HISTOIRERESTEZ DANS L'AIRE DE STATIONNEMENT

Nous avons rencontré le commandant Tran Dinh Bang (né en 1978), chef adjoint de l'équipe 2 de récupération des dépouilles au sein du département politique du commandement militaire provincial de Nghệ An, début juin, quelques jours seulement après son retour du Laos au Vietnam. Les recherches de dépouilles de soldats tombés au combat se déroulent généralement d'octobre de l'année précédente à mai de l'année suivante, période correspondant à la saison sèche au Laos. Cette année, le commandant Tran Dinh Bang et ses collègues ont mené à bien leur mission, retrouvant et ramenant les dépouilles de six soldats tombés au combat dans la province de Xaysomboun, au Vietnam. Ces dix dernières années, cette zone s'est avérée particulièrement difficile pour la récupération des dépouilles ; au cours des trois dernières années, seuls deux soldats avaient pu être rapatriés. Grâce à son ingéniosité et à sa persévérance face aux difficultés, le commandant Tran Dinh Bang et ses collègues ont accompli un travail remarquable.

Cependant, le chemin pour y parvenir a été incroyablement ardu.

Se remémorant les débuts de la mission, le commandant Tran Dinh Bang raconta : « Après de longues recherches infructueuses menées grâce aux renseignements fournis par la population locale, notre équipe décida de retourner à notre base du district de Long Cheng, province de Xaysomboun, afin de consolider nos effectifs. Lors d’une pause, je me rendis au village de Long Cheng pour me renseigner. Voyant une foule importante rassemblée à l’entrée du village, je m’approchai. Parlant couramment le lao, je les saluai et engageai la conversation. Un homme âgé d’environ soixante-dix ans me confia qu’il y a dix-sept ans, lors d’une partie de chasse, il avait découvert six tombes, probablement celles de soldats vietnamiens, sur le mont Tham Xe. »

Nắm được thông tin quý hơn vàng này, tôi đã về báo với đội và thuyết phục người cung cấp thông tin dẫn đường. Do địa hình núi Thẳm Xe vô cùng phức tạp nên tổ công tác phải di chuyển hơn 3 tiếng đồng hồ bằng xe máy và đi bộ gần 5 tiếng mới đến được núi. Tuy nhiên, vì thời gian trôi qua đã lâu nên cụ ông người Lào gặp rất nhiều khó khăn trong việc xác định vị trí. Dù tiến hành tìm kiếm rất cẩn thận nhưng đến ngày thứ 3 vẫn chưa có được một dấu hiệu nào. Dù phải đào hầm ở lại trong rừng, ăn uống sinh hoạt bằng nước suối và đồ đóng hộp nhưng anh em vẫn không nản chí, nỗ lực động viên nhau tiếp tục mở rộng địa bàn tìm kiếm. Và rồi, đến ngày thứ 4 thì ai cũng vỡ òa khi phát hiện được một chiếc đế giày. Đào bới tiếp tục trong hai ngày tiếp theo, đến ngày thứ 6 phát hiện được hài cốt đầu tiên nằm sâu dưới lòng đất và được cuộn trong một chiếc tăng. Tiếp tục mở rộng địa bàn tìm kiếm sau 9 ngày đội đã tìm đủ 6 mộ như thông tin mà cụ ông cung cấp.

Sau đó, tổ tiếp tục nắm bắt thông tin, địa bàn để di chuyển qua các huyện trong tỉnh Xay Sổm Bun để tìm được thêm 3 bộ hài cốt của các chiến sĩ Việt Nam đã hy sinh tại nước bạn Lào. Ngày đưa các anh về, ai cũng bùi ngùi, xúc động. Bởi từ nay, các anh sẽ được an lòng yên nghỉ trên quê hương của mình. Đó là nguồn động viên lớn lao giúp chúng tôi tiếp tục vững bước trên con đường mình đã chọn".

RƯNG RƯNG ĐƯỜNG VỀ QUÊ MẸ

Suốt 4 mùa khô thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, cất bốc, quy tập hài cốt liệt sĩ, Thiếu tá Dương Lê Chương (SN 1977) - nhân viên quy tập Hướng 4, Đội Quy tập vẫn nhớ như in những kỷ niệm, những xúc cảm gắn liền với những lần tìm kiếm thành công các hài cốt của liệt sĩ. Vì bom đạn chiến tranh, nhiều chiến sĩ ngã xuống không nguyên vẹn hình hài. Họ nằm trong lòng đất mẹ bên cạnh những mảnh bom vỡ nát.

Khóe mắt đỏ hoe, Thiếu tá Dương Lê Chương kể lại với chúng tôi về một kỷ niệm không bao giờ quên: “Đó là vào tháng 3 năm 2024, trong một lần tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở bản Phú Xeo, huyện Phú Cút, tỉnh Xiêng Khoảng, chúng tôi nhận được tin báo từ một người dân đi đào sắt vụn phát hiện thấy một khẩu súng Trường CKC đã rỉ sét và mấy mảnh tăng màu xanh nghi là của bộ đội Việt Nam hi sinh trong chiến tranh. Vị trí phát hiện cách bản Phú Xeo khoảng 15 km đường rừng. Ngay lập tức, anh em chúng tôi lên đường cùng với người dân đó đi vào vị trí. Đến nơi, chúng tôi quan sát, khai quật thì phát hiện đây là phần mộ của một liệt sĩ bị bom đánh trúng khiến cho thân thể không còn nguyên vẹn. Hài cốt của liệt sĩ nằm cạnh nhiều di vật như súng CKC, vải dù, tăng và dây điện thông tin. Khi tìm thấy hài cốt liệt sĩ, anh em chúng tôi phải dùng tay gạt nhẹ từng lớp đất, thu nhặt từng di vật, không bỏ sót bất cứ thứ gì, dù là nhỏ nhất... Sau đó làm thủ tục khâm liệm giản dị nhưng trang nghiêm và thành kính, hài cốt liệt sĩ tìm được luôn mang theo bên người. Những người lính chúng tôi luôn có niềm tin, rằng mình đang thực hiện một sứ mạng thiêng liêng. Cũng vì niềm tin ấy mà dù gian khổ là thế, trong lịch sử của Đội, chưa có một ai nao núng, lung lay, rời bỏ nhiệm vụ...”.

Trên thực tế, đa số các hài cốt được tìm kiếm, cất bốc đều không có thông tin. Tuy nhiên vẫn có những niềm vui lớn khi xác định được danh tính liệt sĩ và đưa các anh về với gia đình. Ví như vào tháng 2 năm 2021, đội tiếp nhận thông tin từ ông Chò Và, người dân ở bản Thèn Phùn, huyện Mường Khùn, tỉnh Xiêng Khoảng, Lào cung cấp: Tại khu vực núi Phu Phả Đeng, thuộc bản Thèn Phùn, huyện Mường Phùn có 1 nghĩa trang chôn cất 11 bộ đội Việt Nam hy sinh. Từ thông tin trên, ngày 24/1/2021, Đội Quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ CHQS tỉnh Nghệ An đã cử 1 tổ gồm 5 đồng chí do Thiếu tá QNCN Lê Văn Đức làm tổ trưởng tiến hành khảo sát ở khu vực núi Phu Phả Đeng.

Đến ngày 5/2/2021, đã phát hiện 8 ngôi mộ có ghi thông tin trên các tấm bia bằng nhôm, trong đó 5 mộ ghi đầy đủ họ tên, cấp bậc, chức vụ, quê quán và 3 mộ có họ tên. Các liệt sĩ đã được trở về bên gia đình, yên nghỉ vĩnh hằng trong lòng đất Mẹ Việt Nam. Với cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập, các anh lại chuẩn bị cho nhiệm vụ tìm kiếm mùa khô sắp tới. Dẫu biết rằng, càng về sau, việc tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ngày càng khó khăn, vất vả. Tuy nhiên, dù khó khăn đến đâu, những người lính ấy vẫn nỗ lực hết mình. “Còn thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ, chúng tôi sẽ còn tổ chức tìm kiếm, quy tập” - đó là mệnh lệnh và cũng là phương châm của cán bộ, chiến sĩ Đội Quy tập trong những hành trình tiếp theo.

Le lieutenant-colonel Le Xuan The, secrétaire du Comité du Parti de l'Équipe de collecte des dépouilles (Département politique, Commandement militaire provincial), a déclaré que cette équipe, créée en 1984, a pour mission principale de rechercher et de recueillir les dépouilles des martyrs dans les trois provinces de Xieng Khouang, Vientiane et Xaysomboun, au Laos. Elle recueille également les dépouilles des martyrs de la province de Nghệ An lorsque des informations sont disponibles. Les officiers et soldats de cette équipe contribuent par ailleurs à renforcer les fondements politiques du Laos et à mobiliser les efforts pour prévenir et atténuer les conséquences des catastrophes naturelles, tant à l'intérieur qu'à l'extérieur de la région.

Animés d'une immense responsabilité politique et d'un profond respect pour les martyrs héroïques qui ont consacré leur vie à la cause de la libération nationale et au noble devoir international, les officiers et les soldats ont, au cours des 40 dernières années, recherché et recueilli les dépouilles de 13 133 martyrs. Parmi celles-ci, 12 661 ont été retrouvées au Laos et 472 au Vietnam.

"

Ce chemin se poursuivra, car d'innombrables familles souffrent encore de la douleur lancinante de perdre des êtres chers restés sur le champ de bataille, sans jamais être rentrés chez eux. Officiers et soldats avanceront ensemble, accomplissant les ordres donnés par le cœur des soldats en temps de paix !

Lieutenant-colonel Le Xuan The - Secrétaire du Comité du Parti de l'équipe de recherche et de sauvetage - Département politique, Commandement militaire provincial de Nghệ An