The 'American enigma' at Astana

(Baonghean) - Theo kế hoạch, cuộc đàm phán hòa bình cho Syria dưới sự bảo trợ của Nga và Thổ Nhĩ Kỳ sẽ diễn ra tại thủ đô Astana của Kazakhstan vào ngày 23/1 tới. Thế nhưng hiện nay, việc Mỹ có tham dự cuộc đàm phán này hay không vẫn chưa được xác thực một cách chắc chắn...

Lời mời thiếu chắc chắn

Hàng loạt các hãng truyền thông khu vực như Anadolu, Al Jazeera, Middle East Eye… cuối tuần qua đồng loạt đưa tin về việc Nga và Thổ Nhĩ Kỳ đã nhất trí về việc cần phải mời Mỹ tham gia cuộc đàm phán hòa bình cho Syria tại Astana sắp tới.

Tờ Washington Post còn đưa thông tin cụ thể hơn rằng Đại sứ Nga tại Washington là ông Sergey Kislyak đã gửi lời mời tham dự tới ông Michael Flynn - cố vấn an ninh quốc gia được Tổng thống đắc cử Mỹ Donald Trump chỉ định qua một cuộc điện đàm.

Tuy nhiên, toàn bộ những thông tin về việc Nga và Thổ Nhĩ Kỳ mời Mỹ tham dự cuộc đàm phán tại Astana đều được trích dẫn từ ý kiến của Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu tại một cuộc họp báo tại Geneva, Thụy Sĩ mà chưa hề có sự xác nhận chính thức của Nga. Bản thân Bộ Ngoại giao Mỹ hôm 14/1 cũng khẳng định chưa nhận được lời mời chính thức.

Ngoại trưởng Thổ Nhĩ Kỳ Mevlut Cavusoglu xác nhận việc Thổ Nhĩ Kỳ và Nga mời Mỹ tham dự đàm phán ở Astana (AFP).

Thông tin ít ỏi từ phía Nga có được cho đến thời điểm này chỉ là thái độ thận trọng của người phát ngôn Điện Kremlin Dmitry Peskov hôm 13/1 khi cho biết: “Tôi chưa thể nói gì về việc mời Mỹ tham dự cuộc đàm phán”, kèm theo quan điểm chung chung rằng Nga mong muốn thành phần cuộc đàm phán có thể mở rộng tới tất cả các bên có vai trò trong việc đạt tới một giải pháp chính trị tại Syria.

Theo các nhà phân tích, dù Nga được xác định đang “làm chủ cuộc chơi” tại chiến trường Syria, song việc nước này “nâng lên, đặt xuống” trong quyết định gửi lời mời đến Mỹ cho thấy Nga đang tính toán rất kỹ lưỡng việc xác lập ranh giới cho vai trò của Mỹ tại Syria.

Nga không thể “lờ” Mỹ

Cuộc hòa đàm giữa các bên xung đột tại Syria dưới sự bảo trợ của Nga, Thổ Nhĩ Kỳ đã được lên kế hoạch vào ngày 23/1 tới tại thủ đô Astana, có sự tham gia của các lực lượng Chính phủ Syria và 7 nhóm vũ trang đối lập với khoảng 60.000 tay súng, không bao gồm nhóm khủng bố “Nhà nước Hồi giáo” (IS) tự xưng và các tay súng thuộc Mặt trận Al-Nusra cũ có liên hệ với mạng lưới khủng bố quốc tế Al-Qaeda.

These peace talks took place after a ceasefire, effective from December 30th, across Syria between the Syrian government and rebel groups, proposed by Russia and Türkiye. Significantly, this ceasefire, which involved no US involvement, is widely considered more effective than the two previous ceasefires brokered by Russia and the US – the February 2016 and September 2016 ceasefires.

The UN Security Council's welcome and support for Russia and Türkiye's efforts to end the violence in Syria and restart a political process partly reflects the "marginalized" position of the United States after years of deep intervention in Syria, aimed at overthrowing the government of President Bashar al-Assad. Even the decision by Russia and Türkiye to bring the Astana peace talks to a strategic conclusion was a calculated move to indirectly sideline the US role in this issue.

However, with less than a month remaining until the negotiations, reports of Russia extending an invitation to the US suggest that Russia likely understands it cannot completely ignore the US's role. Firstly, while the US has lost the initiative in Syria to Russia, this does not mean it has no influence whatsoever over the opposing forces on the Syrian battlefield.

The Astana talks are expected to bring peace to Syria after six years of conflict (Daily News).

Secondly, as Russian Foreign Minister Sergey Lavrov stated, the Astana talks were merely a supplement, not a replacement, to the Geneva talks in Switzerland – which were UN-backed and took place in February, following the Astana talks.

The US will undoubtedly be an indispensable party in Geneva, so consistent US support from Astana to Geneva will increase the likelihood of the parties reaching an agreement on a political roadmap for Syria. Furthermore, another crucial factor behind Russia's calculations is that US participation in Astana will be the first sign of increased cooperation between Russia and the US under the new administration of Donald Trump.

The unknown factor from the US side.

In a recent press conference, US Secretary of State John Kerry stated that the US is working to advance the Astana talks and hopes they will create a new breakthrough toward bringing peace to Syria.

Since then, the US has made virtually no moves to demonstrate its role in Astana, other than occasional phone calls with the foreign ministers of Russia, Türkiye, and Arab countries regarding ceasefire efforts, and sometimes talks with the opposition.

The Astana peace talks will take place three days after Donald Trump officially takes office as President of the United States. This is seen as the first "test" of how Donald Trump will handle relations with Russia. To date, Trump's transition team has also not revealed any clear signs of its intentions regarding Syria.

Despite facing difficulties after acknowledging Russia's involvement in the recent US presidential election, Donald Trump still stated that Russia and the US could cooperate on "some fronts." Analysts suggest that these "some fronts" could include Syria. However, all scenarios remain speculative, and the "American enigma" can only be definitively solved in Astana on January 23rd.

Thuy Ngoc