Xuân về trên đỉnh Huồi Mới

(Baonghean)La veille du Nouvel An lunaire, suivant les membres de l'Union de la jeunesse du Comité populaire du district de Que Phong, nous sommes arrivés au village de Huoi Moi 1, commune de Tri Le (Que Phong), et avons été témoins de la joie des Hmong dans cette région frontalière reculée. Avec l'arrivée du printemps, les cœurs étaient emplis de joie ; tout semblait vibrer au rythme d'une harmonie sacrée…

Distribution de vêtements chauds aux enfants de Huoi Moi 1.

En cette fin d'année, le travail s'intensifiait et les rues étaient animées. Mais lorsqu'un ami nous informa que l'Union des jeunes du Comité populaire du district de Que Phong organisait une distribution de cadeaux au village de Huoi Moi 1, nous avons rapidement fait nos valises et pris la direction de la montagne, vers le « pays Que ». La ville de Kim Son était plus animée que d'habitude. Le marché de montagne de Tri Le présentait des branches de pêcher en fleurs, dont beaucoup étaient déjà épanouies. On y trouvait également, en plus grande quantité, des spécialités locales comme des poulets noirs, des porcs noirs et du taro. À cette époque, le brouillard de Bu Chong Cha s'était dissipé et le soleil éclatant commençait à réchauffer les montagnes et les forêts, faisant germer les arbres et les faisant fleurir. En traversant les villages de Ta Pan, Minh Chau, Cam et Don, nous avons vu les Thaï, les Hmong et les Khmu s'affairer aux préparatifs du Têt (Nouvel An lunaire). Les villageois nettoyaient leurs maisons et rangeaient leurs villages pour accueillir un Têt vraiment joyeux.

L'Union de la jeunesse du Comité populaire du district de Que Phong a collecté 20 millions de dongs grâce à des dons et des contributions de bienfaiteurs. Cet argent a servi à acheter des vêtements chauds, des sandales et des bonbons pour les élèves, ainsi que des vêtements pour les adultes. La route menant à Huoi Moi 1 étant toujours très difficile et dangereuse, près de 30 membres de l'Union de la jeunesse ont transporté ces dons à moto. Le tronçon de 5 km entre le village de Don et Huoi Moi 1 est extrêmement ardu. L'ancien sentier a été nivelé et creusé par les habitants pour permettre le passage des motos. Si une moto arrive en sens inverse, l'une des deux doit s'arrêter et se ranger sur le côté pour la laisser passer avant de repartir.

Le convoi transportant les cadeaux du Têt suivait une petite route sinueuse à flanc de montagne, bordée d'un côté par de hautes montagnes et de l'autre par un profond ravin. Assis à l'arrière, nous avons eu plusieurs frayeurs, le véhicule tanguant dangereusement, comme s'il menaçait de nous précipiter au sol. Ly Ba Cha, un responsable du Comité de Front de la commune de Tri Le, était considéré comme « l'expert local » et s'était donc chargé de guider et de transporter les journalistes. La famille de Cha vivait autrefois à Huoi Moi 1, avant de déménager dans la zone de relogement de Minh Chau. Aussi, pour lui, la route menant à Huoi Moi 1 était comme un retour aux sources ; il connaissait chaque pente, chaque virage, chaque ruisseau comme sa poche. Fort de son expérience de la navigation en forêt, Cha insistait pour que chaque membre du convoi maintienne une distance de 30 à 50 mètres, afin d'éviter les collisions et les pertes d'élan dans les montées, qui auraient pu ralentir la progression du véhicule. Ly Ba Cha a expliqué : « C’est la saison sèche, donc les déplacements sont plus faciles. Mais quand arrive la saison des pluies, la route devient très glissante et boueuse, et le véhicule risque de ne plus obéir à nos commandes. »

Après plus d'une heure de lutte avec notre moto sur le col périlleux, nous avons atteint le sommet. De là, en contrebas, le centre de la commune de Tri Le se dévoilait comme un tableau coloré, où le vert des montagnes, des forêts et des villages dominait. Les rizières en terrasses, gorgées d'eau, attendaient le jour des semailles. Une dizaine de minutes plus loin, le village de Huoi Moi 1 apparut, ses vieux toits de tuiles émergeant de la brume. Les vergers de pêchers commençaient à fleurir et les orchidées ouvraient leurs grappes. Dès l'entrée du village, les habitants de Huoi Moi 1 nous accueillirent avec des sourires radieux et des poignées de main chaleureuses, témoignant de leur convivialité.

Tandis que chacun admirait les pêchers en fleurs et les orchidées, nous avons discuté avec le secrétaire du Parti, Va Ga Vu. Nous avons appris que Huoi Moi 1 compte 64 foyers et près de 400 habitants. Le village est situé à 3 km de la frontière et à seulement 5 km d'un village laotien. Depuis des générations, le peuple Hmong de Huoi Moi 1 est intimement lié aux montagnes, aux forêts et aux champs. En d'autres termes, les montagnes et les forêts ont toujours fait vivre les habitants de Huoi Moi 1. Récemment, les villageois ont activement mis en culture 33 hectares de rizières, contribuant ainsi à accroître les ressources alimentaires et à faire reculer progressivement la faim. Grâce à cela, la population peut vivre en paix et l'exode rural est désormais maîtrisé.

À Huoi Moi 1, les Hmong préservent la beauté de leur culture traditionnelle. Cela se manifeste avant tout dans leur architecture. Toutes les maisons, y compris l'école primaire, la maternelle et le poste de garde-frontière, sont couvertes et construites en planches de sapin. Les clôtures séparant les maisons sont également faites exclusivement de planches de sapin. Cela se comprend aisément, car le sapin abonde dans les montagnes frontalières. De plus, la route menant à Huoi Moi 1 est très difficile et accidentée, ce qui rend impossible l'acheminement d'autres matériaux de construction jusqu'au village. Outre les toits en sapin, les Hmong perpétuent également la mélodie de la flûte Hmong, les chants folkloriques traditionnels de Cu Xia et Lu Tau, ainsi que les danses Hmong. Tous les habitants du village portent des vêtements traditionnels lors des fêtes et des jours fériés.

Les garçons et les filles du village de Huoi Moi 1 chantent pour célébrer le printemps.

Để đón Xuân Giáp Ngọ, hầu hết các gia đình đã chuẩn bị đầy đủ các thứ cần thiết. Từ nếp, lá dong để gói bánh đến gà, lợn và quần áo mới cho lũ trẻ. Ít ngày nữa, bản sẽ tổ chức hội thi làm bánh giày, thi ném pao và chọi bò. Bí thư Và Gà Vừ nói thêm, cũng như đồng bào Mông khắp cả nước, trước đây người Mông ở Huồi Mới 1 ăn tết vào độ tháng 12 dương lịch, khi mùa màng đã thu hoạch xong, khi thóc lúa đã nằm trong bồ. Thời gian gần đây, nghe theo lời vận động của Đảng và Nhà nước, bà con Huồi Mới 1 đã ăn Tết Nguyên đán cùng với cả nước. Điều này thể hiện tinh thần đoàn kết và thống nhất.

Trong ánh nắng chan hòa, ấm áp, buổi lễ phát quà tết cho học sinh và người dân Huồi Mới 1 đã bắt đầu. Trước tiên, đoàn phát áo ấm cho các em học sinh mầm non, rồi thứ tự từ lớp 1 đến lớp 9. Các bạn trẻ thường ngày tiếp xúc với máy tính và xử lý các loại văn bản, nay họ hồ hởi vượt chặng đường 40 km đầy gian nan, vất vả để được trực tiếp chọn và khoác cho các em nhỏ người Mông chiếc áo vừa nhất. Ánh mắt họ ánh lên niềm vui, sự chia sẻ. Anh Lưu Văn Hùng - Phó Bí thư Chi đoàn cho biết: “Quế Phong là một huyện nghèo, đặc biệt là các bản làng nằm dọc biên giới. Địa hình hiểm trở, giao thông đi lại khó khăn, khí hậu lại khắc nghiệt nên cuộc sống của đồng bào, nhất là các em nhỏ luôn phải chịu thiệt thòi. Vì vậy, Chi đoàn chúng tôi đã thống nhất phát động anh em đoàn viên và vận động các nhà hảo tâm ủng hộ để bà con có một cái tết ấm hơn và vui hơn”.

Còn đoàn viên Nguyễn Thương Thương chia sẻ: “Lên đây, nhìn thấy các em nhỏ vô tư, hồn nhiên, chịu nhiều thiệt thòi so với các bạn cùng trang lứa ở vùng trung tâm, mình thật sự xúc động. Từ đó, muốn làm những việc thật sự có ý nghĩa để đem lại niềm vui cho các em”. Và trong ánh mắt trẻ thơ khi được khoác vào chiếc áo ấm xinh xinh, chúng tôi đọc được cả niềm vui, háo hức và cả sự biết ơn. Đúng như lời phát biểu của Bí thư chi bộ Và Gà Vừ: “Xin cảm ơn tấm lòng của các anh chị trong Chi đoàn, các anh chị đã đem niềm vui, sự ấm áp đến với bản làng. Bà con chúng tôi rất vui mừng, có cảm giác như mùa Xuân ở Huồi Mới 1 đến sớm hơn...”.

Giữa trưa, sương mây tan hết để nhường chỗ cho ánh nắng ngập tràn. Nam nữ thanh niên Huồi Mới 1 bắt đầu cất lên lời ca, tiếng hát và điệu xòe mê đắm. Họ khoác trên mình bộ trang phục truyền thống sặc sỡ với nhiều hoa văn, họa tiết thể hiện sự khéo léo của những bàn tay những người đã dệt nên. Lời hát của những thiếu nữ Mông tha thiết, vang ngân và lôi cuốn. Tiếng khèn của các chàng trai lúc vang xa, lúc dìu dặt tựa như tiếng chim rừng gọi bạn. Đứng giữa bản làng với những ngôi nhà sa mu cổ kính, giữa vườn đào đang khoe sắc, giữa tiếng hát dặt dìu và bên những thiếu nữ Mông tràn đầy sức sống, chúng tôi như lạc chân đến một bản Mông đúng vào ngày hội lớn. Đó là ngày hội Xuân, cả bản tưng bừng trong tiếng hát, với trò chơi ném pao thật duyên dáng và không thể thiếu được chén rượu ấm nồng. Tiếng hát đã gọi đàn chim rừng về cùng góp vui, gọi đàn bướm trắng về xòe cánh bên nụ đào chớm nở, gọi hơi ấm lan tỏa khắp bản làng. Ở đây, con người và thiên nhiên có mối giao hòa thắm thiết, lòng người và đất trời như cùng chung một nhịp điệu - đó chính là nhịp điệu mùa Xuân.

Trên đỉnh Huồi Mới, cơn gió tràn về đã đỡ phần buốt lạnh, con suối qua bản đã mát lành, hương rừng bắt đầu lan tỏa, nhạc rừng đã cất lên và lòng người đã ngập tràn, phơi phới niềm vui. Bỗng, một thiếu nữ cất lên lời bài hát “Xuân về trên bản Mông” thật hợp ý, hợp tình, hợp cảnh: “Kìa mùa Xuân sáng tươi đang về núi cao/ Ta cất lên tiếng ca lên ngàn hoa về ngợi ca vui nương ngàn/ Hoa đào nở cánh nhìn Xuân đang về a lê.../ Nhịp nhàng cánh thoi gió đưa lời ca/ Rì rào suối reo lúa ngàn xanh thắm/ Kìa trong nắng vàng tiếng kèn lá đưa/ Tiếng ngàn chim hót mùa Xuân tươi về/ Dập dìu cành hoa đón bao lời ca/ Đường rừng khắp nơi cánh dù phơi phới/ Kìa bao cánh xòe nô đùa với hoa/ Gió ngàn chim hót lời ca đi về/ A! Lại về mùa Xuân tươi sáng/ Ta hát ca pì nà a a ai dô a ai dô”. Tiếp đến là bài hát “Gặp nhau giữa rừng mơ”, “Em gái H’ Mông”... với giai điệu rộn ràng, vui tươi, phản chiếu niềm vui, sự háo hức của trai gái Mông khi mùa Xuân đến.

Mùa Xuân trên đỉnh Huồi Mới có nhịp điệu và sắc màu riêng khiến ai đặt chân đến đây cũng bồi hồi, say đắm. Đã đến lúc đoàn rời Huồi Mới 1 để trở về. Phía trước là chặng đường gian nan, nhưng không một ai tỏ ra ái ngại, vì họ đã góp phần mang hơi ấm mới đến với bà con vùng biên viễn.

Công Kiên