Sự cố vỡ đập chứa bùn thải: Doanh nghiệp làm bừa, làm ẩu

(Baonghean.vn) - Có chứng kiến công trường khai thác, hệ thống lắng lọc, cũng như các đập chứa bùn thải trên đỉnh núi Lan Toong, xã Châu Thành, huyện Quỳ Hợp, mới thấy được việc làm bừa, làm ẩu của Xí nghiệp thiếc Suối Bắc.

» Cá chết hàng loạt sau sự cố vỡ bể chứa chất thải thiếc ở Quỳ Hợp
 

Cận cảnh đập vỡ

Vị trí đập chứa bùn thải của Xí nghiệp thiếc Suối Bắc (Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh) nằm ở độ cao khoảng trên 600m. Phải vượt qua hai con dốc Xoắn và dốc Đại ca để lên đỉnh Lan Toong; sau đó, mất thêm hơn gần một giờ đồng hồ trượt theo sườn núi, vượt qua khu vực khai thác, sàng tuyển thiếc, hệ thống các đập lắng lọc… mới đến được vị trí đập vỡ.

Đập chứa bùn thải của Công ty CP Kim loại màu trên núi Lan Toong bị vỡ ngày trong ngày 9/3/2017.
Đập chứa bùn thải của Công ty CP Kim loại màu trên núi Lan Toong bị vỡ ngày trong ngày 9/3/2017. Ảnh: Nhật Lân..

Ngay từ khi ngang qua các vị trí sàng tuyển thiếc, hệ thống đập chứa lắng lọc nước, đã thấy cung cách khai thác của Xí nghiệp thiếc Suối Bắc hết sức thủ công, không hề mang tính bền vững. Và hệ thống xả nước thải, bùn thải là rất tùy tiện. Hệ thống xả thải được đổ ra từ nơi sàng tuyển thiếc, đi qua mương đất lót bao bố chỉ vài chục cm, sau đó đổ xuống các khe nhỏ để chảy vào đập chứa. Mương đất, và các khe vương vãi bùn. Có những vị trí trên sườn núi, xuất hiện những đám bùn quánh đen.

Sự cố vỡ đập chứa bùn thải: Doanh nghiệp làm bừa, làm ẩu ảnh 2
"Đường ống" dẫn bùn thải từ khu vực sàng tuyển thiếc xuống đập chứa. Ảnh: Đào Tuấn.
Bùn thải vương vãi có ở nhiều nơi, từ khe suối lẫn sườn núi..
Bùn thải vương vãi có ở nhiều nơi, từ khe suối lẫn sườn núi. Ảnh: Nhật Lân.

Đập chứa bùn thải bị vỡ, là một hố nhân tạo nằm cheo leo chỉ cách đỉnh núi chừng 100m, có diện tích rộng khoảng 3000m2. Gần như 3 mặt của đập, tựa vào vách núi; mặt còn lại được doanh nghiệp đắp bằng đất, như một chiếc đê chắn nhỏ. Và hiện trạng của đê đó như mới hứng chịu một trận động đất lớn, làm vỡ toác khoảng giữa có chiều dài gần 30m; đồng thời xuất hiện nhiều đường nứt, lún sụt lớn.

Bởi toàn bộ đất ở đê chắn còn tơi xốp, có thể xác định doanh nghiệp làm trong một thời gian chưa lâu; lu lèn dối nên khả năng chịu tải, chịu lực kém. Và đây là nguyên nhân dẫn đến vỡ đập. Trên bền mặt của đập chứa, không còn nước thải nhưng bùn thải vẫn còn khá nhiều, có màu xám đen. Từ bùn thải bốc lên mùi hôi của diêm sinh nồng nặc, hết sức khó chịu.

Anh Lô Văn Thành, cán bộ môi trường xã Châu Thành là một trong những cán bộ đã lần theo khe suối để phát hiện ra sự cố vỡ đập chứa bùn thải. Thành kể rằng: Vào lúc 9h ngày 9/3, từ miệng đập vỡ, bùn và nước thải vẫn tuôn ra sườn núi, hòa vào suối Bắc và chảy xuống hạ lưu.

Thành nói: “Cung cách đắp đập đất thủ công như thế này để chứa bùn thải hết sức nguy hại. Chưa nói đến nguy cơ vỡ đập có thể xảy đến bất cứ lúc nào thì với việc đường vận chuyển từ núi cao xuống không có, một khi đập hết sức chứa, doanh nghiệp sẽ lợi dụng thời tiết để xả thải bùn xuống khe và sườn núi…”.

Doanh nghiệp không thể biện minh

Theo Báo cáo số 01 ngày 10/3/2017 của Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh, ngoài được cấp phép khai thác, họ có giấy phép khai thác tài nguyên nước và giấy phép xả thải vào nguồn nước do cơ quan có thẩm quyền cấp. Về việc hệ thống xả thải, đối với nước thải được sử dụng theo hình thức tuần hoàn khép kín trong hồ chứa thải để lắng lọc; nước thải sau đó thải ra môi trường theo giấy phép đã được cấp.

Cũng tại báo cáo, Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh cho rằng chiều dài đập bị vỡ chỉ khoảng 12m; lý do bị vỡ là có mạch nước ngầm dưới chân đê chắn; tại thời điểm xẩy ra sự cố nước trong đập chứa chỉ khoảng 100m3.

Liên quan đến vấn đề môi trường thì “Trong dòng nước chảy qua địa phận xã Châu Thành (sau khi được lắng lọc theo quy định). Cách điểm xả thải của công ty (khoảng 600m), có một nguồn nước thải từ suối Mai chảy về, theo phán đoán của công ty thì có một bộ phận khai thác ở vị trí lân cận”. Và để khắc phục sự cố, công ty dừng mọi hoạt động sản xuất của xí nghiệp để phục vụ công tác khắc phục…

Bùn thải của thiếc có màu xám đen, bốc mùi hôi diêm sinh.
Bùn thải của thiếc có màu xám đen, bốc mùi hôi diêm sinh. Ảnh: Đào Tuấn.

Vậy nhưng tại thời điểm chúng tôi có mặt tại vị trí đập vỡ, chỉ có một số cán bộ, công nhân và một chiếc máy xúc của Xí nghiệp thiếc Suối Bắc đang thực hiện “khắc phục sự cố”. Cách khắc phục họ đang thực hiện là dùng máy xúc đắp một con đê nhỏ phân đôi đập chứa. Phần trong sau khi tạo thêm chiếc đê chắn, là để tiếp tục chứa bùn thải, nước thải từ hệ thống sàng tuyển đổ xuống. Còn phần ngoài đập có đê chắn bị vỡ vẫn để nguyên.

Hỏi vị cán bộ của Xí nghiệp thiếc Suối Bắc đang phụ trách “khắc phục sự cố” là ông Nguyễn Linh Toàn, Phó Giám đốc thì ông này cho hay, việc làm đập ngăn như vậy là để ngăn nước thải từ trên cao xuống không rò rỉ ra môi trường. Còn về việc đắp đập chứa, là được thực hiện theo phương án, thiết kế đã được phê duyệt…

Đê chắn ngoài bị vỡ, còn xuất hiện những đường nứt lớn và lún sụt. Ảnh: Nhật Lân.
Đê chắn ngoài bị vỡ, còn xuất hiện những đường nứt lớn và lún sụt. Ảnh: Nhật Lân.

Với phương án đắp đê chắn bằng đất có sức chịu tải yếu, làm sao có khả năng chứa được một lượng bùn thải theo thiết kế đến trên 10.000m3 bùn thải? Ông Nguyễn Linh Toàn phân bua: “Bây giờ nói là để biện minh thì không dám, nhưng việc dân thắc mắc là công ty chuyên thải nước bẩn ra bên ngoài là không có. Các xã Châu Hồng, Châu Thành cũng lên kiểm tra thường xuyên. Trong thiết kế thì đê chắn được đắp bằng đất gia cố kiên cố. Còn sự cố là việc xẩy ra ngoài ý muốn…”.

Trưởng phòng TN&MT Quỳ Hợp, ông Lê Sỹ Hào phát hiện một
Trưởng phòng TN&MT Quỳ Hợp, ông Lê Sỹ Hào phát hiện một "họng" xả thải bùn. Ảnh: Đào Tuấn.

Cũng ở nơi đây, khi được hỏi về sự cố và việc thi công đập chứa bùn thải của Công ty CP Kim loại màu trên núi Lan Toong, ông Lê Sỹ Hào - Trưởng phòng TN&MT huyện Quỳ Hợp nói rằng: “Thời điểm huyện Quỳ Hợp và các cơ quan chức năng của tỉnh lập biên bản thì xác định có khoảng 200m3 bùn thải đã bị tràn ra môi trường. Nhưng đó là con số ước lệ. Còn về việc thi công đập chứa là quá sơ sài. Với đập chứa như thế này, hệ lụy có thể xẩy đến bất cứ lúc nào…”. Ông Hào cũng khẳng định, qua kiểm tra hiện trường, Phòng TN&MT đã báo cáo đúng hiện trạng thực tế đến lãnh đạo huyện để có biện pháp xử lý…

Dòng Nậm Huống (đoạn qua xã Châu Cường) có nước màu vàng đục; hai bên bờ, bùn có màu xám đen như bùn thải thiếc.
Dòng Nậm Huống (đoạn qua xã Châu Cường) có nước màu vàng đục; hai bên bờ, bùn có màu xám đen như bùn thải thiếc. Ảnh: Nhật Lân

Như đã chứng kiến tận mắt hệ thống khai thác, sàng tuyển, hệ thống đập chứa cùng cách vận hành xả thải của Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh trên đỉnh núi Lan Toong, chúng tôi nhận định, đây là cung cách khai thác khoáng sản theo kiểu làm bừa, làm ẩu.

Những đập chứa bùn thải độc hại ở độ cao 600 - 700m thế này, như là những “túi bom bẩn”, thường trực mối họa cho hệ sinh thái, môi trường; tác động xấu đến đời sống của người dân. Và sự cố vỡ đập ngày 9/3/2017 là một bằng chứng không thể chối bỏ./.

Nhật Lân - Đào Tuấn

Tin mới

Pháo đài và những kẻ đốt phá: Cách Nga chiến thắng trước cuộc tấn công từ phương Tây

Pháo đài và những kẻ đốt phá: Cách Nga chiến thắng trước cuộc tấn công từ phương Tây

(Baonghean.vn) - Nước Nga có thể được ví như một pháo đài mà kẻ thù phóng hỏa từ các phía và với tốc độ khác nhau. Có nhiều đám cháy, nhưng chúng không hợp nhất thành một đám cháy lớn dữ dội. Đội cứu hỏa dập tắt từng đám cháy một, và lên phương án đề phòng trước khi ngọn lửa bùng lên quá lớn.
Tiếng Nghệ: Nguyễn Công Trứ trong dân gian

Tiếng Nghệ: Nguyễn Công Trứ trong dân gian

(Baonghean.vn) - Các bạn thân mến, trong chương trình đêm nay, xin gửi tới bài viết “Nguyễn Công Trứ trong dân gian” của tác giả Hoàng Kỳ. Ông được xem là vị quan ngông dưới 3 triều vua; là nhà thơ nổi bật của văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ 19, với “Bài ca ngất ngưởng” được nhiều thế hệ biết đến.
Neymar và các đồng đội ăn mừng bàn thắng vào lưới tuyển Hàn Quốc. Ảnh: FIFA

'Sự màu mè' của tuyển Brazil

(Baonghean.vn) - Ngay sau khi đánh bại tuyển Hàn Quốc với tỉ số 4 - 1 để tiến vào vòng tứ kết, đội bóng mang biệt danh "Những vũ công Samba" đã nhận phải không ít sự chỉ trích của dư luận.
Sạt lở

Hàng nghìn mét vuông đất sản xuất trôi theo dòng sông Lam

(Baonghean.vn) - Sau những đợt mưa lũ vừa qua, tình trạng sạt lở đất sản xuất, bờ kè ven sông Lam trên địa bàn huyện Hưng Nguyên diễn ra ngày càng nghiêm trọng, nhiều bà con không dám canh tác trên cánh đồng màu vì lo sợ đất và cây trồng sẽ bị cuốn trôi theo dòng Lam.
Vây bắt đối tượng mang 8 bánh heroin từ Lào vào Nghệ An

Vây bắt đối tượng mang 8 bánh heroin từ Lào vào Nghệ An

(Baonghean.vn) - Đối tượng Quang Văn Toàn (SN 1998), trú tại xã Chiêu Lưu, huyện Kỳ Sơn mang số lượng lớn ma túy từ Lào trên đường vận chuyển vào nội địa thì bị Phòng Cảnh sát ma túy (PC04), Công an Nghệ An và Công an huyện Kỳ Sơn bắt quả tang, thu giữ 8 bánh heroin.
Chuyên gia: Giá dầu trần sẽ tác động tiêu cực đến phương Tây

Chuyên gia: Giá dầu trần sẽ tác động tiêu cực đến phương Tây

Giá trần do phương Tây áp đặt đối với giá dầu từ Nga về lâu dài sẽ gây ra những hậu quả tiêu cực cho những người khởi xướng nó, mức giá trần sẽ khiến những người chơi trên khắp thế giới hiểu rằng họ cần phải tránh xa các chương trình bảo hiểm và ngân hàng phương Tây làm trung tâm.
Ghi ở vùng quê cách mạng

Ghi ở vùng quê cách mạng

(Baonghean.vn) - Phát huy truyền thống vùng quê cách mạng, người dân thôn 4, xã Lĩnh Sơn (Anh Sơn) luôn gương mẫu đi đầu trong mọi phong trào, hoạt động, nhất là trong nếp nghĩ, cách làm để xây dựng nông thôn mới nâng cao...
Lái xe trong trời mưa rét cần lưu ý những gì?

Lái xe trong trời mưa rét cần lưu ý những gì?

Lái xe ô tô trong điều kiện thời tiết mưa rét tiềm ẩn nhiều nguy cơ. Chính vì vậy, để tránh những va chạm không đáng có, bạn nên lái xe với tốc độ vừa phải, giữ khoảng cách an toàn với xe di chuyển phía trước để kịp thời xử lý những tình huống phát sinh.
khuyến công

Khuyến công tạo sức bật cho công nghiệp nông thôn

(Baonghean.vn) - Năm 2022 là năm thứ 2 thực hiện Chương trình Khuyến công giai đoạn 2021 - 2025. Trong 2 năm qua, chương trình đã động viên, huy động các nguồn lực và tạo điều kiện thuận lợi để các địa phương, cơ sở sản xuất phát triển, tạo việc làm cho hàng vạn lao động nông thôn.
Trịnh Minh Hiền - nghệ sĩ Việt đầu tiên ra MV cổ vũ World Cup 2022 với lý do đặc biệt

Trịnh Minh Hiền - nghệ sĩ Việt đầu tiên ra MV cổ vũ World Cup 2022 với lý do đặc biệt

Để cổ vũ giải bóng đá lớn nhất hành tinh World Cup 2022, nghệ sĩ violin Trịnh Minh Hiền đã chuyển soạn 2 ca khúc chủ đề "Dreamers" và "Hayya Hayya" thành nhạc không lời cho các nhạc cụ violin, guitar, accordion. Chia sẻ với Dân Việt, nữ nghệ sĩ tiết lộ nguồn cảm hứng khiến chị thực hiện MV này.