó là sở trường nhưng cũng là sở đoản của những người sáng tác theo khuynh hướng này?
 
Phần lớn thơ Nghệ An hiện nay là thơ trữ tình. Thơ trào phúng được sáng tác lẻ tẻ, chưa tạo được tiếng vang rõ rệt. Ngoài cây bút thành danh Dương Huy, tác giả Mạc Thực đã cố gắng vượt lên. Thi phẩm Những pha đoản kịch là một thành công mới của anh. Cũng không thể không nhắc đến Lê Đức Hạnh với Gió ngược đã góp phần làm cho thơ trào phúng Nghệ An bớt đơn điệu.
 
Giai đoạn này, thơ thiếu nhi Nghệ An xem như mất mùa. Những cố gắng của Nguyễn Trọng Tuất với Thơ ba bánh, Chu Vĩnh Phương với Cút ca cút kít, Trương Quang Thứ với Hoa hậu mèo... chưa đủ lấp đi khoảng trống thơ thiếu nhi trong nền thơ chung Nghệ An hiện nay.
 
Gần đây các tác phẩm viết theo thể loại trường ca đã bắt đầu xuất hiện ở Nghệ An với các tác giả: Huyền Lam, Trần Trọng Khoa, Phạm Minh Tâm... nhưng có lẽ một trường ca xứng với tầm vóc Nghệ An vẫn đang còn ở phía trước.
 
Cứ năm năm một lần, UBND tỉnh Nghệ An lại tổ chức trao giải VHNT Hồ Xuân Hương cho các tác phẩm đạt thành tựu nhất định trong giai đoạn này. Có 28 tác phẩm thơ được trao giải lần thứ tư (2005-2010). Một con số khá lớn so với các chuyên ngành văn học hay nghệ thuật khác của tỉnh nhà, nhưng hãy còn xa thơ Nghệ An mới đáp ứng được nhu cầu phản ánh một cách chân thực tâm hồn con người và xã hội Nghệ An trong thời kỳ đổi mới của đất nước. 
______________

(1) Về mối quan hệ thẩm mỹ tính hiện đại và bản sắc dân tộc trong thơ đương đại (Yến Nhi, Tạp chí Nhà văn, số 6-2001).

Lê Quốc Hán

Tin mới

Phá chuyên án, bắt hai chú cháu lập lán mua bán ma túy

Phá chuyên án, bắt hai chú cháu lập lán mua bán ma túy

(Baonghean.vn) - Mạc Văn Thoáng có một trang trại biệt lập, vắng vẻ, ít người qua lại tại khu vực dưới chân núi bản Piếng Cắm. Nhiều thời điểm, trang trại của Thoáng xuất hiện các đối tượng lạ mặt, trong đó có các đối tượng nghiện ma túy.
Bí thư Tỉnh ủy Thái Thanh Quý nêu 5 vấn đề liên quan đến công tác khắc phục hậu quả thiên tai và bảo đảm an toàn hồ, đập

Bí thư Tỉnh ủy Thái Thanh Quý nêu 5 vấn đề liên quan đến công tác khắc phục hậu quả thiên tai và bảo đảm an toàn hồ, đập

(Baonghean.vn) - Liên quan đến nội dung chất vấn, trả lời chất vấn nhóm vấn đề công tác khắc phục hậu quả thiên tai, lũ lụt và quản lý hồ, đập thuỷ lợi, thuỷ điện, Bí thư Tỉnh ủy, Trưởng đoàn ĐBQH, Chủ tịch HĐND tỉnh Thái Thanh Quý đã nêu 5 vấn đề các sở, ban ngành, địa phương cần quan tâm.

Giám đốc Sở Nội vụ Nguyễn Viết Hưng: Chế độ cho cán bộ khối, thôn, bản đã được tỉnh bố trí ở mức lương 'tụt khung' nhưng chưa tương xứng với công việc

Giám đốc Sở Nội vụ Nguyễn Viết Hưng: Chế độ cho cán bộ khối, thôn, bản đã được bố trí 'tụt khung' nhưng chưa tương xứng với công việc

(Baonghean.vn) - Giám đốc Sở Nội vụ chia sẻ những khó khăn, vất vả của đội ngũ cán bộ khối, xóm, bản là những người gần dân nhất, "tương, cà, mắm muối gì cũng đến tay”. Sau sáp nhập đơn vị hành chính, diện tích, dân số tăng, công việc nhiều hơn nhưng chế độ hỗ trợ chưa tương xứng với sự cống hiến.
Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung: 3 nhóm tồn tại hạn chế cần tập trung giải quyết trong thời gian tới

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung: 3 nhóm tồn tại, hạn chế cần tập trung giải quyết trong thời gian tới

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh cho biết UBND tỉnh sẽ tập trung giải quyết 3 nhóm vấn đề còn tồn tại: Tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp; Giải ngân vốn đầu tư công và thực hiện 3 Chương trình Mục tiêu quốc gia; Công tác cải cách hành chính.
Giám đốc Sở Y tế Nghệ An: Khó khăn trong đấu thầu vật tư y tế do vướng khâu thẩm định giá

Giám đốc Sở Y tế Nghệ An: Khó khăn trong đấu thầu vật tư y tế do vướng khâu thẩm định giá

(Baonghean.vn) - PGS.TS Dương Đình Chỉnh - Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Giám đốc Sở Y tế Nghệ An khẳng định: Đến thời điểm hiện tại các loại thuốc cơ bản đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, việc đấu thầu vật tư y tế gặp khó khăn do vướng ở khâu thẩm định giá.
Giám đốc Sở TN&MT: Địa phương sợ trách nhiệm trong xử lý thủ tục đất đai cho người dân

Giám đốc Sở TN&MT: Địa phương sợ trách nhiệm trong xử lý thủ tục đất đai cho người dân

(Baonghean.vn) - Phiên thảo luận tại hội trường 8/12, vấn đề được đại biểu HĐND tỉnh quan tâm đề cập đến việc thực thi công vụ trong cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho người dân. Có những công chức đã bị phạt tù vì vi phạm pháp luật liên quan đến vấn đề này. 

Đề nghị Thường trực HĐND tỉnh cho phép xây dựng Nghị quyết hỗ trợ kinh phí quản lý bảo vệ rừng

Đề nghị Thường trực HĐND tỉnh cho phép xây dựng Nghị quyết hỗ trợ kinh phí quản lý bảo vệ rừng

(Baonghean.vn) - Trong phiên thảo luận tại hội trường, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đệ cho biết, UBND tỉnh đang lập hồ sơ đề nghị Thường trực HĐND tỉnh cho phép xây dựng Nghị quyết hỗ trợ kinh phí quản lý bảo vệ rừng cho lực lượng bảo vệ rừng chuyên trách.
Chống tham nhũng: Cuộc đấu tranh trong mỗi con người

Chống tham nhũng: Cuộc đấu tranh trong mỗi con người

(Baonghean.vn) - Ngày Quốc tế chống tham nhũng ra đời và được tổ chức vào mùng 9/12 hàng năm, kể từ khi thông qua Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng. Có hiệu lực từ năm 2005, đến đầu năm 2020, Công ước có gần 190 quốc gia tham gia. Việt Nam là thành viên chính thức từ năm 2009.
Anh Sơn nỗ lực hoàn thành ngân sách nhà nước

Anh Sơn nỗ lực hoàn thành ngân sách nhà nước

(Baonghean.vn) - Bằng sự chủ động, linh hoạt trong chỉ đạo, quản lý, điều hành của cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp, Anh Sơn đã hoàn thành tốt nhiệm vụ thu ngân sách nhà nước năm 2022. Để tạo nguồn thu lớn, bền vững cho ngân sách nhà nước, huyện tiếp tục đẩy mạnh công tác thu hút đầu tư...
Argentina đang là đội có nhiều xác suất vô địch World Cup năm nay. Ảnh Báo Người Lao động

Ai sẽ có mặt tại trận chung kết World Cup 2022?

(Baonghean.vn) - Đội bóng nào sẽ có mặt tại trận chung kết World Cup 2022 để có cơ hội giương cao cúp vàng và nhận 42 triệu USD tiền thưởng. Người ta đã bắt đầu nghĩ đến cuộc đối đầu của bóng đá châu Âu và Nam Mỹ.
Người Mông chữa bệnh như thế nào?

Người Mông chữa bệnh như thế nào?

(Baonghean.vn) - Người Mông chữa bệnh như thế nào, là một trong những câu hỏi được nhiều người đặt cho tôi nhất, với tư cách là một người Mông sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống làm nghề thầy cúng (muaj qhua neeb) và là một sinh viên đại học với nhiều kiến thức khoa học.
Những con phố được giới siêu giàu khao khát sở hữu

Những con phố được giới siêu giàu khao khát sở hữu

(Baonghean.vn) - Làn sóng sở hữu bất động sản xa xỉ trên những con phố đắt đỏ ngày càng lan rộng, thu hút giới siêu giàu các nước khao khát sở hữu. Bởi với họ, mong muốn những sản phẩm càng hiếm, trải nghiệm càng độc bản và gắn với thiên nhiên thì càng khẳng định vị thế của chủ nhân.