Une Europe à plusieurs vitesses – ça ne va pas être facile !

(Baonghean) - Cuối tuần qua, Hội nghị thượng đỉnh mùa xuân của Liên minh châu Âu (EU) đã kết thúc lại Brussels, Bỉ. Diễn ra trong bối cảnh châu Âu đang có nhiều chia rẽ, hội nghị được kỳ vọng sẽ tạo động lực cho sự đoàn kết, thống nhất nội khối. Thế nhưng, sự phản đối mạnh mẽ của Ba Lan và sự lo ngại của một số nước Đông Âu về ý tưởng một “châu Âu đa tốc độ” đang bộc lộ rõ những khó khăn lớn mà châu Âu đang phải đối mặt.

Chia hạng công dân?

Với hàng loạt chia rẽ và mâu thuẫn thời gian qua liên quan đến vấn đề tăng trưởng, người nhập cư, định hướng phát triển sau khi Anh rời khỏi liên minh…, hơn bao giờ hết, các nhà lãnh đạo châu Âu đang nỗ lực hướng tới một ngôi nhà chung thống nhất và đoàn kết. Thể hiện là tại các phiên thảo luận, các nhà lãnh đạo EU đã cố gắng xích lại gần nhau, tìm ra những điểm chung trên cơ sở các lập trường riêng.

Nổi bật nhất phải kể đến là ý tưởng xây dựng một châu Âu “đa tốc tộ” được Ủy ban châu Âu đưa ra trong “Sách trắng” về tương lai châu Âu. Lý giải về ý tưởng này, các nhà lãnh đạo châu Âu thừa nhận rằng, các nước thành viên của Liên minh châu Âu hiện khó có thể hành động và suy nghĩ giống nhau và sự thay đổi là cần thiết. Đồng thời, việc Anh rời khỏi EU cũng là động lực để châu Âu định hình một khuôn khổ mới.

Một châu Âu thống nhất và đoàn kết là mục tiêu lớn nhất của các nhà lãnh đạo EU. Nguồn: Telegraph

Thế nhưng ý tưởng này đã vấp phải những quan điểm trái chiều. Là những quốc gia có nền kinh tế hàng đầu châu Âu, các nước như Đức, Pháp, Italy, Tây Ban Nha đều bày tỏ ủng hộ ý tưởng này.

Tại cuộc họp thượng đỉnh không chính thức tại Versailles (Pháp) mới đây, Tổng thống Pháp Francois Hollande đã nhấn mạnh, đây là “thống nhất chứ không phải là đồng nhất” và cho rằng, một số nước thành viên EU có thể đi nhanh hơn và tiến xa hơn trong các lĩnh vực như quốc phòng, thuế quan…

Trong khi đó, Thủ tướng Đức Angela Merkel bày tỏ, châu Âu cần phải có dũng khí để chấp nhận một số nước phát triển nhanh hơn các nước khác. Theo bà, đây là việc phải làm trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay.

Ở phía ngược lại, một số nước Đông Âu điển hình như Ba Lan hay Hungary lại đang có những lo lắng riêng. Các nước này sợ rằng, “đa tốc độ” chẳng qua là cách hiểu khác của “phân hạng công dân”, khi họ nhiều khả năng sẽ bị “cho ra rìa” trong các kế hoạch hợp tác phát triển của toàn Liên minh.

Ngay tại hội nghị vừa qua, Thủ tướng Ba Lan Beata Szydlo đã không ngại ngần tuyên bố phản đối ý tưởng một châu Âu đa tốc độ. Bà cũng nhấn mạnh, Ba Lan kiên quyết không chấp nhận bất cứ hành động nào làm nguy hại đến sự toàn vẹn của thị trường chung, khu vực tự do đi lại Schengen và hơn hết là của chính liên minh châu Âu.

Selon Beata, l'UE doit renforcer sa capacité d'auto-réforme. Outre la Pologne, la Slovaquie, la République tchèque et la Hongrie ont récemment appelé l'UE à traiter tous ses États membres sur un pied d'égalité.

Il est difficile de trouver un terrain d'entente.

Dans un effort pour rassurer tous les États membres, le président de la Commission européenne, Jean-Claude Juncker, a souligné lors d'une conférence de presse clôturant le sommet du week-end dernier que l'UE n'avait aucune intention de créer des divisions ou un nouveau « mur de fer » avec un scénario d'« Europe à plusieurs vitesses ».

M. Juncker a également souligné qu'une Europe à plusieurs vitesses existe depuis longtemps au sein de la zone euro et de l'espace Schengen. Selon lui, il s'agit de deux avancées majeures sur la voie de la coopération au sein de l'UE, mais tous les États membres n'y participent pas. Le président de la Commission européenne a toutefois reconnu que cette approche à plusieurs vitesses pourrait désavantager certains pays d'Europe de l'Est.

La Première ministre polonaise Beata Szydlo et les divergences de points de vue constituent actuellement l'une des principales préoccupations de l'UE. Source : Telegraph

De plus, les analystes estiment que la nécessité d'aborder explicitement et publiquement cette question dans le « Livre blanc sur le développement » indique que le conflit entre croissance et développement constitue bel et bien un problème sérieux pour l'Union européenne.

Même une déclaration commune sur l'orientation future de l'UE, qui devrait être publiée à l'occasion du 60e anniversaire du traité instituant la Communauté européenne – l'ancêtre de l'Union européenne – qui se tiendra à Rome, en Italie, le 25 mars, devrait se heurter à de nombreux obstacles.

Les pays d'Europe de l'Est, et notamment la Pologne, exprimeront certainement à nouveau leur opposition, à l'image de leur récent refus de soutenir la réélection de Donald Tusk à la présidence du Conseil européen (CE).

De plus, les fissures et les divisions au sein de la stratégie « Europe à plusieurs vitesses » seront encore accentuées par la feuille de route du Brexit à venir.

Il est fort probable que la Première ministre britannique, Theresa May, déclenche l'article 50 du traité de Lisbonne dès la semaine prochaine, alors que l'UE n'est pas encore pleinement préparée. Par ailleurs, une série d'autres défis, tant nationaux qu'internationaux, tels que la montée du populisme dans les États membres et les relations avec des puissances majeures comme la Russie et les États-Unis, continueront de mettre à l'épreuve l'unité et la cohésion de l'Union européenne. La réalisation et le succès de l'idée d'une « Europe à plusieurs vitesses » restent une question de temps et de détermination de tous les États membres.

Khang Duy