Những cỗ che kéo bằng sức trâu “một thời tấu nhạc cho làng” những tưởng chỉ còn trong ký ức xa xăm, vẫn hiện hữu ở một số vùng quê Thanh Chương như những dụng cụ độc đáo. Phạm Văn Hùng ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân chia sẻ: Gia đình tôi đã nhiều đời làm ng

Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An

(Baonghean.vn) - Mỗi năm khi tháng Chạp về, người dân nhiều vùng quê ở huyện Thanh Chương lại chộn rộn bước vào mùa kéo che, nấu mật đón Tết. Tiếng trâu kéo che ọt ẹt và mùi mật mía thơm lừng dường như càng làm cho Tết đến gần hơn.
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 1
Hiện nay ở Thanh Chương có nhiều địa phương còn duy trì nghề trồng mía, nấu mật, như xã Thanh Xuân, xã Thanh Dương, xã Thanh Tiên… Bên cạnh những chiếc máy ép hiện đại, một số hộ dân vẫn còn sử dụng che ép thủ công. Trong ảnh: Trâu kéo che ép mía tại gia đình ông Phạm Văn Hùng ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 2

Những cỗ che kéo bằng sức trâu “một thời tấu nhạc cho làng” những tưởng chỉ còn trong ký ức xa xăm, vẫn hiện hữu ở một số vùng quê Thanh Chương như những dụng cụ độc đáo. Ông Phạm Văn Hùng ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân chia sẻ: Gia đình tôi đã nhiều đời làm nghề trồng mía nấu mật. Hiện nay, nhiều hộ dân sử dụng máy ép mía năng suất lao động cao, nhưng nhà tôi vẫn tận dụng cỗ che cũ này, phần vì lượng mía trồng được không nhiều, phần vì muốn giữ lại một chút “hương xưa” của nghề thủ công truyền thống. Ảnh: Huy Thư

Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 3
Che là dụng cụ để ép mía, gồm có 2 bộ phận chính: trục che và dù che. Trục che là 2 khối thép hình trụ cao khoảng 60 cm có bánh răng truyền lực dựng song song với nhau. Khối lớn gọi là “hòn ông” có rãnh ngang thường gắn với dù che là một thanh gỗ dài. Khối nhỏ là “hòn mụ” có rãnh dọc. Khi trâu đi vòng quanh che sẽ kéo trục che quay, ép nước mía chảy xuống bệ che và phát ra tiếng kêu ọt ẹt. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 4
Trung bình 1 mẻ mía phải ép 6 -7 lần mới hết nước (3 lần ép sơ, 3 - 4 lần ép lại). Khi ép sơ, mía được đưa trực tiếp vào 2 hòn che, còn khi ép lại phải xếp mía tuồn vào 1 cái lỗ gọi là  “lỗ mõ” để mía không bị vung vãi. Để mỗi cỗ che hoạt động, cần có ít nhất 3 người (điều khiển trâu, cấp mía cho che; nhận bã mía sau khi ép). Người điều khiển trâu nhiều khi kiêm luôn việc di chuyển bã mía. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 5

Kéo che là công việc khá nặng nhọc, nên trâu kéo che phải chọn những con trâu khỏe, làm việc dai sức. Cứ 30 - 45 phút, khi thấy trâu kéo che đã mệt thì phải thay trâu kịp thời.  Ông Nguyễn Chân Lý (60 tuổi) ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân  cho hay: “Những năm gần đây, gia đình tôi không trồng mía, nhưng mỗi mùa kéo che, tôi vẫn thường đưa trâu đi giúp bà con trong làng”. Ảnh: Huy Thư

Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 6
Việc cấp mía cho che phải đều tay, nếu xếp mía quá nhiều vào "lỗ mõ" sẽ gây nghẽn che, phải dừng trâu sửa che rất mất công. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 7
Nước mía sau khi ép được người dân đổ vào thùng lóng bằng gỗ kê cao bên các chảo mật. Khi đã lắng cặn, người trực bếp sẽ cho nước mía chảy vào các chảo gang. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 8
Người dân xã Thanh Xuân sử dụng lò bằng đất bắc chảo gang để nấu mật. Lò thường được đào ở trên gò đất cao, gần nơi dựng che để tiện bề di chuyển nước mía. Họ dùng xẻng khoét sâu vào lòng đất hình miệng chảo, rồi đào lộng xuống. Mỗi lò thường bắc được 2 -3 chảo tương ứng với 2 - 3 cửa để đun củi và 2 - 3 cửa thoát khí phía sau. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 9
Ông Phan Thái Xuân (55 tuổi) - một người dân có kinh nghiệm lâu năm trong nghề nấu mật mía ở xã Thanh Xuân cho hay: Công việc quan trọng nhất khi nấu mật là phải vớt cho sạch bọt bẩn. Mía càng bẩn thì bọt càng nhiều. Lúc đầu là bọt đen được vớt bằng vợt, sau chuyển dần sang bọt trắng thì vớt bằng lá chuối. Nếu vớt bọt kỹ thì mật thành phẩm sẽ sáng, đẹp. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 10
Công đoạn nấu mật kéo dài trong 5 - 6 tiếng đồng hồ, người nấu mật phải túc trực để “dội mật”, vớt bọt và dục lửa, đảm bảo lửa trong lò luôn cháy ổn định. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 11

Khi chảo mật vơi cạn, sôi bì bụp, chuyển màu cánh dán và tỏa ra mùi thơm ngào ngạt, là công việc nấu mật đã hoàn thành.  Trung bình 1 chảo nước mía, người dân ở đây sẽ nấu được 20 kg mật. Mùa kéo che nấu mật đang đem lại thu nhập, niềm vui cho người dân địa phương và mang hương vị Tết ngọt ngào đến với mọi nhà: “Tháng Chạp về tiếng che kêu rộn rã/Bã mía phơi thơm nức lối về”. Ảnh: Huy Thư

Trâu kéo che ép mía nấu mật ở xã Thanh Xuân (Thanh Chương). Video: Huy Thư

Tin mới

Bình luận viên Quang Tùng và những phân tích dự đoán về đội sáng cửa vô địch World Cup 2022

Bình luận viên Quang Tùng và những phân tích dự đoán về đội sáng cửa vô địch World Cup 2022

(Baonghean.vn) - World Cup 2022 đã đi đến những trận cuối cùng của vòng bảng. Các trận đấu đã diễn ra kịch tính, bất ngờ và đầy hấp dẫn. BLV Quang Tùng đã có những phân tích, đánh giá về chiến thuật, những ngôi sao sẽ gây được ấn tượng mạnh và dự đoán đội tuyển nào sẽ sáng cửa vô địch
Ban Thường vụ Tỉnh ủy thông qua hai quyết sách quan trọng về quản lý các dự án đầu tư và khoáng sản

Ban Thường vụ Tỉnh ủy thông qua hai quyết sách quan trọng về quản lý các dự án đầu tư và khoáng sản

(Baonghean.vn) -  Đó là Nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc quản lý các dự án đầu tư có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Nghệ An và Chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/11

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/11

(Baonghean.vn) - Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An họp phiên thường kỳ tháng 11; Ủy ban Đoàn kết Công giáo cụm phía Bắc phát động thi đua năm 2023; Tổng Giám đốc SLNA nói về thông tin Phan Văn Đức đầu quân Công an Hà Nội... là những nội dung chính trong ngày 29/11.
Thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, sớm xây dựng Hoàng Mai thành cực tăng trưởng của Nghệ An

Thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, sớm xây dựng Hoàng Mai thành cực tăng trưởng của Nghệ An

(Baonghean.vn) - Sáng 29/11, trong chương trình làm việc, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã nghe và cho ý kiến kết quả 8 năm thực hiện Nghị quyết số 11 -NQ/TU, ngày 18/9/2014 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng, phát triển thị xã Hoàng Mai đến năm 2020 và những năm tiếp theo.
Trong đêm triệt xóa 7 điểm bán lẻ ma túy, bắt 11 đối tượng cùng nhiều vũ khí

Trong đêm triệt xóa 7 điểm bán lẻ ma túy, bắt 11 đối tượng cùng nhiều vũ khí

(Baonghean.vn) - Trên cơ sở rà soát, xác định được một số điểm phức tạp về ma túy nổi lên tại các xã Xiêng My, Yên Thắng, Yên Hòa, Lưu Kiền, Xá Lượng, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh và Công an huyện Tương Dương đã tiến hành xác lập chuyên án đấu tranh, bắt giữ.
Khu đô thị Hoàng Sơn

Hơn 500 khách hàng Khu đô thị Hoàng Sơn quy tụ tại đại tiệc tri ân hoành tráng

(Baonghean.vn) - Giữ vững vị thế trên thị trường bất động sản Nghệ An hiện tại, Khu đô thị Hoàng Sơn tiếp tục viết nên dấu ấn lịch sử với đại tiệc tri ân “Nhà sang – xe xịn – đẳng cấp tinh hoa”, quy tụ hơn 500 khách hàng tinh anh, 2 ngôi sao nổi tiếng cùng “cơn mưa” quà tặng lên đến 1,7 tỷ đồng.
Nhiều người trồng hoa ở Nghệ An lo 'mất' Tết

Nhiều người trồng hoa ở Nghệ An lo 'mất' Tết

(Baonghean.vn) - Đợt mưa lớn vừa qua khiến hàng trăm hecta hoa cúc, hoa ly, hoa thược dược… phục vụ thị trường Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 chìm trong nước. Sau mấy ngày nắng lên, nhiều  diện tích hoa bị thối rễ, héo xanh và các loại nấm xâm nhập. Nhiều người trồng hoa coi như “mất” Tết.
Phú Hưng Life - 'điểm tựa' vững chắc, an toàn cho mọi gia đình Việt

Phú Hưng Life - 'điểm tựa' vững chắc, an toàn cho mọi gia đình Việt

(Baonghean.vn) -  Đằng sau người trụ cột chính là tương lai cả gia đình cần được đảm bảo trước những rủi ro không thể lường trước. Thấu hiểu điều đó, Công ty Cổ phần Bảo hiểm nhân thọ Phú Hưng (Phú Hưng Life) đóng vai trò là “điểm tựa” vững chắc và an toàn cho nhiều gia đình tại Việt Nam.