Bộ vì đốc trái. Ảnh: Huy Thư

Chiêm ngưỡng nghệ thuật điêu khắc nhà thờ họ độc đáo, hiếm có ở Nghệ An

(Baonghean.vn) - Tồn tại giữa làng quê có bề dày văn hóa truyền thống lâu đời, từ đường dòng họ Nguyễn Viết ở xã Đại Đồng (Thanh Chương) là một công trình nghệ thuật đặc sắc, mang vẻ đẹp cổ kính, hiếm có ở Nghệ An.
Họ Nguyễn Viết là dòng họ có truyền thống khoa bảng, yêu nước, cách mạng ở làng Đại Định, xã Đại Đồng. Nhà thờ họ Nguyễn Viết được xây dựng vào thời Nguyễn gồm có 2 công trình chính: Hạ đường và hậu đường để thờ các vị tổ tiên và hậu duệ của dòng họ. Hạ đường là ngôi nhà 3 gian 2 hồi thể hiện tập trung, đầy đủ nhất vẻ đẹp của nghệ thuật điêu khắc cổ. Ảnh: Huy Thư

Họ Nguyễn Viết là dòng họ có truyền thống khoa bảng, yêu nước, cách mạng ở làng Đại Định, xã Đại Đồng. Nhà thờ họ Nguyễn Viết được xây dựng vào thời Nguyễn gồm có 2 công trình chính: Hạ đường và hậu đường để thờ các vị tổ tiên và hậu duệ của dòng họ. Hạ đường là ngôi nhà 3 gian 2 hồi thể hiện tập trung, đầy đủ nhất vẻ đẹp của nghệ thuật điêu khắc cổ. Ảnh: Huy Thư

Bộ khung của hạ đường được tạo bởi 6 bộ vì, được liên kết với nhau bằng kỹ thuật lắp ghép mộng truyền thống. Đặc biệt, nhiều kết cấu gỗ trên hạ đường được điêu khắc, chạm trổ công phu tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Ảnh: Huy Thư

Bộ khung của hạ đường được tạo bởi 6 bộ vì, được liên kết với nhau bằng kỹ thuật lắp ghép mộng truyền thống. Đặc biệt, nhiều kết cấu gỗ trên hạ đường được điêu khắc, chạm trổ công phu tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc. Ảnh: Huy Thư

Hai bộ vì ở hai đầu đốc có kết cấu "giá chiêng chồng rường con nhị" được trang trí đề tài truyền thống với mật độ dày đặc. Trong ảnh là bộ vì đốc trái (từ trong nhìn ra). Trên bộ vì này, chiếc đấu kê trên cùng đỡ thượng lương và các đầu cột... được tạo tác thành bông sen mãn khai, nhiều cánh. Dưới cầu kê là đồ án "Phượng đội bảng" theo kiểu "hoa dây hóa phượng". Đấu kê thứ 2 trang trí đề tài mặt hổ phủ theo kiểu "hoa dây hóa hổ phủ". Ván thưng được trang trí chim hạc và cảnh vinh quy bái tổ. Ảnh: Huy Thư

Hai bộ vì ở hai đầu đốc có kết cấu "giá chiêng chồng rường con nhị" được trang trí đề tài truyền thống với mật độ dày đặc. Trong ảnh là bộ vì đốc trái (từ trong nhìn ra). Trên bộ vì này, chiếc đấu kê trên cùng đỡ thượng lương và các đầu cột... được tạo tác thành bông sen mãn khai, nhiều cánh. Dưới cầu kê là đồ án "Phượng đội bảng" theo kiểu "hoa dây hóa phượng". Đấu kê thứ 2 trang trí đề tài mặt hổ phủ theo kiểu "hoa dây hóa hổ phủ". Ván thưng được trang trí chim hạc và cảnh vinh quy bái tổ. Ảnh: Huy Thư

Cảnh vinh quy bái tổ được điêu khắc rõ nét, có đủ người giong trống mở cờ, người cầm tán, cầm quạt, cầm gươm, đao bảo vệ... Ở giữa là hình ảnh ông nghè vinh quy bái tổ ngồi trên yên ngựa với mũ, áo chỉnh tề. Đề tài vinh quy bái tổ trang trí tại nhà thờ họ, mang thông điệp "cầu học, cầu tài" cho các thế hệ con cháu. Ảnh: Huy Thư

Cảnh vinh quy bái tổ được điêu khắc rõ nét, có đủ người giong trống mở cờ, người cầm tán, cầm quạt, cầm gươm, đao bảo vệ... Ở giữa là hình ảnh ông nghè vinh quy bái tổ ngồi trên yên ngựa với mũ, áo chỉnh tề. Đề tài vinh quy bái tổ trang trí tại nhà thờ họ, mang thông điệp "cầu học, cầu tài" cho các thế hệ con cháu. Ảnh: Huy Thư

Trên bộ vì đốc phải (trong nhìn ra), con rường thứ nhất được tạo đồ án "phượng vũ đội mặt trời". Phượng được tạo dáng đang bay với 2 cánh giang rộng trên cánh nâng mặt trời được cánh điệu thành bông hoa sen được chạm lộng tinh tế. Con rường thứ 2 được trang trí đồ án "hổ phù hàm thọ": Mũi hếch, mắt lồi, trán dô, răng nhọn, miệng ngậm chữ thọ... Mặt hổ phù được tạo tác kích thước lớn và kéo rộng ra 2 bên theo chiều dài của thanh rường. Ảnh: Huy Thư

Trên bộ vì đốc phải (trong nhìn ra), con rường thứ nhất được tạo đồ án "phượng vũ đội mặt trời". Phượng được tạo dáng đang bay với 2 cánh giang rộng trên cánh nâng mặt trời được cánh điệu thành bông hoa sen được chạm lộng tinh tế. Con rường thứ 2 được trang trí đồ án "hổ phù hàm thọ": Mũi hếch, mắt lồi, trán dô, răng nhọn, miệng ngậm chữ thọ... Mặt hổ phù được tạo tác kích thước lớn và kéo rộng ra 2 bên theo chiều dài của thanh rường. Ảnh: Huy Thư

Các đầu rường, cầu cột, đòn kê của các vì nách đều được tạo tác, điêu khắc thành hình hoa sen mãn khai, hình hoa lá rất sống động. Đề tài phong phú, trang trí rộng khắp, nên đứng ở vị trí nào trong nhà hạ đường, nhìn dọc, nhìn ngang, nhìn xiên... cũng cảm nhận được vẻ đẹp của nghệ thuật điêu khắc. Ảnh: Huy Thư

Các đầu rường, cầu cột, đòn kê của các vì nách đều được tạo tác, điêu khắc thành hình hoa sen mãn khai, hình hoa lá rất sống động. Đề tài phong phú, trang trí rộng khắp, nên đứng ở vị trí nào trong nhà hạ đường, nhìn dọc, nhìn ngang, nhìn xiên... cũng cảm nhận được vẻ đẹp của nghệ thuật điêu khắc. Ảnh: Huy Thư

Bốn bộ vì giữa của hạ đường có kết cấu theo kiểu "Thượng giao nguyên, hạ kẻ chuyền", trong đó, tùy vào vị trí của mỗi vì (ở giữa nhà hay giáp vì đốc) mà vì nóc được trang trí 1 mặt hay 2 mặt. Trên ván thưng và câu đầu các vì này được trang trí nhiều đề tài như "Long ngư hí thủy", "Phượng vũ', "Phượng vũ đội chữ thọ", "Phượng đội bảng" "Liên hóa hổ phù", "Lựu hóa hổ phù", "Hoa dây hóa rồng"... rất đặc sắc. Ảnh: Huy Thư

Bốn bộ vì giữa của hạ đường có kết cấu theo kiểu "Thượng giao nguyên, hạ kẻ chuyền", trong đó, tùy vào vị trí của mỗi vì (ở giữa nhà hay giáp vì đốc) mà vì nóc được trang trí 1 mặt hay 2 mặt. Trên ván thưng và câu đầu các vì này được trang trí nhiều đề tài như "Long ngư hí thủy", "Phượng vũ', "Phượng vũ đội chữ thọ", "Phượng đội bảng" "Liên hóa hổ phù", "Lựu hóa hổ phù", "Hoa dây hóa rồng"... rất đặc sắc. Ảnh: Huy Thư

Trên 2 mặt của các bẩy hiên trước và bẩy hiên sau của các bộ vì đều được điêu khắc đẹp với nhiều đề tài như: "Long mã", "Liên quy", "Ngư thủy", 'Long mã phủ hà đồ", "Trúc hóa rồng", "Mai hóa rồng", "Lựu hóa nai", "Mai hóa phượng hàm song thọ"... Các đề tài "tứ linh", "tứ quý" được điêu khắc trên hạ đường với mật độ dày đặc, nhưng mỗi đề tài được thể hiện trên các kết cấu gỗ bằng những hình ảnh hấp dẫn khác nhau, không hề trùng lặp. Mỗi đề tài, đồ án, trang trí trên từng cấu kiện đều có ý nghĩa riêng, có bố cục cân đối hài hòa, đã tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, có giá trị thẩm mỹ cao. Ảnh: Huy Thư

Trên 2 mặt của các bẩy hiên trước và bẩy hiên sau của các bộ vì đều được điêu khắc đẹp với nhiều đề tài như: "Long mã", "Liên quy", "Ngư thủy", 'Long mã phủ hà đồ", "Trúc hóa rồng", "Mai hóa rồng", "Lựu hóa nai", "Mai hóa phượng hàm song thọ"... Các đề tài "tứ linh", "tứ quý" được điêu khắc trên hạ đường với mật độ dày đặc, nhưng mỗi đề tài được thể hiện trên các kết cấu gỗ bằng những hình ảnh hấp dẫn khác nhau, không hề trùng lặp. Mỗi đề tài, đồ án, trang trí trên từng cấu kiện đều có ý nghĩa riêng, có bố cục cân đối hài hòa, đã tạo nên những tác phẩm nghệ thuật đặc sắc, có giá trị thẩm mỹ cao. Ảnh: Huy Thư

Nghệ thuật điêu khắc, chạm lộng, chạm thủng, chạm bong kênh trên khung gỗ nhà thờ họ Nguyễn Viết được đánh giá là đạt trình độ kỹ xảo, điêu luyện thể hiện trong cả đề tài, ý tưởng và đường nét biểu đạt. Nhà hạ đường họ Nguyễn Viết được giới chuyên môn đánh giá là "Một công trình có kiến trúc đặc biệt và hiếm gặp thuộc loại hình nhà thờ các dòng họ trên địa bàn tỉnh Nghệ An". Ảnh: Huy Thư

Nghệ thuật điêu khắc, chạm lộng, chạm thủng, chạm bong kênh trên khung gỗ nhà thờ họ Nguyễn Viết được đánh giá là đạt trình độ kỹ xảo, điêu luyện thể hiện trong cả đề tài, ý tưởng và đường nét biểu đạt. Nhà hạ đường họ Nguyễn Viết được giới chuyên môn đánh giá là "Một công trình có kiến trúc đặc biệt và hiếm gặp thuộc loại hình nhà thờ các dòng họ trên địa bàn tỉnh Nghệ An". Ảnh: Huy Thư

Không chỉ đặc sắc, độc đáo trong các mảng điêu khắc chạm trổ trên gỗ, phần mái ngói, bờ nóc của hạ đường và hậu đường còn được đắp nổi, trang trí hình ảnh "Hổ phù đội chữ thọ', "Hổ phù đội mặt trời", hình rồng cách điệu khá uyển chuyển...Ảnh: Huy Thư

Không chỉ đặc sắc, độc đáo trong các mảng điêu khắc chạm trổ trên gỗ, phần mái ngói, bờ nóc của hạ đường và hậu đường còn được đắp nổi, trang trí hình ảnh "Hổ phù đội chữ thọ', "Hổ phù đội mặt trời", hình rồng cách điệu khá uyển chuyển...Ảnh: Huy Thư

Tại nhà thờ họ Nguyễn Viết còn lưu giữ nhiều đồ tế khí cổ kính, như long ngai, khám thờ, bài vị, đại tự, mộc phả, gươm, đao, bia đá ca ngợi công đức của tổ tiên... Tồn tại qua hàng trăm năm, nhà thờ họ Nguyễn Viết không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng của dòng họ, mà còn là chứng tích của nhiều sự kiện lịch sử của địa phương. Với nhiều giá trị to lớn, nhà thờ họ Nguyễn Viết đã được UBND tỉnh Nghệ An công nhận là Di tích Lịch sử - Kiến trúc nghệ thuật. Ảnh: Huy Thư

Tại nhà thờ họ Nguyễn Viết còn lưu giữ nhiều đồ tế khí cổ kính, như long ngai, khám thờ, bài vị, đại tự, mộc phả, gươm, đao, bia đá ca ngợi công đức của tổ tiên... Tồn tại qua hàng trăm năm, nhà thờ họ Nguyễn Viết không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh, tín ngưỡng của dòng họ, mà còn là chứng tích của nhiều sự kiện lịch sử của địa phương. Với nhiều giá trị to lớn, nhà thờ họ Nguyễn Viết đã được UBND tỉnh Nghệ An công nhận là Di tích Lịch sử - Kiến trúc nghệ thuật. Ảnh: Huy Thư

Vẻ đẹp điêu khắc của nhà thờ họ Nguyễn Viết: Video: Huy Thư

tin mới

Chặn máy 2G không hợp chuẩn từ 1/3/2024

Chặn máy điện thoại 2G không hợp chuẩn từ 1/3/2024

(Baonghean.vn) - Ngày 23/2, Bộ Thông tin và Truyền thông thông báo yêu cầu kể từ 1/3/2024, doanh nghiệp di động không cho phép nhập mạng mới các máy điện thoại di động chỉ hỗ trợ công nghệ 2G không thuộc danh sách các máy điện thoại 2G được chứng nhận hợp quy do Bộ (Cục Viễn thông) công bố.

Chuyện “ôm bom” của nữ Tiến sĩ Sản khoa trẻ nhất Việt Nam

Chuyện 'ôm bom' của nữ Tiến sĩ Sản khoa trẻ nhất Việt Nam

(Baonghean.vn) - Với lòng yêu nghề và khao khát cống hiến cho y học, nữ bác sĩ trẻ Phan Thị Huyền Thương – cựu học sinh chuyên Sinh, Trường THPT chuyên Phan Bội Châu đã mang đến niềm hạnh phúc vô bờ cho các sản phụ và lần lượt chinh phục những mốc son quan trọng trong sự nghiệp cứu người.

Những "người thân" mang tên điều dưỡng

Những điều dưỡng tận tuỵ tiếp sức cho bệnh nhân ở Bệnh viện Ung bướu Nghệ An

(Baonghean.vn) - Hiểu rõ nỗi đau thể chất lẫn tinh thần của bệnh nhân, những điều dưỡng Bệnh viện Ung bướu Nghệ An đã chăm sóc người bệnh như người thân ruột thịt của mình. Sự tận tuỵ, yêu thương đó chính là "liều thuốc" quan trọng góp phần cải thiện sức khoẻ người bệnh.

Tế tổ

Ấm áp ngày Rằm tháng Giêng ở các vùng quê Nghệ An

(Baonghean.vn) - Rằm tháng Giêng năm Giáp Thìn, khắp các vùng quê Nghệ An rộn ràng tiếng trống tế và niềm vui hội ngộ của con cháu các dòng họ. Đây là dịp để người dân hướng về gia đình, tổ tiên, thể hiện tấm lòng hiếu kính với những thế hệ đã khuất.

Long trọng khai mạc Lễ hội Đền Vua Mai năm 2024

Long trọng khai mạc Lễ hội Đền Vua Mai năm 2024

(Baonghean.vn) - Sáng 23/2 (tức ngày 14 tháng Giêng năm Giáp Thìn), huyện Nam Đàn long trọng tổ chức khai mạc Lễ hội Đền Vua Mai năm 2024, nhằm tưởng nhớ công đức Vua Mai Hắc Đế, các tướng lĩnh và giáo dục truyền thống lịch sử cho mọi tầng lớp nhân dân.  

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh kiểm tra công tác chuẩn bị Lễ giao nhận quân tại huyện Nam Đàn và Đô Lương

Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh kiểm tra công tác chuẩn bị Lễ giao nhận quân tại huyện Nam Đàn và Đô Lương

(Baonghean.vn) - Chiều 22/2, đoàn công tác Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh do đồng chí Đại tá Đinh Bạt Văn – Phó Chỉ huy trưởng, Tham mưu trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh làm trưởng đoàn đã đến kiểm tra công tác chuẩn bị Lễ giao nhận quân tại huyện Nam Đàn và Đô Lương.

Lưu mãi nét đẹp văn hoá Thổ ở làng Mo Mới

Lưu mãi nét đẹp văn hoá Thổ ở làng Mo Mới

(Baonghean.vn) - Gìn giữ và nuôi dưỡng tình yêu văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ là việc được các cấp ngành cùng đồng bào vùng Tây Bắc Nghệ An chú trọng. Ở làng Mo Mới, xã Nghĩa Xuân (Quỳ Hợp), bà con dân tộc Thổ tích cực sưu tầm, trao truyền những làn điệu dân ca, dân vũ cho thế hệ trẻ.

Phát huy giá trị lịch sử - văn hóa Lễ hội Đền Vua Mai

Phát huy giá trị lịch sử - văn hóa Lễ hội Đền Vua Mai

(Baonghean.vn) - Lễ hội Đền Vua Mai là hoạt động văn hóa truyền thống được chính quyền và nhân dân huyện Nam Đàn tổ chức hàng năm. Lễ hội năm nay tổ chức trong 3 ngày 22 - 24/2/2024 (tức ngày 13 - 15 tháng Giêng năm Giáp Thìn) với nhiều hoạt động văn hóa đặc sắc.

Miệt mài đi tìm ‘trầm tích’ bên tả ngạn sông Lam

Miệt mài đi tìm ‘trầm tích’ bên tả ngạn sông Lam

(Baonghean.vn) - Dù thừa nhận mình là người đi sau, nhưng Nhà giáo, Nhà nghiên cứu văn hóa Thái Huy Bích thực sự đã “mở lối” cho nhiều nghiên cứu về tư liệu Hán Nôm trên địa bàn huyện Hưng Nguyên, góp phần không nhỏ trong việc xác minh, đánh giá và công bố những tư liệu lịch sử có giá trị.