Concerns in resettlement areas affected by landslides.

Những vết nứt bí ẩn

5 năm sau khi xuất hiện những vết nứt bí ẩn vây quanh bản, người dân bản Phá Kháo (xã Mai Sơn, huyện Tương Dương), giờ đã được chuyển đến nơi ở mới, khang trang, thuận tiện. Tuy nhiên, cho đến giờ họ vẫn chưa hiểu lý do vì sao lại xuất hiện những vết nứt đó ở bản cũ, dù đã có rất nhiều đoàn về khảo sát, tìm hiểu.

Phá Kháo là bản người Mông duy nhất ở xã Mai Sơn, một trong những xã xa xôi nhất của Nghệ An. Xã này cách trung tâm huyện Tương Dương đến 120 km. Xã có 10 bản thì có 6 bản người Thái, 2 bản Khơ mú và 1 bản người Mông. Bản Phá Kháo nằm cách khá xa trung tâm xã. Đến giờ, nhắc đến những vết nứt ở bản cũ, người dân Phá Kháo vẫn còn chưa hết hoang mang. Năm 2018, hàng loạt vết nứt nẻ xuất hiện tại bản Phá Kháo khiến người dân lo lắng. Chiều rộng của vết nứt từ khoảng 5 - 70 cm, nhiều chỗ sâu gần 2m. Các vết nứt kéo dài hơn 1km vây quanh bản.

Vết nứt ở bản cũ. Ảnh: T.H

Sau khi vết nứt xuất hiện, các điểm trường tiểu học và mầm non tại bản này đã phải đóng cửa, dựng những lán tạm ở bãi đất trống để dạy học. Tuy nhiên, sau đó những căn lán này cũng bị hư hỏng nặng. Các nhà trường phải mượn tạm nhà dân để tiếp tục việc dạy và học. Chính quyền cũng không rõ nguyên nhân gây ra những vết nứt này. Trong khi đó, người dân và giáo viên công tác tại đây đang rất lo lắng vì vết nứt ngày càng nghiêm trọng.

Không những thế, ở bản Phá Kháo cũ còn đối diện với nhiều khó khăn, khi đường giao thông cách trở, khó thi công hệ thống điện lưới quốc gia và các công trình dân sinh khác. Nỗi lo lớn nhất là luôn bị nguy cơ sạt lở đất đe dọa khi mùa mưa bão đến, từ đó bà con luôn mong muốn chính quyền địa phương quan tâm tổ chức, bố trí một khu tái định cư mới.

Trên cơ sở những kiến nghị chính đáng của bà con, chính quyền địa phương, tại Kỳ họp thứ 14, HĐND tỉnh Nghệ An khóa XVII (tháng 5/2020) đã thông qua Nghị quyết về chủ trương đầu tư dự án Di dời khẩn cấp 49 hộ dân bản Phá Kháo, xã Mai Sơn, huyện Tương Dương ra khỏi vùng sạt lở đất nguy hiểm. Theo đó, Dự án do UBND huyện Tương Dương làm chủ đầu tư với mục tiêu xây dựng mới cơ sở hạ tầng kỹ thuật khu tái định cư để đưa 49 hộ dân bản Phá Kháo, xã Mai Sơn ra khỏi vùng sạt lở đất nguy hiểm nhằm đảm bảo an toàn tính mạng, tài sản, ổn định chỗ ở lâu dài cho người dân. Dự án có quy mô diện tích 5 ha, với tổng mức đầu tư 21 tỷ đồng từ nguồn ngân sách Trung ương và địa phương. Sau khi chủ trương được thông qua, UBND huyện Tương Dương đã chọn địa điểm, triển khai các công đoạn xây dựng khu tái định cư cho nhân dân bản Phá Kháo đúng theo kế hoạch đề ra.

49 households are gradually settling into the resettlement area. Photo: TH

There are still many concerns.

To date, all 49 Mong ethnic minority households in Pha Khao village have relocated their homes and belongings to the resettlement area to stabilize their lives. The new location is not far from the old village. Here, the village has received investment from the State to build a system of concrete roads within the village, provide national grid electricity, and have a modern and well-equipped school and community cultural center.

The new village is situated on a high hill, leveled into four different tiers to allow residents to build houses, and the roads around the village have been paved with concrete. By September 2022, with the permission of the local authorities, the first households of Pha Khao village dismantled their old houses and moved to the resettlement area with the hope of establishing a stable life in the long term. As of April 2023, all 49 Mong ethnic minority households in the village had completed their relocation to the new village. Here, residents have access to electricity, television, and convenient mobile phone service.

Mr. Gia Ba Phia, one of the residents of Pha Khao village, said that in the new village, the government has built everything from electricity and roads to a cultural center, making life much easier and less difficult for the people. The villagers are very happy, and many families are taking this opportunity to renovate their houses to make them more beautiful. After more than two years of implementation and construction, with the efforts of the investor and contractor, the basic components of the Pha Khao resettlement area were completed in mid-2022.

Residents of Pha Khao build houses in the resettlement area. Photo: TH

Visiting Pha Khao village these days, we easily noticed the excitement among the people. However, along with that, the villagers also shared many worries. They have only been living in their new location for a short time, yet the families are once again facing the same old concerns. The people of Pha Khao village hope that local authorities will soon implement solutions to prevent and mitigate landslides in the resettlement area to ensure long-term stability in their lives.

However, the joy was short-lived. After several prolonged rainstorms, the people of Pha Khao faced their old worry: the continued threat of landslides. According to residents, during the 2022 rainy season, the large volume of water flowing down caused severe landslides at the foot of the hill where the resettlement area is located. In some places, the landslides even reached the edge of the village's concrete road and were not far from where people's houses were being built.

Landslide in the resettlement village. Photo: TH

The embankment on the uphill side is eroded after each rain. Photo: TH

Directly benefiting from the State's preferential policies, the people of Pha Khao village also pointed out weaknesses in the resettlement area such as: small area, extremely steep terrain, and during prolonged heavy rains, water from the residential area flows down the hillside in concentrated streams, leading to landslides. Based on this reality, the people hope that the investor will have a plan to supplement funding to build a solid drainage system to prevent landslides when the rainy season arrives.

Ms. Lo Thi Huong, Chairwoman of the Mai Son Commune People's Committee, stated that the new resettlement area lacks a drainage system on the negative slope, making it prone to flooding during heavy rains. Residents hope for a drainage system to prevent this. “In addition, landslides are occurring on the positive slope. Every time it rains, soil and rocks slide down,” Ms. Huong said, adding that based on residents' feedback and on-site inspections, the commune has repeatedly submitted requests, and the Tuong Duong District People's Committee has now approved measures to address these shortcomings in the Pha Khao resettlement area. However, the local government has not yet allocated the necessary funds to implement the additional construction work.