Ký ức một thời hoa lửa...

(Baonghean) - On a September morning, Vinh City seemed to come alive with the warm sunshine illuminating its streets. Although September 2nd had passed, Phan Chu Trinh street was still filled with the vibrant red of flags, celebrating the historic days of the nation. I turned into alley 134, looking for house number 8. It was the residence of Mr. Nguyen Van Chinh, a pre-revolution cadre who had spent his youth passionately involved in the revolutionary struggle of his homeland...

Deeply cherishing Uncle Ho's teachings.

Born in 1918 into a Confucian family with a revolutionary tradition in Hung Chau commune, Hung Nguyen district, young Nguyen Van Chinh was early instilled with the patriotic spirit and revolutionary fervor of his predecessors. As a child, Nguyen Van Chinh attended the General School of Literature. In 1931, when Nguyen Van Chinh was 12 years old, the Nghe Tinh Soviet Uprising was brutally suppressed by the French colonialists. His father and older brother were captured and imprisoned, their home was occupied, and his family was scattered. Nguyen Van Chinh himself sought refuge in the mountainous district of Quy Chau. To escape the oppressive atmosphere of terror in Nghe An at that time, in 1940, young Nguyen Van Chinh traveled by train to Khanh Hoa province. There, under the guise of a farmer, Nguyen Van Chinh connected with grassroots revolutionary groups and participated in revolutionary activities. During this period, back home, the enemy continuously raided and arrested those participating in the revolution within secret societies. Under the guise of "pacifying" the area, the French colonialists arrested and eliminated many Party cadres. Faced with this situation, Mr. Hoang Vien – a revolutionary leader in Hung Chau commune (Hung Nguyen district) – contacted Nguyen Van Chinh to arrange for people to seek refuge in South Central Vietnam.

Mr. Nguyen Van Chinh introduces a photograph taken with President Ho Chi Minh on December 8, 1961.

Mr. Chính recounted that during this period, he brought four or five young men to Khánh Hòa and Ninh Thuận provinces. “In the rural mountainous district of Ninh Hòa, Khánh Hòa province, we earned a living by working as hired farmhands, brewing rượu (rice wine), and raising pigs. It provided us with food while also concealing our activities from the enemy. I only remember the names of two comrades at that time: Lê Bốn and Hoàng Nhỏ,” Mr. Chính said. After more than two years in Khánh Hòa, in 1943, Mr. Nguyễn Văn Chính returned to Nghệ An and continued his clandestine activities at the base. In May 1945, the comrades in the provisional Việt Minh committee of Nam Đàn district assigned Mr. Chính the task of building a Việt Minh base in Nghi Lệ village and the Nam Đàn town area. He was then elected Secretary of the Việt Minh in Xuân Khoa commune and participated in the seizure of power in Nam Đàn district on August 23, 1945. In January 1946, Mr. Nguyễn Văn Chính was admitted to the Party, and in September of that year, he became a member of the Executive Committee of the Nam Đàn District Party Committee.

Throughout his revolutionary career, Mr. Nguyen Van Chinh undertook many tasks, but the work he was most dedicated to for many years was finance, commerce, and trade. From 1947, Mr. Chinh was entrusted with the important responsibility of being a finance officer in the Zone 4 Party Committee, managing the trade branches in Thai Binh and Nghe An provinces. He said: “Our Party was very wise to closely supervise the trade tasks, because the economic situation after 1945 was particularly difficult. Food was scarce, while the whole country was focused on the resistance war against French colonialism.”

In a report on the results of operations compiled by Mr. Nguyen Van Chinh in 2006, there is a passage that reads: “In 1949, I was the manager of the Viet Thang Sub-Department in Thai Binh province. At the end of that year, the enemy occupied Thai Binh province. After 5 days of arranging documents and money, I found a way to break through the enemy's encirclement, bringing 9 colleagues and the company's assets to Vinh safely. In November 1953, I was the Deputy Head of the Trade Sub-Department of Ha Tinh province. I was assigned to represent the Trade Sub-Department of Inter-Region 4 in serving the Central Laos campaign. In carrying out this mission, I organized 12 forward trade stations from Huong Khe district (Ha Tinh) to Nam Phao village in Laos. Within 4 months, I and 50 cadres organized the transportation and reception of 1,050 beef cattle, 80 tons of food including sugar, beans, peanuts, and many other general goods to supply the soldiers and civilian workers on the front lines...” Mr. Nguyen Van Chinh held important positions such as: Deputy Head of the Trade Office in Thanh Hoa, Nghe An, and Ha Tinh provinces; Head of the Nghe An Provincial Department of Commerce; Provincial Party Committee member, Head of the Provincial Finance and Trade Committee; Chairman of the Provincial Inspection Committee, Head of the Provincial Party Committee's Finance and Commerce Committee...

Trên cương vị nào, nhiệm vụ nào cụ Chính đều hoàn thành xuất sắc. Với những cống hiến cho Đảng và cách mạng, cụ Nguyễn Văn Chính được Đảng và Nhà nước tặng thưởng nhiều huân, huy chương và bằng khen các loại. Trong đó có Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương kháng chiến hạng Ba, Huân chương chống Mỹ cứu nước hạng Nhất. Và gần đây nhất cụ được Đảng trao tặng Huy hiệu 70 tuổi đảng. Cụ Nguyễn Văn Chính nói rằng, trong cuộc đời cống hiến cho cách mạng của mình cụ có rất nhiều điều muốn kể, nhiều kỷ niệm không thể quên. Đặc biệt là những lần được gặp Bác Hồ khi Người về thăm quê. Nhớ nhất là năm 1961 khi Chủ tịch Hồ Chí Minh về thăm Nghệ An lần thứ 2, đến thăm Ty Thương nghiệp, Bác đã căn dặn cán bộ, công nhân viên rất nhiều điều, trong đó cụ Chính vẫn nhớ câu nói của Bác: “Lạc là gang thép/lạc sang nước bạn, lạc mang thép về”.

Bác còn nói: “Dân Nghệ nhà choa/một năm ăn quà/hết mấy tấn thép”. Theo cụ Chính vào những năm 1960 tỉnh Nghệ An là địa phương trồng nhiều lạc và đây là nông sản có giá trị xuất khẩu cao. Xuất khẩu lạc sang các thị trường Liên Xô và Đông Âu để nhập sắt thép về kiến thiết xây dựng đất nước. Tuy nhiên có những thời điểm việc tiêu pha không tiết kiệm đã ảnh hưởng đến nguồn ngân sách. Chính vì vậy Bác Hồ mới nói: “Một năm ăn quà/hết mấy tấn thép”. Cụ Chính nói rằng, suốt đời không bao giờ quên lời dạy bảo rất nhẹ nhàng nhưng thấm thía của Bác Hồ.

Nối tiếp truyền thống

Cụ Nguyễn Văn Chính cho biết sở dĩ cụ tham gia hoạt động cách mạng sở là vì tiếp nhận tinh thần cứu nước của quê hương, gia đình. Cụ Chính là con thứ 6 trong gia đình có 9 anh chị em. Thân sinh của cụ là ông Nguyễn Ngô Dật, cán bộ hoạt động cách mạng trước năm 1930. Theo tài liệu của Tỉnh ủy Nghệ An và ghi chép của gia đình, thuở nhỏ ông Nguyễn Ngô Dật là người thông minh, ham học. Dù không thành đạt trên con đường khoa cử nhưng ông Nguyễn Ngô Dật sớm giác ngộ cách mạng, ông đã tiếp xúc với những người cùng chí hướng và gia nhập Tân Việt cách mạng Đảng.

Ngày 3/2/1930 sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời ở Nghệ An phong trào đấu tranh cách mạng trở nên rầm rộ, sôi nổi. Nửa đầu năm 1930, Chi bộ Đảng ở làng Phúc Mỹ (Hưng Châu, Hưng Nguyên) được thành lập với 3 đảng viên, gồm: Nguyễn Ngô Dật, Lê Viện và Nguyễn Thuyên, ông Nguyễn Ngô Dật được bầu làm Bí thư. Tiếp đó, ông Nguyễn Ngô Dật được bầu vào BCH Huyện ủy và phân công phụ trách tổng Văn Viên (gồm 10 xã ở Hưng Nguyên). Vào giai đoạn này, mọi hoạt động in ấn tài liệu của Huyện ủy Hưng Nguyên cũng như Xứ ủy Trung Kỳ đều diễn ra tại nhà ông Nguyễn Ngô Dật ở làng Phúc Mỹ. Đánh hơi thấy hoạt động của tổ chức, địch đã nhiều lần vây ráp, sục sạo cướp đi nhiều tài sản của gia đình và sau đó chúng đã dựng đồn binh ngay tại gia đình ông Dật.

Sau khi Cao trào Xô viết bị đàn áp, khủng bố ông Nguyễn Ngô Dật cùng nhiều đồng chí lui vào hoạt động bí mật, đồng thời chỉ đạo phong trào đấu tranh của quần chúng. Thậm chí đêm 30/4/1931 ông Nguyễn Ngô Dật đã chỉ huy đơn vị tự vệ đánh úp vào khu đồn trú của địch đóng trong vườn nhà mình. Trong số những người cùng hoạt động cách mạng, ông Dật có 1 người đồng chí đặc biệt, đó là ông Nguyễn Xuân Thành, con trai của ông Dật. Cả 2 bố con đều là những thành viên nòng cốt của phong trào cách mạng cơ sở và đều được kết nạp Đảng năm 1930.

Vào đêm 14/7/1931 khi đang bí mật hoạt động tại làng Yên Dũng Thượng (Hưng Dũng) ông Dật và người con trai Nguyễn Xuân Thành bị địch phát hiện, vây bắt. Ông Dật chạy thoát nhưng người con trai bị bắt. Đến tháng 8 năm đó địch bắt được ông Nguyễn Ngô Dật ở huyện Kỳ Anh, Hà Tĩnh sau đó chúng đưa ông giam tại nhà tù Buôn Mê Thuột và ông đã hy sinh tại đây vào ngày 18/9/1932. Về phần ông Nguyễn Xuân Thành ra tù năm 1933. Ông Thành từng giữ các cương vị: Ủy viên BCH Việt Minh tỉnh Nghệ An, Ủy viên BTV Tỉnh ủy và Chính trị viên Tỉnh đội; cán bộ tài chính Khu ủy Khu 4; Trưởng ban Trinh sát Tỉnh ủy, Trưởng Ty Công an Nghệ An; Cán bộ Ủy ban Kế hoạch nhà nước; Cục trưởng Tổng Cục 5 - Bộ Công an..

Cụ Nguyễn Văn Chính nói rằng, mình tham gia hoạt động cách mạng cũng là tiếp nối truyền thống của gia đình, của cha anh. Biết là hiểm nguy, hy sinh mất mát nhưng nói như cụ Chính thì “nó đã thấm vào máu rồi không thể làm khác được”. Cụ cười: “Đã lâu không ra ngoài, nhưng tôi biết phố phường, quê hương thay đổi mạnh lắm”. Vâng! Quê hương đang không ngừng đổi mới, phát triển và thành quả của ngày hôm nay có sự đóng góp lớn lao của các bậc tiền bối cách mạng, trong đó có gia đình cụ Nguyễn Văn Chính.

Đào Tuấn