Về với nguồn cội

(Baonghean.vn) Tháng Hai, du khách thập phương nô nức hành hương về mảnh đất thiêng, nơi lưu giữ những dấu tích của người Việt cổ, của nền Văn hóa Đông Sơn, thắp nén tâm nhang thành kính dâng lên tiên tổ...

 

Truyền thuyết xưa


Thong thả rít từng hơi thuốc lào, cụ Vũ Văn Liên, thủ từ đền Làng Vạc kể lại cho khách nghe về truyền thuyết làng Vạc...


Ngày xưa, xưa lắm, Thái Hoà là một thung sâu, xanh tươi màu mỡ, bốn bề có núi bao bọc, mặt đất uốn lượn tạo ra nhiều khe, suối. Có 3 con suối lớn gặp nhau ở chân núi Đại Vạn (xã Nghĩa Hoà ngày nay). Bỗng một năm mưa lớn chưa từng thấy, nước ngập nhà, ngập cửa, 3 con suối lớn đổi dòng nhập thành con sông lớn. Sông mỗi ngày một sâu, nước chảy hiền hoà, dưới sông cơ man nào là tôm, cá, rùa...

Từ đó, làng bản ngày một ấm no, có thêm nhiều nghề như làm gốm, đúc đồng. Dân làng biết ơn dòng sông Cả nên làm lễ tạ ơn và xin thần sông đặt tên sông là Hiếu. Các già làng họp lại để tổ chức làm lễ tạ ơn trời đất, thần linh đã phù hộ cho dân làng làm ăn khấm khá. Một đêm nọ, thần linh báo mộng cho trưởng làng tập trung dân làng bên đầm làng, ngài sẽ trao báu vật của trời đất để làng tổ chức lễ hội.Sáng ra, khi dân làng đã tụ hội đông đủ, bỗng thấy giữa đầm nổi lên chiếc vạc đồng to như một gian nhà, trong vạc to lại có 10 cạc nhỏ và cơ man nào là bát, đĩa, âu...


Sau 3 ngày mở tiệc, dân làng làm lễ tạ ơn và trả báu vật lại cho thần linh. Con trai, con gái rước vạc về đầm, đang sụp lạy thì vạc đồng từ từ trôi ra giữa đầm rồi chìm xuống. Từ đó, để nhớ thần linh, tạ ơn trời đất, làng đặt tên đầm là đầm Vạc, rồi làng cũng được gọi tên là làng Vạc. Hằng năm, cứ đến ngày đã định, dân làng lại tổ chức lễ hội để nhớ thần sông, thần núi đã mang lại cuộc sống ấm no cho bản làng... Và lễ hội làng Vạc có từ đó...


Không chỉ chìm khuất trong sương khói huyền thoại và truyền thuyết, những cuộc khai quật khảo cổ học với những cổ vật tìm kiếm được đã chứng minh làng Vạc là nơi cư trú của người Việt cổ, là đại diện tiêu biểu cho nền văn hóa Đông Sơn trên lưu vực sông Cả.


Trải qua 5 lần khai quật (vào các năm 1972, 1973, 1980, 1990, 1991), các nhà khảo cổ học đã phát hiện được ở làng Vạc nhiều hiện vật bằng gốm, bằng đồng, kể cả trống đồng của cư dân nông nghiệp thời các Vua Hùng dựng nước. Trên diện tích 1.438m2 qua 5 lần khai quật đã phát hiện ra 347 ngôi mộ với hơn 1.228 hiện vật phong phú và đa dạng bằng: đồng, gốm, đá, thuỷ tinh và bằng sắt, trong đó có nhiều hiện vật quý hiếm tiêu biểu cho nền văn minh Việt cổ như: trống đồng, rìu xéo, dao găm cán tượng người, tượng voi, hổ... Làng Vạc đã trở thành tên gọi của một trung tâm văn hoá Đông Sơn lớn lên trên lưu vực sông Cả, là một di chỉ cư trú, một trung tâm luyện đồng, vừa là một khu mộ táng lớn của cư dân văn hoá Đông Sơn.


Di chỉ làng Vạc được phát hiện đã minh chứng, cách đây trên 2.000 năm, thị xã Thái Hoà là nơi quần tụ của người Việt cổ và là nơi phát triển rực rỡ của nền văn hoá Đông Sơn. Làng Vạc đã được Nhà nước công nhận là một trong những nơi khởi nguồn của nền văn hoá Đông Sơn, là cơ sở để công nhận nguồn di sản tâm linh gắn với truyền thuyết làng Vạc trong dân gian. Chính điều đó càng làm tăng thêm tính hấp dẫn, kỳ thú cho Khu Di chỉ khảo cổ học làng Vạc.


Hướng về nguồn cội


Với những giá trị tâm linh cũng như giá trị văn hóa, lịch sử đó, Khu Di tích khảo cổ làng Vạc có vị trí đặc biệt trong tâm thức của người dân Thái Hòa nói riêng và đồng bào các dân tộc Phủ Quỳ nói chung.


Cùng với việc bảo vệ khu di chỉ khảo cổ học, những năm qua, UBND xã Thái Hòa đã đầu tư xây dựng nhiều công trình, hạng mục quan trọng như: nhà bia; cụm đền thờ làng Vạc; sân lễ hội; nhà trưng bày hiện vật khảo cổ học... Đồng thời bằng nhiều hình thức khác nhau tuyên truyền, kêu gọi người dân nêu cao ý thức bảo vệ khu di chỉ khảo cổ.

Về với nguồn cội ảnh 1

                            Hoàn thành công viên Tứ linh phục vụ lễ hội


Đặc biệt, trong năm 2011, Thị xã đã chỉ đạo UBND Thị xã Nghĩa Hòa mở đợt vận động nhân dân cung tiến các hiện vật khảo cổ để trưng bày, lưu giữ ở nhà tưng bày tại đền thờ làng Vạc. Sau gần 1 năm phát động đến nay đã có khoảng 20 gia đình cung tiến hàng trăm hiện vật cổ có giá trị. Tiêu biểu như gia đình anh Tạ Khắc Công, Nguyễn Xuân Vinh (xóm 4); Đinh Trọng Tuất (xóm Đông Hòa)... Đây thực sự là việc làm có ý nghĩa của người dân xã Nghĩa Hòa đối với việc bảo tồn các giá trị truyền thống.

Anh Đinh Trọng Tuất (xóm Đông Hòa) cung tiến, cho ban quản lý đền mượn trên 20 hiện vật cho biết: "Đó là những hiện vật mà trong quá trình lao động, sản xuất chúng tôi tìm thấy. Có nhiều người săn đồ cổ tìm đến nhà mua với giá cao, nhưng gia đình nhất quyết không bán. Hưởng ứng cuộc vận động của xã, gia đình đã đem hiện vật đến cung tiến để trưng bày tại đền làng Vạc. Mong rằng, qua những cổ vật đó, du khách được tìm về với nguồn cội, với nền văn minh của ông cha xưa..."


Tri ân tiên tổ, thể hiện trách nhiệm của lớp hậu thế với những người khai công mở cõi, nhiều người dân ở Thái Hòa tự nguyện góp sức mình vào trông coi, quét tước đền. Đã nhiều năm nay, ông Vũ Công Hội (65 tuổi), Chủ tịch Hội Người cao tuổi xã Nghĩa Hòa chia sẻ: "12 năm qua, năm nào tôi cũng tự nguyện tham gia làm bồi tế cho đội tế trong lễ hội; cùng với anh em trong ban quản lý đền trông coi, quét tước, chăm sóc đền. Mọi việc làm đều bắt nguồn từ tâm niệm tri ân người đi trước, đạo lý "uống nước nhớ nguồn"...Trường tiểu học Nghĩa Hòa đăng ký với Phòng Giáo dục, Phòng Văn hóa huyện nhận chăm sóc đền. Hàng tuần, cô, trò đều đặn đến đền lau dọn bàn thờ, quét tước sân, nhổ cỏ, dọn dẹp...


Như một lẽ tự nhiên, đạo lý uống nước nhớ nguồn, tri ân tiên tổ đã trở thành nét đẹp của người dân nơi đây. Và tiếp nối truyền thống đó, ngày nay, người dân làng Vạc, Thái Hòa nói riêng và đồng bào các dân tộc nói chung vẫn lặng lẽ làm những điều hay, việc thiện hướng về nguồn cội với niềm thành kính thiêng liêng...

Duy Nam

Tin mới

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu họp khẩn với Kỳ Sơn trong đêm chỉ đạo khắc phục hậu quả lũ quét

Phó Bí thư Tỉnh uỷ Hoàng Nghĩa Hiếu họp khẩn với Kỳ Sơn trong đêm chỉ đạo khắc phục hậu quả lũ quét

(Baonghean.vn) - Sau khi kiểm tra hiện trường tại thị trấn Mường Xén (Kỳ Sơn), tối nay (2/10), đồng chí Hoàng Nghĩa Hiếu - Phó Bí thư Tỉnh uỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã có cuộc họp khẩn với Ban chỉ huy phòng, chống lụt bão huyện Kỳ Sơn để chỉ đạo gấp rút việc triển khai các phương án khắc phục hậu quả lũ quét.

Hỗ trợ

Sở Giáo dục và Đào tạo hỗ trợ các giáo viên, trường học bị thiệt hại do lũ lụt tại huyện Thanh Chương và Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Trong những ngày qua, mưa lớn cùng lũ ống, lũ quét đã làm ngập lụt và hư hỏng nhiều trường lớp và nhà cửa của các giáo viên tại nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Nghệ An. Trước tình hình đó lãnh đạo Sở Giáo dục & Đào tạo đã kịp thời hỗ trợ thầy và trò các nhà trường, những nơi bị thiệt hại lớn do lũ lụt.
Đại tá Lê Thế Mẫu: Cuộc chiến Ukraine nhìn từ Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc 2022

Đại tá Lê Thế Mẫu: Cuộc chiến Ukraine nhìn từ Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc 2022

(Baonghean.vn) - Cuộc chiến Ukraina trở thành chủ đề lớn và nổi bật nhất trong các cuộc tranh luận tại Diễn đàn Đại hội đồng Liên hợp quốc năm nay tại thành phố New York, Mỹ, trong những ngày cuối tháng 9 vừa qua. Nhân sự kiện này, Báo Nghệ An đã có cuộc trao đổi với Đại tá Lê Thế Mẫu - Nguyên Trưởng Phòng Thông tin khoa học quân sự thuộc Viện Chiến Chiến lược quốc phòng và là chuyên gia phân tích chính trị- an ninh quốc tế
Những hình ảnh mới nhất ở thị trấn Mường Xén sau khi lũ qua

Những hình ảnh mới nhất ở thị trấn Mường Xén sau khi lũ qua

(Baonghean.vn) - Sáng 2/10, sau khi một trận lũ ống, lũ quét tràn qua, thị trấn Mường Xén (huyện Kỳ Sơn) trở nên tan hoang. Khối lượng lớn bùn, đất, đá, cây cối... đã biến nhiều khu vực của thị trấn Mường Xén trở thành hố sâu. Những hình ảnh mới nhất được nhóm phóng viên - cộng tác viên Báo Nghệ An đang tác nghiệp trực tiếp từ Kỳ Sơn chuyển về.
Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh thăm hỏi, trao quà hỗ trợ 3 cháu bé mồ côi tại Nghi Lộc

Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh thăm hỏi, trao quà hỗ trợ 3 cháu bé mồ côi tại Nghi Lộc

(Baonghean.vn) - Nắm được thông tin về hoàn cảnh của 3 cháu nhỏ là con của 2 vợ chồng bị lũ cuốn tại xã Nghi Lâm, huyện Nghi Lộc, Hội đồng hương Nghệ An tại TP. Hồ Chí Minh đã trực tiếp tới chia buồn cùng gia quyến, động viên và hỗ trợ cho các cháu số tiền 50 triệu đồng.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/10

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 2/10

(Baonghean.vn) - 26 nghệ nhân Nghệ An được phong tặng danh hiệu Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú; Đại hội đại biểu Đoàn TNCS Hồ Chí Minh tỉnh Nghệ An thành công tốt đẹp; Lũ ống, lũ quét ở Kỳ Sơn; Tăng lưu lượng xả nước hồ chứa thủy điện Bản Ang, Nậm Mô… là những thông tin nổi bật ngày 2/10.
Ảnh khắc phục lũ quét Kỳ Sơn. Ảnh: Trọng Tuấn

Công an Nghệ An khẩn trương giúp dân khắc phục hậu quả lũ quét ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Trước tình hình lũ quét đột ngột xảy ra tại huyện miền núi Kỳ Sơn, gây ngập lụt, sạt lở và gây thiệt hại lớn đến sản xuất, đời sống của nhân dân. Công an tỉnh Nghệ An đã chỉ đạo Công an các đơn vị, địa phương huy động lực lượng khẩn trương phối hợp giúp nhân dân khắc phục hậu quả mưa lũ, ổn định đời sống.
Ứng cứu

Ứng cứu

(Baonghean.vn) - Ảnh hưởng cơn bão số 4, sáng 30/9/2022 Trung tâm y tế TX. Hoàng Mai bị ngập chìm trong biển nước, lực lượng vũ trang trên địa bàn đã kịp thời ứng cứu, chuyển bệnh nhân cao tuổi đến nơi an toàn và tiếp tục điều trị.
Huyện Con Cuông huy động máy móc xử lý điểm sạt lở Dốc Chó. Ảnh: Bảo Hân

Dốc Chó sạt lở, Quốc lộ 7 tiếp tục bị chia cắt

(Baonghean.vn) - Do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 4 gây mưa lớn ở huyện Con Cuông, Quốc lộ 7 đoạn qua Dốc Chó tiếp tục bị sạt lở gây ách tắc giao thông. Hiện các phương tiện chưa thể lưu thông do đất, đá từ phía ta luy dương tiếp tục sụt xuống với khối lượng lớn.
Từng bước xây dựng hình mẫu thanh niên Nghệ An trong thời đại mới theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình

Từng bước xây dựng hình mẫu thanh niên Nghệ An trong thời đại mới theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình

(Baonghean.vn) - Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An Thái Thanh Quý nhấn mạnh và gợi mở mỗi tổ chức đoàn, mỗi đoàn viên, thanh niên của tỉnh cần nhân rộng, lan tỏa từng hành động đẹp, từng cử chỉ tốt để từng bước xây dựng hình mẫu thanh niên Nghệ An trong thời đại mới theo hướng văn minh, hiện đại, nghĩa tình. 
Để đảng viên thực hiện đầy đủ trách nhiệm nơi cư trú

Để đảng viên thực hiện đầy đủ trách nhiệm nơi cư trú

(Baonghean.vn) - Trách nhiệm, nhiệm vụ của đảng viên đang công tác ở nơi cư trú được cụ thể hoá bằng 7 nhiệm vụ tại Quy định số 213 của Bộ Chính trị. Tuy nhiên, thực tiễn vẫn còn đảng viên ít tham gia sinh hoạt và các phong trào ở khu dân cư, thậm chí việc lấy giấy nhận xét chi uỷ nơi cư trú cũng còn nhờ người thân đến bí thư chi bộ xin xác nhận.
Liệu xe điện có bền như xe chạy xăng không?

Liệu xe điện có bền như xe chạy xăng không?

Khi so sánh nhanh với xe xăng, xe điện nhìn chung có nhiều ưu điểm hơn. Tuy vậy, nhiều người đặt câu hỏi liệu thời gian sử dụng xe điện có thể kéo dài như xe xăng hay không. Bài viết dưới đây sẽ trả lời câu hỏi này.
Lũ quét ầm ầm tràn qua thị trấn Mường Xén

Lũ quét ầm ầm tràn qua thị trấn Mường Xén

(Baonghean.vn) - Các đợt mưa lớn trong những ngày vừa qua khiến cho nước sông suối ở thượng lên nhanh. Bắt đầu từ rạng sáng nay (2/10) tại một số địa bàn thuộc huyện rẻo cao Kỳ Sơn lũ quét đã ầm ầm đổ về. Đặc biệt, tại thị trấn Mường Xén, dòng nước cùng bùn đất đã ào ạt dồn về từ xã Tà Cạ, Tây Sơn khiến nhiều tài sản của người dân bị cuốn trôi. 
Lũ quét kinh hoàng ở Kỳ Sơn

Lũ quét kinh hoàng ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Lũ quét xảy ra từ 2h sáng nay 2/10 tại địa bàn xã Tà Cạ và khu vực thị trấn Mường Xén của huyện Kỳ Sơn. Thông tin nhanh đã có 3 nhà dân bị sập, nhiều xe cộ bị trôi.