Những cỗ che kéo bằng sức trâu “một thời tấu nhạc cho làng” những tưởng chỉ còn trong ký ức xa xăm, vẫn hiện hữu ở một số vùng quê Thanh Chương như những dụng cụ độc đáo. Phạm Văn Hùng ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân chia sẻ: Gia đình tôi đã nhiều đời làm ng

Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An

Huy Thư

(Baonghean.vn) - Mỗi năm khi tháng Chạp về, người dân nhiều vùng quê ở huyện Thanh Chương lại chộn rộn bước vào mùa kéo che, nấu mật đón Tết. Tiếng trâu kéo che ọt ẹt và mùi mật mía thơm lừng dường như càng làm cho Tết đến gần hơn.
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 1
Hiện nay ở Thanh Chương có nhiều địa phương còn duy trì nghề trồng mía, nấu mật, như xã Thanh Xuân, xã Thanh Dương, xã Thanh Tiên… Bên cạnh những chiếc máy ép hiện đại, một số hộ dân vẫn còn sử dụng che ép thủ công. Trong ảnh: Trâu kéo che ép mía tại gia đình ông Phạm Văn Hùng ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 2

Những cỗ che kéo bằng sức trâu “một thời tấu nhạc cho làng” những tưởng chỉ còn trong ký ức xa xăm, vẫn hiện hữu ở một số vùng quê Thanh Chương như những dụng cụ độc đáo. Ông Phạm Văn Hùng ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân chia sẻ: Gia đình tôi đã nhiều đời làm nghề trồng mía nấu mật. Hiện nay, nhiều hộ dân sử dụng máy ép mía năng suất lao động cao, nhưng nhà tôi vẫn tận dụng cỗ che cũ này, phần vì lượng mía trồng được không nhiều, phần vì muốn giữ lại một chút “hương xưa” của nghề thủ công truyền thống. Ảnh: Huy Thư

Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 3
Che là dụng cụ để ép mía, gồm có 2 bộ phận chính: trục che và dù che. Trục che là 2 khối thép hình trụ cao khoảng 60 cm có bánh răng truyền lực dựng song song với nhau. Khối lớn gọi là “hòn ông” có rãnh ngang thường gắn với dù che là một thanh gỗ dài. Khối nhỏ là “hòn mụ” có rãnh dọc. Khi trâu đi vòng quanh che sẽ kéo trục che quay, ép nước mía chảy xuống bệ che và phát ra tiếng kêu ọt ẹt. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 4
Trung bình 1 mẻ mía phải ép 6 -7 lần mới hết nước (3 lần ép sơ, 3 - 4 lần ép lại). Khi ép sơ, mía được đưa trực tiếp vào 2 hòn che, còn khi ép lại phải xếp mía tuồn vào 1 cái lỗ gọi là  “lỗ mõ” để mía không bị vung vãi. Để mỗi cỗ che hoạt động, cần có ít nhất 3 người (điều khiển trâu, cấp mía cho che; nhận bã mía sau khi ép). Người điều khiển trâu nhiều khi kiêm luôn việc di chuyển bã mía. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 5

Kéo che là công việc khá nặng nhọc, nên trâu kéo che phải chọn những con trâu khỏe, làm việc dai sức. Cứ 30 - 45 phút, khi thấy trâu kéo che đã mệt thì phải thay trâu kịp thời.  Ông Nguyễn Chân Lý (60 tuổi) ở xóm Kim Sơn, xã Thanh Xuân  cho hay: “Những năm gần đây, gia đình tôi không trồng mía, nhưng mỗi mùa kéo che, tôi vẫn thường đưa trâu đi giúp bà con trong làng”. Ảnh: Huy Thư

Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 6
Việc cấp mía cho che phải đều tay, nếu xếp mía quá nhiều vào "lỗ mõ" sẽ gây nghẽn che, phải dừng trâu sửa che rất mất công. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 7
Nước mía sau khi ép được người dân đổ vào thùng lóng bằng gỗ kê cao bên các chảo mật. Khi đã lắng cặn, người trực bếp sẽ cho nước mía chảy vào các chảo gang. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 8
Người dân xã Thanh Xuân sử dụng lò bằng đất bắc chảo gang để nấu mật. Lò thường được đào ở trên gò đất cao, gần nơi dựng che để tiện bề di chuyển nước mía. Họ dùng xẻng khoét sâu vào lòng đất hình miệng chảo, rồi đào lộng xuống. Mỗi lò thường bắc được 2 -3 chảo tương ứng với 2 - 3 cửa để đun củi và 2 - 3 cửa thoát khí phía sau. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 9
Ông Phan Thái Xuân (55 tuổi) - một người dân có kinh nghiệm lâu năm trong nghề nấu mật mía ở xã Thanh Xuân cho hay: Công việc quan trọng nhất khi nấu mật là phải vớt cho sạch bọt bẩn. Mía càng bẩn thì bọt càng nhiều. Lúc đầu là bọt đen được vớt bằng vợt, sau chuyển dần sang bọt trắng thì vớt bằng lá chuối. Nếu vớt bọt kỹ thì mật thành phẩm sẽ sáng, đẹp. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 10
Công đoạn nấu mật kéo dài trong 5 - 6 tiếng đồng hồ, người nấu mật phải túc trực để “dội mật”, vớt bọt và dục lửa, đảm bảo lửa trong lò luôn cháy ổn định. Ảnh: Huy Thư
Cận cảnh trâu kéo che ép mía nấu mật ở làng quê Nghệ An ảnh 11

Khi chảo mật vơi cạn, sôi bì bụp, chuyển màu cánh dán và tỏa ra mùi thơm ngào ngạt, là công việc nấu mật đã hoàn thành.  Trung bình 1 chảo nước mía, người dân ở đây sẽ nấu được 20 kg mật. Mùa kéo che nấu mật đang đem lại thu nhập, niềm vui cho người dân địa phương và mang hương vị Tết ngọt ngào đến với mọi nhà: “Tháng Chạp về tiếng che kêu rộn rã/Bã mía phơi thơm nức lối về”. Ảnh: Huy Thư

Trâu kéo che ép mía nấu mật ở xã Thanh Xuân (Thanh Chương). Video: Huy Thư

Tin mới

Gian nan lội bùn, vượt nước xiết để chuyển hàng cứu trợ đến người dân vùng bị lũ quét

Gian nan lội bùn, vượt nước xiết để chuyển hàng cứu trợ đến người dân vùng bị lũ quét

(Baonghean.vn) - Trong chiều 3/10, các tổ chức, cá nhân có lòng hảo tâm đã trực tiếp đưa hàng cứu trợ đến với người dân vùng lũ tại 2 bản Sơn Hà và Hòa Sơn, xã Tà Cạ (Kỳ Sơn). Tuy nhiên, để đến với bà con, các đoàn cứu trợ rất vất vả, vì phải lội dưới nước bùn sâu và chảy xiết.
Thỏa thuận hoãn thực hiện hợp đồng có được hưởng bảo hiểm thất nghiệp không?

Thỏa thuận hoãn thực hiện hợp đồng có được hưởng bảo hiểm thất nghiệp không?

(Baonghean.vn) -  Câu hỏi: Người sử dụng lao động có thể thỏa thuận với người lao động để hoãn thực hiện hợp đồng không? Trong thời gian tạm hoãn thực hiện hợp đồng, người lao động có được hưởng tiền lương và các quyền lợi khác không? Công ty tôi sắp tới sẽ ngừng hoạt động 5 tháng, nếu hoãn thực hiện hợp đồng, người lao động có được hưởng bảo hiểm thất nghiệp không?
Piêng Lâng - ngày mới!

Piêng Lâng - ngày mới!

(Baonghean.vn) - Trở lại Piêng Lâng - bản nằm ở đầu nguồn dòng Nậm Giải, giáp biên giới Việt - Lào, là điểm tái định cư của các hộ dân bản Pục, bản Méo bị ảnh hưởng bởi trận lũ quét lịch sử xảy ra năm 2007. Chợt vui, vì mảnh đất xác xơ năm nào nay đã có nhiều dấu hiệu khởi sắc với màu xanh của ngô, của những thửa ruộng bậc thang trồng lúa nếp Cày Nọi, những nương khoai sọ, sắn…
Bản án thích đáng của nghịch tử giết cha, phá két sắt lấy tiền mua ma túy

Bản án thích đáng của nghịch tử giết cha, phá két sắt lấy tiền mua ma túy

(Baonghean.vn) - Sau khi sử dụng ma túy, Lương Văn Tăng, trú xã Chiêu Lưu, huyện Kỳ Sơn ngủ dậy thì thấy bố mình, là ông Lương Văn Tr. say rượu, đang chửi bới nên nảy sinh ý định đánh bố. Nghịch tử đã dùng rìu, dao xuống tay với chính bố đẻ của mình. Sau khi hạ sát bố, Tăng phá két sắt lấy đi 24 triệu đồng để mua ma túy dùng...
Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam

(Baonghean.vn) - Phát biểu khai mạc Hội nghị lần thứ 6, Ban Chấp hành Trung ương (khóa XIII), Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nêu một số ý kiến có tính gợi mở, trong đó có nội dung về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới và tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 (khóa X).
Tổng lực khắc phục hậu quả lũ quét ở Kỳ Sơn và chờ lực lượng ứng cứu

Tổng lực khắc phục hậu quả lũ quét ở Kỳ Sơn và chờ lực lượng ứng cứu

(Baonghean.vn) - Ngay khi nhận được tin có lũ quét xảy ra, các lực lượng chức năng, chính quyền và nhân dân trên địa bàn thị trấn Mường Xén, xã Tà Cạ (huyện Kỳ Sơn) đã phải gồng mình chống chọi và khắc phục hậu quả do cơn lũ dữ. Hiện nay, việc dọn dẹp sau lũ  đang được tiếp tục, đồng thời chờ lực lượng từ dưới xuôi lên ứng cứu. 
Góp ý Luật Khám, chữa bệnh: Việc phân cấp các bệnh viện còn nhiều bất cập

Góp ý Luật Khám, chữa bệnh: Việc phân cấp các bệnh viện còn nhiều bất cập

(Baonghean.vn) - Tại hội nghị góp ý Dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh (sửa đổi), đại diện Bệnh viện Quốc tế cho rằng, việc phân cấp, phân tuyến các bệnh viện còn rất nhiều bất cập. Điều này dẫn đến sự bất bình đẳng dai dẳng và nếu không điều chỉnh thì sẽ không có đà phát triển mạnh. 
 Kinh nghiệm bảo vệ xe ô tô mùa mưa lũ và cách xử lý xe ngập nước

Kinh nghiệm bảo vệ xe ô tô mùa mưa lũ và cách xử lý xe ngập nước

(Baonghean.vn) - Ở nhiều tỉnh, thành phố với tình hình mưa bão kéo dài gây tình trạng ngập lụt, ảnh hưởng lớn đến việc lưu thông. Để lái và giữ xe ô tô an toàn khi di chuyển trong vùng lũ thì ngoài việc nên đi chậm và quan sát kỹ thì những kinh nghiệm sau đây rất hữu ích cho bạn.
Thuyền tôn

Làng thuyền tôn xứ Nghệ tất bật ngày mưa lũ

(Baonghean.vn) - Những ngày mưa lũ diễn ra triền miên khắp các địa phương trên địa bàn tỉnh, người làm nghề đóng thuyền tôn tại Nghệ An phải tăng cường sản xuất, cung ứng lượng thuyền cho bà con ứng phó với mưa lũ.
Thận trọng với quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe

Thận trọng với quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe

(Baonghean.vn) - Thời gian gần đây, trên các trang mạng xã hội, trang điện tử tổng hợp lại tràn lan quảng cáo thực phẩm chức năng, thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Điều đáng nói, những thực phẩm này được thổi phồng công dụng một cách thái quá. Đã không ít người dân ở Nghệ An phản ánh bị lừa tiền vì tin vào những quảng cáo này, đặc biệt là các cụ cao tuổi.
Ca sĩ Lê Ngọc Thúy - đam mê dòng nhạc dân gian

Ca sĩ Lê Ngọc Thúy - đam mê dòng nhạc dân gian

(Baonghean.vn) - Ca sĩ Lê Ngọc Thúy là gương mặt quen thuộc trong nhiều chương trình ca nhạc ấn tượng trên truyền hình như: “Giọng ải giọng ai”, “Sàn chiến giọng hát”... Tốt nghiệp Khoa Thanh nhạc - Nhạc viện Thành phố Hồ Chí Minh, Lê Ngọc Thúy theo đuổi dòng nhạc dân gian. Cô duyên dáng đạt danh hiệu Á khôi duyên dáng áo dài 2017; danh hiệu giải yêu thích nhất giọng ca xứ Nghệ 2017; giải Ba - Sao Mai Hà Tĩnh... Đặc biệt, Ngọc Thúy còn có rất nhiều ca khúc được công chúng yêu thích với hàng triệu lượt xem trên mạng xã hội.