Thơ Nghệ An - một chặng đường

(Baonghean) - Nghệ An là đất địa linh nhân kiệt, nơi sinh ra nhiều tên tuổi lớn trong nền thơ Việt, cũng là nơi xuất hiện nhiều tác giả có những đóng góp cho từng giai đoạn đổi mới thơ ca nước nhà.
 
Trong những năm qua (2005-2011), thơ Nghệ An đã đạt được những thành quả nhất định. Giữa một nền thơ chung ổn định, nhiều tác giả đã được vinh danh với những giải thưởng sáng giá: 5 giải thưởng của Liên hiệp Hội VHNT hàng năm (Phan Văn Từ, Phạm Mai Chiên, Vân Anh, Trần Ngưỡng, Trần Thu Hà), một giải thưởng do Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn phối hợp với Hội Nhà văn tặng (Nguyễn Thị Phước), một giải thưởng viết đề tài chiến tranh do Bộ Quốc phòng tặng (Phạm Minh Tâm), hai giải thưởng trong cuộc thi "Nghìn năm thương nhớ" do báo Gia đình & Xã hội phối hợp với Hội Nhà văn Việt Nam, báo Văn Nghệ, báo Giáo dục & Thời đại và trang điện tử lucbat.com. tổ chức (Nguyễn Trọng Tuất, Nguyễn Trường Thọ), một giải thưởng viết về đề tài "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh" do Ban Tư tưởng và Văn hóa tặng (Hoàng Thị Cẩm Thạch).
 
Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng bước chuyển mình của Thơ Nghệ An còn chậm, chưa tạo ra được một sự đổi mới về, một ấn tượng đủ sức vang xa. Còn thiếu vắng những tác giả, tác phẩm xuất sắc để mọi người nghiêng mình chiêm ngưỡng...
 
Cũng như nền thơ chung cả nước, Thơ Nghệ An "đang phát triển theo ba khuynh hướng khác nhau"(1). Chúng không loại trừ mà bổ sung đan xen cho nhau tạo thành một vườn thơ giàu hương sắc.
 
Khuynh hướng thứ nhất là cố gắng cách tân thơ một cách triệt để, "nhằm tìm đến một cách nói, cách thể hiện mới đầy tính siêu nghiệm và tượng trưng đề cùng một ngôn ngữ tạo sinh đa nghĩa"(1). Thực ra trước đó, hai nhà thơ Phan Quốc Bình và Bùi Sỹ Hoa ngay từ khi mới cầm bút sáng tác đã theo khuynh hướng này và đến nay vẫn kiên trì theo đuổi nó. Mấy năm gần đây, một gương mặt thơ nữ xuất hiện - Trần Thu Hà đã gặt hái được những thành công nhất định với cách viết mới mẻ, táo bạo. Không phải ngẫu nhiên mà thơ chị được nhiều tờ báo và tạp chí Văn nghệ giới thiệu. Tập thơ "Trái đất tự quay" của chị được Hội Liên hiệp VHNT toàn quốc trao giải C (không có giải A) là một phần thưởng hoàn toàn xứng đáng.
 
Cũng không thể không nhắc đến Hồ Huy Sơn, một tác giả còn rất trẻ quê ở Quỳnh Lưu. Anh đã trình làng ba tập thơ và nhận được nhiều giải thưởng nhờ cách viết trẻ trung, mới mẻ: Thế giới của tôi/ Những con chữ cựa quậy/ Chờ ngày sinh sôi/ Chúng phôi thai từ trái tim tôi. Trong khuynh hướng sáng tác này còn có thể kể đến Đặng Hồng Thiệp, Ngô Xuân Bính, Phạm Mai Chiên, Phạm Thùy Vinh...
 
Khuynh hướng thứ hai thiên về cách viết truyền thống "ưa dùng những thủ pháp ẩn dụ, tỉ dụ, lối chuyển nghĩa dân gian đầy nhạc tính biểu cảm truyền thống"(1). Những bài thơ thành công nhất của họ đều viết theo thể lục bát - một thể thơ được xem như đặc sản thơ Việt. Tác giả gặt hái được nhiều thành công nhất trong khuynh hướng sáng tác này có lẽ là Nguyễn Trường Thọ. Thơ anh được đăng thường xuyên trên các báo và tạp chí có uy tín: Văn Nghệ, tạp chí Văn nghệ quân đội, tạp chí Sông Hương, báo Nghệ An, lucbat.com... Anh được trao giải Tư cuộc thi sáng tác thơ lục bát "Nghìn năm thương nhớ", một cuộc thi thu hút hàng nghìn tác giả với hàng chục thi phẩm tham gia.
 
Nguyễn Đăng Việt, một tác giả từng đạt giải khuyến khích Cuộc thi "Thơ lục bát" do báo Văn nghệ tổ chức (2002-2003) và đã từng có một thi phẩm dành riêng cho thơ lục bát vẫn kiên trì sáng tác theo khuynh hướng này. Anh sắp trình làng tập thơ lục bát mới viết về đại thi hào Nguyễn Du.
 
Nguyễn Trọng Tuất người từng đạt giải khuyến khích cuộc thi do báo Văn nghệ tổ chức năm 1969 với bài thơ lục bát Ngô vàng Cẩm Vân vẫn viết lục bát rất hay. Việc anh được trao giải ba (không có giải nhất) cuộc thi thơ lục bát  "Nghìn năm thương nhớ" đã minh chứng cho điều đó.
 
Một số tác giả khác như Huy Huyền, Trần Ngưỡng, Văn Hiền, Lương Khắc Thanh, Vũ An, Nguyễn Văn Tài... cũng đạt được các thành tựu đáng khích lệ trong thể thơ lục bát.
 
Khuynh hướng thứ ba "khá chững chạc và đầy đặn, rất mới mẻ trong tạo hình và cách điệu ngôn ngữ nhưng không quá xa lạ với cảm hứng thẩm mỹ người đọc, rất truyền thống giàu âm điệu dân gian nhưng không quá nệ cổ"(1) đang chiếm số lượng đông đảo trên thi đàn Việt Nam với những tên tuổi đã và đang thành danh: Thạch Quỳ, Lê Thái Sơn, Nguyễn Thị Phước, Nguyễn Quốc Anh, Vũ Toàn, Vân Anh, Cao Xuân Thưởng, Tú Tâm... Họ đang cố gắng làm mới thơ mình cả nội dung và hình thức nhưng vẫn muốn hướng tới độc giả. Phải chăng đó là sở trường nhưng cũng là sở đoản của những người sáng tác theo khuynh hướng này?
 
Phần lớn thơ Nghệ An hiện nay là thơ trữ tình. Thơ trào phúng được sáng tác lẻ tẻ, chưa tạo được tiếng vang rõ rệt. Ngoài cây bút thành danh Dương Huy, tác giả Mạc Thực đã cố gắng vượt lên. Thi phẩm Những pha đoản kịch là một thành công mới của anh. Cũng không thể không nhắc đến Lê Đức Hạnh với Gió ngược đã góp phần làm cho thơ trào phúng Nghệ An bớt đơn điệu.
 
Giai đoạn này, thơ thiếu nhi Nghệ An xem như mất mùa. Những cố gắng của Nguyễn Trọng Tuất với Thơ ba bánh, Chu Vĩnh Phương với Cút ca cút kít, Trương Quang Thứ với Hoa hậu mèo... chưa đủ lấp đi khoảng trống thơ thiếu nhi trong nền thơ chung Nghệ An hiện nay.
 
Gần đây các tác phẩm viết theo thể loại trường ca đã bắt đầu xuất hiện ở Nghệ An với các tác giả: Huyền Lam, Trần Trọng Khoa, Phạm Minh Tâm... nhưng có lẽ một trường ca xứng với tầm vóc Nghệ An vẫn đang còn ở phía trước.
 
Cứ năm năm một lần, UBND tỉnh Nghệ An lại tổ chức trao giải VHNT Hồ Xuân Hương cho các tác phẩm đạt thành tựu nhất định trong giai đoạn này. Có 28 tác phẩm thơ được trao giải lần thứ tư (2005-2010). Một con số khá lớn so với các chuyên ngành văn học hay nghệ thuật khác của tỉnh nhà, nhưng hãy còn xa thơ Nghệ An mới đáp ứng được nhu cầu phản ánh một cách chân thực tâm hồn con người và xã hội Nghệ An trong thời kỳ đổi mới của đất nước. 
______________

(1) Về mối quan hệ thẩm mỹ tính hiện đại và bản sắc dân tộc trong thơ đương đại (Yến Nhi, Tạp chí Nhà văn, số 6-2001).

Lê Quốc Hán

Tin mới

Ký kết quy chế phối hợp giữa Công an tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh và Ban Dân tộc tỉnh

Ký kết quy chế phối hợp giữa Công an tỉnh, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh và Ban Dân tộc tỉnh

(Baonghean.vn) - Chiều 5/10, Công an tỉnh phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh, Ban Dân tộc tỉnh tổ chức hội nghị ký quy chế phối hợp trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự gắn với phát triển kinh tế - xã hội tại khu vực biên giới đất liền, vùng miền núi, dân tộc trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Ban Dân tộc

Cần quan tâm đầu tư các công trình cấp thiết, tạo động lực phát triển vùng dân tộc, miền núi Nghệ An

(Baonghean.vn) - Đó là ý kiến đề xuất của các đại biểu tại phiên thẩm tra dự thảo Nghị quyết về kế hoạch vốn đầu tư phát triển nguồn ngân sách Trung ương thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025 và năm 2022 trên địa bàn tỉnh.
Thành phố Hà Nội trao 3 tỷ đồng hỗ trợ người dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai

Thành phố Hà Nội trao 3 tỷ đồng hỗ trợ nhân dân Nghệ An khắc phục hậu quả thiên tai

(Baonghean.vn) - Chiều 5/10,  thay mặt lãnh đạo Thành ủy – HĐND – UBND - Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, đồng chí Nguyễn Thị Tuyến - Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội đã trao 3 tỷ đồng hỗ trợ tỉnh Nghệ An để góp phần khắc phục hậu quả do mưa lũ gây ra. 
Tuổi trẻ Nghệ An chung tay hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt ở Kỳ Sơn

Tuổi trẻ Nghệ An chung tay hỗ trợ đồng bào bị lũ lụt ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) -  Sau đợt mưa lũ lịch sử vừa qua, nhiều đoàn thiện nguyện đã hướng về Kỳ Sơn để cùng sẻ chia với đồng bào vùng lũ, trong đó, tuổi trẻ là lực lượng nòng cốt ra quân. Tại TP.Vinh, sáng ngày 5/10, thực hiện lời kêu gọi của Tỉnh đoàn, Đoàn Khối Các cơ quan tỉnh cùng một số đơn vị trực thuộc đã chuyển nhiều tấn hàng lên với đồng bào đang chịu ảnh hưởng nặng nề bởi trận lũ vừa qua tại Kỳ Sơn.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 5/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 5/10

(Baonghean.vn) - Đại biểu Quốc hội khóa XV đoàn Nghệ An tiếp xúc cử tri tại các địa phương; Chủ tịch UBND tỉnh thăm hỏi, động viên đồng bào bị thiệt hại do mưa lũ tại Kỳ Sơn; Nhiều tuyến đường sạt lở, đứt đoạn, chưa thể lưu thông… là những thông tin nổi bật ngày 5/10.
Cử tri huyện Quỳ Châu phản ánh việc bố trí nguồn kinh phí thực hiện một số chương trình còn chậm

Cử tri huyện Quỳ Châu phản ánh việc bố trí nguồn kinh phí thực hiện một số chương trình còn chậm

(Baonghean.vn) - Vấn đề được cử tri huyện Quỳ Châu quan tâm phản ánh đến đại biểu Quốc hội liên quan đến việc bố trí kinh phí thực hiện chương trình giảm nghèo, phát triển kinh tế - xã hội vùng đặc biệt khó khăn, kinh phí khoanh nuôi bảo vệ rừng còn chậm.
Giáo viên Tây Sơn

Nghệ An: Giáo viên Kỳ Sơn 'cắt rừng' vào bản với học trò

(Baonghean.vn) - Đến ngày 5/10, tuyến đường nối trung tâm thị trấn Mường Xén với xã Tây Sơn, huyện Kỳ Sơn vẫn chưa thể lưu thông trở lại. Trước tình hình đó, giáo viên Trường Phổ thông cơ sở dân tộc bán trú Tây Sơn đã gùi lương thực, thực phẩm băng rừng vào với học trò.
Chủ tịch UBND tỉnh: Huy động lực lượng và phương tiện khắc phục nhanh hậu quả mưa lũ ở Kỳ Sơn

Chủ tịch UBND tỉnh: Huy động lực lượng và phương tiện khắc phục nhanh hậu quả mưa lũ ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung yêu cầu huyện Kỳ Sơn phối hợp với các cấp, ngành huy động các lực lượng, phương tiện khắc phục hậu quả mưa lũ trên địa bàn, giúp nhân dân sớm ổn định cuộc sống, các cơ quan, đơn vị sớm hoạt động trở lại. 
Bữa ăn

Bữa cơm yêu thương cho học sinh mùa lũ

(Baonghean.vn) - Những ngày qua, mưa lũ khiến gia đình của hàng trăm học sinh của Trường THPT Thanh Chương 3 bị thiệt hại khi nhiều tài sản bị nước lũ cuốn trôi. Nhằm sẻ chia với học trò, những bữa cơm yêu thương đã được nhà trường thực hiện, động viên các em vượt qua những ngày khó khăn…
Hội đồng

Nghệ An: Cho ý kiến về mức chi cho hoạt động lựa chọn sách giáo khoa trong cơ sở giáo dục phổ thông

(Baonghean.vn) - Cho ý kiến vào Dự thảo Nghị quyết quy định nội dung và mức chi tổ chức lựa chọn sách giáo khoa trong cơ sở giáo dục phổ thông trên địa bàn tỉnh, các thành viên dự họp thống nhất cao và cho rằng, việc ban hành Nghị quyết là phù hợp quy định của pháp luật về ngân sách nhà nước và đáp ứng yêu cầu của thực tiễn.
Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung thăm hỏi, động viên đồng bào bị thiệt hại do mưa lũ tại Kỳ Sơn

Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Đức Trung thăm hỏi, động viên đồng bào bị thiệt hại do mưa lũ tại Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Sáng 5/10, đồng chí Nguyễn Đức Trung - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban Chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và phòng thủ dân sự tỉnh kiểm tra, chỉ đạo công tác khắc phục hậu quả mưa lũ trên địa bàn huyện Kỳ Sơn.
Cử tri Quế Phong phản ánh về cụm dân cư '4 không' tại xã Cắm Muộn

Cử tri Quế Phong phản ánh về cụm dân cư '4 không' tại xã Cắm Muộn

(Baonghean.vn) - Cử tri xã Cắm Muộn (Quế Phong) phản ánh, trên địa bàn xã có cụm dân cư Huồi Máy với 37 hộ, 178 nhân khẩu ở bản Cắm Pỏm hiện còn “4 không”: không điện lưới, không sóng điện thoại, không đường giao thông, không hệ thống nước sạch. Cử tri đề nghị các cấp quan tâm, có giải pháp đảm bảo cuộc sống tốt hơn cho người dân.
Oseni tỏ ra chậm chạp, lười di chuyển. Ảnh VPF

Đâu là vấn đề của Sông Lam Nghệ An lúc này?

(Baonghean.vn) - Kinh nghiệm cho thấy, với các đội bóng có nhiều cầu thủ trẻ, càng bị áp lực thành tích, càng khó đá. Sông Lam Nghệ An không phải là ngoại lệ. Vấn đề của đội chủ sân Vinh lúc này là phải thoải mái về tinh thần, không quá lo lắng về thứ hạng.
Ô tô

Hàng chục người nỗ lực giải cứu xe ô tô mắc kẹt sau lũ

(Baonghean.vn) - Trong sáng 5/10, hàng chục thanh niên gồm công an và các lực lượng khác nỗ lực khiêng những khối đá lớn và xúc đất để giải cứu những chiếc xe ô tô bị bùn đất vùi lấp sau đợt lũ ống, lũ quét vào sáng 2/10 tại các bản của xã tà Cạ và thị trấn Mường Xén (huyện Kỳ Sơn). Trong khi đó, nhiều ô tô và xe máy khác vẫn "án binh bất động".
Vi Văn Trường

Trưởng bản ở Kỳ Sơn giằng co với lũ dữ cứu hàng chục người khỏi lưỡi hái tử thần

(Baonghean.vn) - Thấy 7 cháu học sinh và 2 cụ già trong ngôi nhà bị cô lập giữa lũ cuồn cuộn dâng cao, tôi lao qua dòng nước, tiếp cận với ngôi nhà, sau đó gọi thêm thanh niên trong bản đến ứng cứu... Nếu không phát hiện kịp thời, chắc đã có nhiều trường hợp tử vong trong trận lũ quét lịch sử vừa qua - anh Vi Văn Truyền, trưởng bản Hòa Sơn, xã Tà Cạ (Kỳ Sơn) nhớ lại.
Báo chí

Các cơ quan báo chí tích cực đồng hành, chia sẻ với người dân bị ảnh hưởng do mưa lũ

(Baonghean.vn) - Đồng chí Nguyễn Thị Thu Hường - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Nghệ An đánh giá cao việc các cơ quan báo chí đã tích cực kết nối, tổ chức hoạt động thiện nguyện, chia sẻ khó khăn với bà con các địa phương trên địa bàn tỉnh bị ảnh hưởng do mưa lũ.