"People of Vinh"

Trong số 6 thành phố đô thị loại một trực thuộc tỉnh trong cả nước, có lẽ thị dân Vinh thuộc loại khó định hình nhất quán một tính cách "người Vinh".

Có lẽ chăng bởi Vinh là một kẻ chợ tuổi hình thành chưa lâu, khởi sinh từ một địa giới hành chính nhỏ kể từ hơn 110 năm trước khi vua Thành Thái ra đạo dụ thành lập thị xã Vinh.

And the inhabitants of the old Vinh region were originally people from the time when it was still called Ke Van. Over the course of history, many have dispersed, and a few have clustered together in small clans, or a few families that have lived for three or four generations, and today it is even impossible to determine their original place of origin, or who their ancestors were.

Một bức ảnh chụp "người Vinh" của nhiếp ảnh gia nước ngoài vào những năm 1930. Ảnh: tư liệu

Lớp trước, nghĩa là thế hệ cư dân sinh ra và lớn lên ở tâm điểm phố thị Vinh bây giờ thuộc U70, U80 còn lại rất ít; có thể phân ra xuất thân từ các giới: lao động nông nghiệp, thợ thuyền, giới chủ tiểu thủ công và buôn bán nhỏ, giới trí thức.

Thế hệ này, tuỳ theo hoàn cảnh sống, công việc, nhận thức xã hội, ít nhiều vẫn gắng giữ lại nếp nhà; nhưng cơ bản họ sống khép kín, nếu không nói là bàng quan với nhịp phát triển mới sôi động của thành phố, nên cũng không khắc hoạ được một nét đặc trưng "người Vinh" nào trong sinh hoạt và giao lưu xã hội.

Trẻ hơn, sinh ra và lớn lên ở Vinh từ những năm 60 - 70 thế kỷ trước, vẫn có quyền tự hào là "dân Vinh", nhưng một phần do bố mẹ họ là thế hệ bắt đầu du cư vào Vinh, phần họ được sinh ra trong hoàn cảnh Vinh tiêu thổ chiến tranh, nên ở họ cũng thiếu hẳn ý thức tự tôn đại diện cho một thế hệ thị dân Vinh mới, mà còn nhanh chóng tiếp nhận, hoà nhập lối sống pha trộn một cách thụ động và trong căn cốt vẫn bộc lộ rõ ý thức hệ nông thôn, quê quán vùng miền gốc riêng vốn phần lớn không phải là cư dân Vinh gốc xưa.

Trong đời sống đô thị Vinh hôm nay, dễ bắt gặp bất cứ đâu câu hỏi giao tiếp: "Ông (bà - anh - chị.v.v...) người ở mô?". Nghĩa là chỉ cần hỏi thế người được hỏi đều ngay lập tức hiểu, trả lời mình người quê huyện nào, tỉnh nào; dù người được hỏi là các bậc hưu trí, cán bộ lãnh đạo, hay doanh nhân, bộ đội, công an, trí thức, công nhân lao động...

Đến cả lứa tuổi học sinh bây giờ, dù là thế hệ thứ ba, thứ tư sinh ra và lớn lên ở Vinh cũng đều nhận thức rất rõ, biết rất rõ quê mình, gốc gác họ hàng nhà mình và đều không tự nhận mình là "người Vinh" một cách tự nhiên.

Như vậy, gần như khái niệm "người Vinh" chỉ để người ngoại tỉnh hiểu về một người có hộ khẩu thường trú từ Vinh đến, hay để người từ Vinh đến tự giới thiệu mình một cách đơn giản trong xã giao công việc hoặc quan hệ nhất thời. Khi để ca ngợi hay phê phán, người ngoại tỉnh đều chỉ gọi chung là "dân Nghệ An đấy!". Như vậy, dù có một bề dày lịch sử phố thị cỡ Đà Lạt, Nam Định, thì Vinh vẫn chưa tạo ra được một nét văn hoá, tính cách "người Vinh".

This discussion is based on the premise that Vinh is developing into a major development center in North Central Vietnam. Understanding, selecting, preserving, building, and nurturing a unique "Vinh culture" is perhaps a worthwhile endeavor for the city's future development, a future that requires significant internal strength, including a sense of self-respect to generate its own distinct spiritual value.