Nine-Chamber Temple Festival: 'Paving the way for tourism development in Que Phong'

(Baonghean) - Việc tổ chức Lễ hội Đền Chín Gian đã làm sống lại những truyền thống, sản vật văn hoá đặc sắc của đồng bào Thái miền Tây xứ Nghệ

Suối nguồn huyền thoại

Trong kho tàng truyện cổ của người Thái vùng đất Phủ Quỳ còn lưu truyền truyền thuyết dựng mường, lập bản: Xưa kia, Tạo Mường ở Luông Phả Bàng (cố đô Luang Prabang - Lào) sinh được 2 người con trai tài giỏi, anh là Ló Ỳ, em là Ló Ai. Biết ý định cha nhường ngôi cho anh trai, Ló Ai đã giết chết anh mình, thả xác xuống dòng sông Mã. Lò Ỳ trôi theo dòng nước, xuống hạ nguồn, kẹt lại ở một khúc sông hẹp. Ló Ỳ được quạ trắng thương tình cho viên thuốc tiên cứu chữa. Ló Ỳ sống lại, tìm vào vùng gần đó xin cơm.

Nơi vùng Ló Ỳ tìm đến không người cai quản, thường xuyên loạn lạc. Nhân dân trong vùng thấy Ló Ỳ khỏe mạnh, xuất thân cao quý nên đã tôn lên làm Tạo. Dưới sự dẫn dắt của Ló Ỳ vùng đất ngày càng phát triển. Nhớ ơn quạ cứu, vùng đất Ló Ỳ cai quản được đặt tên là Mường Cả Giả (nay là xã Hội Xuân, huyện Quan Hoá, tỉnh Thanh Hoá).

Nghi lễ chém trâu tượng trưng tại lễ hội hội đền Chín Gian năm 2016. Ảnh: HP

Cai quản vài năm, Ló Ỳ đã trao quyền cho người khác để trở về quê cũ. Ló Ỳ đã lạc đường sang vùng đất khác. Nơi đây, người Thái quần tụ song cũng chưa có người cai quản nên chưa thành bản, thành mường. Thể theo yêu cầu của người dân, Ló Ỳ đã ở lại cai quản, giúp dân lập bản, dựng mường. Đất lành chim đậu, người dân dồn về đây sinh sống thêm nhiều. Tạo Ló Ỳ tổ chức cho người dân khai phá lập thêm các mường mới. Vùng đất đầu tiên do Tạo Ló Ỳ cai quản gọi là Mường Tôn.

Các mường lập sau là Mường Quáng, Mường Chừn, Mường Pắn, Mường Puộc, Mường Ha Quèn, Mường Miểng, Mường Chón, Mường Chòng. 9 mường ngày càng phồn thịnh song hàng năm thiên tai lũ lụt vẫn thường gây khó khăn. Dân các mường đã xin Tạo cho dựng một ngôi đền ở Mường Tôn, lấy chỗ cúng trâu cho Trời, cầu xin mưa thuận gió hoà, mùa màng no ấm. Tến Xớ Quái - Tến Cau Hong (đền Hiến Trâu – Đền Chín Gian) đã được dựng trên đỉnh Pú Chò Nhàng, phía Tây Bắc Mường Tôn vào thế kỷ XIV.

One year, during the festival, while the buffalo was being sacrificed to the gods, as the buffalo was being bathed in the Nậm Giải River, dark clouds gathered and a strong wind blew. A dragon appeared and swept away Mường Tôn's white buffalo. The Mường chief considered this a bad omen and instructed the people to pray to heaven and their ancestors for permission to build a temple in a different location. A white-crested crow came, picked up a piece of buffalo bone from the temple, and dropped it onto the small Pú Pỏm hill south of Mường Tôn. In accordance with heaven's will, in 1927, the Quỳ Châu district chief, Sầm Văn Hiên, ordered the people of the villages to harvest timber and mobilized skilled craftsmen to build a new temple on the summit of Pú Pỏm.

Every year, festivals are held for people to express their reverence for their ancestors and also to have fun and compete in unique folk games. According to ancient beliefs, the three festival days are the three days when all the people of the nine villages ascend to heaven, therefore all paths and routes must comply with the laws of heaven.

Those attending the ceremony at the temple must be carefully selected, free from moral transgressions, theft, and opium use. Unmarried women and minors are not allowed to attend. The offerings include a young buffalo, untouched and without physical defects. In addition, each village contributes nine piglets, 90 small chickens, and 90 portions of grilled river fish... Due to various historical factors, for a long period in the 20th century, the Nine-Room Temple gradually deteriorated and became a ruin, and the festival was interrupted.

Honoring the past...

As life progressed and people's spiritual and cultural needs increased, in order to preserve, inherit, and promote the traditional values ​​of "drinking water, remembering the source," and to contribute to the preservation and promotion of the cultural identity of the Thai ethnic group in Northwest Nghe An province, in 2004, the People's Committee of Que Phong district decided to begin the restoration of the Nine-Compartment Temple and make the Nine-Compartment Temple Festival a major festival for the people. In 2008, the Nine-Compartment Temple was recognized as a provincial-level historical and cultural relic. And since 2006, the Nine-Compartment Temple Festival has been held again on a grand scale. The festival takes place in the middle of the second lunar month every year.

The furrow-carving performance in the festival.

The Nine-Chamber Temple Festival has revived the unique traditions and cultural products of the Thai people in western Nghe An province, providing an opportunity for people from the nine ancient villages to make pilgrimages, meet, interact, and strengthen solidarity among ethnic groups. The Nine-Chamber Temple Festival includes many distinctive activities. The ceremonial part includes the opening ceremony, the announcement ceremony (the "khay quan" ceremony), the buffalo bathing ceremony and procession (Ap Quai and Ton Dam-Ton Then), the buffalo sacrifice ceremony (Nap Quai ceremony), the buffalo slaughtering ceremony (Phan Quai ceremony), the grand sacrifice ceremony (Xo The, Xo Dam ceremony), the opening ceremony and the thanksgiving ceremony (Cha On - Thao Quan ceremony). (In recent years, the buffalo slaughtering ritual has been maintained, but it is only symbolic, reflecting the civilization and progress in modern society while still preserving the cultural identity of the people)...

The festival includes activities such as campsite competitions showcasing the traditional Thai stilt houses; folk games like bamboo pole jumping, tò le (a traditional game), and throwing the ball; competitions for wrapping banh chung (traditional Vietnamese rice cakes), cooking com lam (traditional Vietnamese rice), and a food platter competition among communes and towns; cultural activities including competitions in drumming, gong playing, cymbal playing, and call-and-response singing; a talent show and a beauty pageant; and competitions in traditional sports such as cockfighting, tò le, throwing the ball, tug-of-war, crossbow shooting, stick pushing, card games, and stilt walking…

With its many unique values, the Nine-Compartment Temple Festival has been honored as a national intangible cultural heritage. It is believed that this recognition will help the land and people of Que Phong become more widely known to tourists and friends near and far. The Nine-Compartment Temple Festival will pave the way for the effective development of the locality's attractive tourism potential; traditional handicrafts and fine art products of the people will become popular goods, thereby contributing to the socio-economic development of the district.

Thanh Son