Kỳ lạ tục kiêng kỵ trong nghề dệt thổ cẩm ở Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Một tháng 4 ngày, hàng trăm khung cửi dệt thổ cẩm ở bản Xốp Thập (xã Hữu Lập - Kỳ Sơn) không có một bóng người vì tục kiêng kỵ của bản làng.

Chúng tôi đặt chân đến bản Xốp Thập (xã Hữu Lập - Kỳ Sơn) vào một ngày trời mưa phùn. Bên mái hiên nhà sàn, các mẹ, các chị tụ tập nói chuyện rôm rả. Cánh đàn ông cũng rỗi rãi quanh ấm nước chè tâm sự chuyện mùa màng nương rẫy. Cuộc sống dường như chậm lại trong cơn mưa phùn rả rích của tháng Năm. Hôm ấy đúng vào ngày 22 âm lịch.

Bản Xốp Thập (xã Hữu Lập - Kỳ Sơn) có hơn 200 khung cửi dệt thổ cẩm nhưng đều vắng bóng người vào ngày kiêng kỵ. Ảnh: Đào Thọ

Người dân bản Xốp Thập (xã Hữu Lập - Kỳ Sơn) không được dệt cửi vào ngày kiêng kỵ. Ảnh: Đào Thọ

Quan sát thấy các khung cửi đang dở dang với những tấm thổ cẩm màu sắc sặc sỡ, chúng tôi thực sự ngạc nhiên. Khi đem thắc mắc này hỏi lại thì chị Kha Phôm Ma - chi hội trưởng phụ nữ bản Xốp Thập cười nói: “Ngày kiêng mà, có ai được làm việc đâu. Cứ mỗi tháng có 4 ngày mọi người phải kiêng kỵ không được dệt thổ cẩm và lên nương phát rẫy”.

Phụ nữ bản Xốp Thập ngồi chơi bên hiên nhà vì không được dệt thổ cẩm vào ngày kiêng kỵ. Ảnh: Đào Thọ
Phụ nữ bản Xốp Thập ngồi chơi bên hiên nhà vì không được dệt thổ cẩm vào ngày kiêng kỵ. Ảnh: Đào Thọ

Bản Xốp Thập có nghề dệt thổ cẩm truyền thống lâu đời trên mảnh đất biên viễn huyện Kỳ Sơn. Nơi đây tập trung 100% người Thái sinh sống. Toàn bản có 105 hộ thì tất cả đều tham gia dệt thổ cẩm. Trung bình mỗi nhà có đến 2 khung cửi và cho thu nhập bình quân 3 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, theo chị Kha Phôm Ma, vào các ngày mùng 7,15,22,30 (âm lịch) hàng tháng, phụ nữ trong bản không được ngồi vào khung cửi, đàn ông không được lên nương phát rẫy. Tục kiêng kỵ này đã có từ thời xa xưa và không ai được phép làm trái.

Những ngày này, bên khung cửi chỉ có đám trẻ chơi đùa. Ảnh: Đào Thọ
Những ngày này, bên khung cửi chỉ có đám trẻ chơi đùa. Ảnh: Đào Thọ

Tò mò chúng tôi đến gặp già làng Lương Tểnh Phút để tìm hiểu rõ điều này. Ông Lương Tểnh Phút năm nay tuổi đã ngoại lục tuần nhưng giọng nói còn sang sảng. Ông cho hay, tục kiêng kỵ này chỉ dành riêng cho 4 ngày âm lịch trong tháng, còn những ngày khác thì mọi người vẫn làm việc bình thường. Việc này có từ thời xa xưa khi người Thái khăng đến định cư lập nghiệp ở mảnh đất Hữu Lập.

Những tấm thổ cẩm màu sắc sặc sỡ được làm ra trước đó của phụ nữ bản Xốp Thập. Ảnh: Đào Thọ
Những tấm thổ cẩm màu sắc sặc sỡ của phụ nữ bản Xốp Thập. Ảnh: Đào Thọ

Theo lời ông kể thì từ thời cha ông, khi bắt đầu có nghề dệt thổ cẩm, vào các ngày trên, người Thái khăng cứ ngồi vào khung cửi là bị ốm đau, có làm ra được sản phẩm mang đi bán cũng không bán được, có khi còn mất mát nhiều hơn. Lên nương phát rẫy thì chặt phải tay chân hay bị thú rừng tấn công. Từ đó, bản làng đặt ra tục kiêng kỵ trong các ngày ấy không ai được làm việc. Tuy nhiên sau này vì cuộc sống mưu sinh nên việc không đi phát rẫy cũng dần được loại bỏ, còn dệt thổ cẩm thì phải tuyệt đối kiêng kỵ.

Có thể thấy rằng, tục kiêng kỵ của người Thái khăng ở bản Xốp Thập tuy có nhiều nét mang màu sắc tâm linh nhưng chính điều đó đã làm nên bản sắc văn hóa của cộng đồng dân tộc này ở miền Tây xứ Nghệ.  

Đào Thọ

Tin mới

Ban Thường vụ Tỉnh ủy thông qua hai quyết sách quan trọng về quản lý các dự án đầu tư và khoáng sản

Ban Thường vụ Tỉnh ủy thông qua hai quyết sách quan trọng về quản lý các dự án đầu tư và khoáng sản

(Baonghean.vn) -  Đó là Nghị quyết về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với việc quản lý các dự án đầu tư có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh Nghệ An và Chỉ thị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác quản lý Nhà nước về khoáng sản trên địa bàn tỉnh Nghệ An.
Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/11

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 29/11

(Baonghean.vn) - Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An họp phiên thường kỳ tháng 11; Ủy ban Đoàn kết Công giáo cụm phía Bắc phát động thi đua năm 2023; Tổng Giám đốc SLNA nói về thông tin Phan Văn Đức đầu quân Công an Hà Nội... là những nội dung chính trong ngày 29/11.
Khoảnh khắc và sứ mệnh

Khoảnh khắc và sứ mệnh

(Baonghean.vn) - Trần Thế Phong có 33 năm cầm máy với nhiều giải thưởng trong và ngoài nước ước tính lên đến hàng trăm giải. Tuy nhiên, nhắc đến tên người nghệ sĩ nhiếp ảnh này, giới mộ điệu lại ấn tượng hành trình của anh với cơn đại dịch Covid-19 vừa qua.
Thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, sớm xây dựng Hoàng Mai thành cực tăng trưởng của Nghệ An

Thu hút đầu tư, phát triển công nghiệp, sớm xây dựng Hoàng Mai thành cực tăng trưởng của Nghệ An

(Baonghean.vn) - Sáng 29/11, trong chương trình làm việc, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Nghệ An đã nghe và cho ý kiến kết quả 8 năm thực hiện Nghị quyết số 11 -NQ/TU, ngày 18/9/2014 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy về xây dựng, phát triển thị xã Hoàng Mai đến năm 2020 và những năm tiếp theo.
Trong đêm triệt xóa 7 điểm bán lẻ ma túy, bắt 11 đối tượng cùng nhiều vũ khí

Trong đêm triệt xóa 7 điểm bán lẻ ma túy, bắt 11 đối tượng cùng nhiều vũ khí

(Baonghean.vn) - Trên cơ sở rà soát, xác định được một số điểm phức tạp về ma túy nổi lên tại các xã Xiêng My, Yên Thắng, Yên Hòa, Lưu Kiền, Xá Lượng, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh và Công an huyện Tương Dương đã tiến hành xác lập chuyên án đấu tranh, bắt giữ.
Khu đô thị Hoàng Sơn

Hơn 500 khách hàng Khu đô thị Hoàng Sơn quy tụ tại đại tiệc tri ân hoành tráng

(Baonghean.vn) - Giữ vững vị thế trên thị trường bất động sản Nghệ An hiện tại, Khu đô thị Hoàng Sơn tiếp tục viết nên dấu ấn lịch sử với đại tiệc tri ân “Nhà sang – xe xịn – đẳng cấp tinh hoa”, quy tụ hơn 500 khách hàng tinh anh, 2 ngôi sao nổi tiếng cùng “cơn mưa” quà tặng lên đến 1,7 tỷ đồng.
Nhiều người trồng hoa ở Nghệ An lo 'mất' Tết

Nhiều người trồng hoa ở Nghệ An lo 'mất' Tết

(Baonghean.vn) - Đợt mưa lớn vừa qua khiến hàng trăm hecta hoa cúc, hoa ly, hoa thược dược… phục vụ thị trường Tết Nguyên đán Quý Mão 2023 chìm trong nước. Sau mấy ngày nắng lên, nhiều  diện tích hoa bị thối rễ, héo xanh và các loại nấm xâm nhập. Nhiều người trồng hoa coi như “mất” Tết.
Phú Hưng Life - 'điểm tựa' vững chắc, an toàn cho mọi gia đình Việt

Phú Hưng Life - 'điểm tựa' vững chắc, an toàn cho mọi gia đình Việt

(Baonghean.vn) -  Đằng sau người trụ cột chính là tương lai cả gia đình cần được đảm bảo trước những rủi ro không thể lường trước. Thấu hiểu điều đó, Công ty Cổ phần Bảo hiểm nhân thọ Phú Hưng (Phú Hưng Life) đóng vai trò là “điểm tựa” vững chắc và an toàn cho nhiều gia đình tại Việt Nam.