Dịp Tết Nguyên đán, du khách chiêm bái đền, chùa, đừng quên phòng dịch

Thanh Nga

(Baonghean.vn) -Năm nay do ảnh hưởng của đại dịch nên các đền, chùa sẽ chỉ tổ chức phần lễ chứ không tổ chức phần hội. Xung quanh công tác quản lý việc lễ viếng đền, chùa đầu năm, Báo Nghệ An có cuộc trao đổi với ông Bùi Công Vinh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao.

P.V: Thưa ông, công tác tổ chức lễ hội từ xưa vẫn nhận được nhiều sự quan tâm của nhân dân và những nhà làm quản lý. Vậy trước tình hình dịch bệnh phức tạp nhưng chúng ta vẫn thực hiện các hoạt động bình thường mới, ngành có những chỉ đạo như thế nào cho công tác lễ hội năm 2022?

Ông Bùi Công Vinh: Đúng vậy, lễ hội truyền thống là hoạt động văn hóa lâu đời, gắn liền với đời sống sinh hoạt của người dân và luôn được người dân quan tâm, đặc biệt là những dịp đầu Xuân năm mới. Tính tổng hợp, đa diện, đa dạng của các sinh hoạt gồm chứa trong các diễn trình lễ hội được các nhà nghiên cứu văn hóa gọi đó là tính nguyên hợp của văn hóa dân gian, văn hóa dân tộc Việt Nam. Ấy là bởi vì lễ hội nào cũng chứa trong nó sự thiêng liêng gắn với đó là sự gửi gắm nhiều ước vọng con người mong muốn cho một năm mưa thuận, gió hòa, làm ăn may mắn. Tính thiêng trong lễ hội trở thành hạt nhân quan trọng gắn kết cộng đồng thành một khối thống nhất cùng chung ước vọng. Vì thế, đi lễ đền, chùa hoặc tham gia lễ hội đầu năm đã trở thành một món ăn tinh thần cũng như một nét văn hóa lâu đời của người dân Việt Nam.

Lễ hội đền Cuông thu hút hàng ngàn du khách tham dự nhưng năm nay vì dịch bệnh sẽ không tổ chức phần hội phần lễ dự kiến cũng sẽ diễn ra trang nghiêm đảm bảo công tác phòng chống dịch. Ảnh: tư kiệu của Sách Nguyễn
Lễ hội Đền Cuông thu hút hàng ngàn du khách tham dự nhưng năm nay vì dịch bệnh sẽ không tổ chức phần hội, phần lễ dự kiến cũng sẽ diễn ra trang nghiêm đảm bảo công tác phòng, chống dịch. Ảnh: tư liệu của Sách Nguyễn

Nghệ An là địa phương có số lượng di tích văn hóa, tâm linh như đền, chùa miếu mạo chiếm phần lớn, gắn với đó là phong tục, tín ngưỡng tâm linh tương đối đa dạng. Chúng ta có tới 29 lễ hội, trong đó có 20 lễ hội diễn ra vào mùa Xuân (từ tháng 1 - 3 âm lịch), còn lại diễn ra vào các thời điểm khác trong năm. Mở màn là Lễ hội Pẩn Pang - Nang Ny (xã Châu Cường, huyện Quỳ Hợp), được tổ chức vào ngày 5 và 6/1 âm lịch); kết thúc là Lễ hội Đền Ông Hoàng Mười (xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên) diễn ra vào ngày 9 và 10/10 âm lịch. Trong thời gian qua, Sở Văn hóa và Thể thao luôn quan tâm đến việc bảo tồn và phát huy các giá trị truyền thống tốt đẹp của lễ hội.

Các đền chùa trên địa bàn tỉnh thưc hiện nghiêm công tác phòng chống dịch nhất là dịp cuối năm. Ảnh tư liệu
Các đền, chùa trên địa bàn tỉnh thực hiện nghiêm công tác phòng, chống dịch, nhất là dịp cuối năm. Ảnh tư liệu

Năm nay là năm thứ 3, chúng ta phải chống chọi với đại dịch và các hoạt động văn hóa của tỉnh nói chung, hoạt động lễ hội truyền thống nói riêng đều bị ảnh hưởng, nhiều lễ hội bắt buộc phải tạm dừng để ưu tiên cho phòng, chống dịch. Năm 2022 này, để ứng phó với đại dịch trong tình hình mới, Sở Văn hóa và Thể thao sẽ tham mưu cho UBND tỉnh và cố gắng chỉ đạo, phối hợp với địa phương trong việc tổ chức lễ hội làm sao để nhân dân vẫn có thể tham gia lễ hội mà vẫn đảm bảo quy tắc phòng, chống dịch một cách hiệu quả.

P.V: Lại nói đến giá trị bản nguyên của lễ hội mà chúng ta đang phát huy lưu giữ, ông nói gì về việc tổ chức phần lễ ở các lễ hội truyền thống vào dịp mùa Xuân?

Ông Bùi Công Vinh: Đa phần các lễ hội được chúng ta hướng dẫn và quản lý nghiêm công tác tổ chức, thế nên các phần tế lễ được thực hiện chuẩn chỉnh. Phần lễ ở các lẽ hội truyền thống thường có các phần Yết Cáo, Đại tế, Lễ tạ và Lễ rước. Hiện nay phần lễ ở các lễ hội đều đã được hướng dẫn dựa trên hồ sơ kịch bản còn lưu giữ từ xa xưa, từ đó phát triển thêm phần kịch bản mới đặc biệt ở phần đại lễ hay lễ rước để phù hợp với điều kiện thực tế.

Nghi thức hành lễ trong tục chạy Ói ở lễ hội đền Cờn. Ảnh tư liệu
Nghi thức hành lễ trong tục chạy Ói ở Kễ hội Đền Cờn. Ảnh tư liệu

Thường một lễ hội đặc trưng ở vùng, miền nào thì đều có nét đặc trưng của vùng, miền đó. Ví như miền sông nước có Lễ hội rước hến tại đền Thanh Liệt ở xã Hưng Lam, huyện Hưng Nguyên được diễn ra trên sông Lam, với chi tiết người chủ tế là người cao tuổi nhất trong làng thực hiện nghi lễ truyền thống để tế thần, và trong giây phút linh thiêng đó những người tham gia hành lễ được chứng kiến những nét đặc sắc mang tính linh thiêng, riêng có của nghi lễ này.

Hay đối với các Lễ Yết cáo của các đền Quả, đền Cờn, hay đền Bạch Mã có nhiều chi tiết tương đồng vì cùng một vùng, miền và cùng có chế độ thờ tự tương đối giống nhau.

Độc đáo lễ hội cầu ngư trên sông lam tại lễ hội Đền Thanh Liệt. Ảnh: Huy Thư
Độc đáo lễ hội cầu ngư trên sông Lam tại Kễ hội Đền Thanh Liệt. Ảnh: Huy Thư

Có một điều tôi muốn nói là nhiều chi tiết ở một lễ hội chúng ta cần hiểu trong lễ có hội và trong hội có lễ. Như tục chạy Ói trong Lễ hội Đền Cờn thường được diễn ra ở phần hội nhưng nghi thức, hình thức của nó cũng được xem là hoạt động của một phần lễ. Hay nghi thức rước hến ở Lễ hội Đền Thanh Liệt vừa được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia cũng được xem là nét riêng có, là bản sắc của vùng sông nước dòng Lam nơi người dân bám mép sông với con dắt, con hến để mưu sinh. Và phần lễ ở đây cũng được nhân dân hưởng ứng như phần hội của lễ hội này.

P.V: Dân gian xứ Nghệ vẫn truyền tụng “Nhất Cờn, nhì Quả, tam Bạch Mã, tứ Chiêu Trưng”, đây là những ngôi đền từ lâu nổi tiếng linh thiêng và là điểm đến của rất nhiều khách hành hương đầu năm để cầu an, cầu lộc, cầu tài. Vậy thưa ông, chắc hẳn người ta đến vì một nét đặc sắc nào đó trong thực hành các nghi thức cúng bái để cầu cho mình và gia đình một năm mới tài, lộc?

Ông Bùi Công Vinh: Như chúng ta đã biết, đền nào cũng hàm chứa những tính thiêng nhất định của nó, điều này được đúc kết từ hàng trăm năm, đồng thời là nét sinh hoạt tín ngưỡng không thể thiếu của nhân dân, khi họ đến chùa, đền ngày đầu năm mới để mong cầu được may mắn, an vui, cầu được mưa thuận, gió hòa, thiên thời địa lợi.

Tục chạy ói trong lễ hội Đền Cờn là nét riêng có độc đáo cần được bảo tồn gìn giữ và phát huy. Ảnh tư liệu của Huy Thư
Tục Chạy Ói trong Lễ hội Đền Cờn là nét riêng có độc đáo cần được bảo tồn gìn giữ và phát huy. Ảnh tư liệu của Huy Thư

Và tất nhiên, trong các nghi thức đó thì các tục xóc xăm, xóc thẻ đầu năm ở một số đền, chùa được nhân dân tiếp cận nhiều nhất. Với họ đó là “quẻ” đầu năm lấy may. Thế nên, BQL các đền, chùa vẫn xem nghi thức thực hành đó là một nét riêng có của đền chùa và họ công khai các kết quả giải thẻ ngay vào các số tương ứng, rất dễ hiểu.

Hơn nữa đến chùa, đền đầu năm mới ngoài gieo quẻ hoặc thắp hương tế lễ đầu năm thì du khách thập phương còn đến chùa, đền để chiêm bái vãn cảnh, đó là cách người dân du Xuân thăm thú đầu năm mới. Và du lịch tâm linh đang được chúng ta nâng tầm để thu hút du khách trong thời gian tới.

Lễ rước tại Lễ hội đền Vạn Cửa Rào. Ảnh Sách Nguyễn
Lễ rước tại Lễ hội Đền Vạn Cửa Rào. Ảnh: Sách Nguyễn

Ngành Văn hóa đã tập trung chỉ đạo, khôi phục, duy trì và phát huy giá trị lịch sử, văn hóa, nét đẹp văn hóa các lễ hội truyền thống. Như đã nói ở trên, hiện Nghệ An có 29 lễ hội được đưa vào danh mục quản lý, thực hiện đúng quy định về nếp sống văn minh theo Nghị định số 110/2018/NĐ-CP ngày 29/8/2018 của Chính phủ. Có 7 di sản lễ hội đã được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch công nhận Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia, bao gồm: Lễ hội Đền Chín Gian, Lễ hội Đền Cờn, Lễ hội Đền Thanh Liệt, Lễ hội Đền Quả Sơn, Nghi lễ Xăng Khan, Lễ hội Đền Ông Hoàng Mười và Lễ hội Đền Bạch Mã.

Thế nên, để đảm bảo công tác phòng, chống dịch nhưng vẫn đảm bảo tạo điều kiện cho nhân dân thực hành tín ngưỡng chúng tôi đã hướng dẫn BQL các đền, chùa bố trí lối ra, vào tại các cổng, yêu cầu người dân ra, vào đền, chùa đều thực hiện nghiêm khuyến cáo "5K" do Bộ Y tế quy định. Trong khuôn viên đền, chùa cũng không tập trung cùng lúc quá nhiều người tránh việc lây nhiễm Covid-19.

P.V: Qua theo dõi, trong những năm qua về công tác quản lý tổ chức lễ hội, chúng tôi nhận thấy có một số hạn chế, đó là việc kinh doanh dịch vụ hàng hóa còn lộn xộn, đeo bám khách, ăn xin, lợi dụng lễ hội để hoạt động mê tín dị đoan, dịch vụ trông giữ xe vào di tích ở một số lễ hội chưa được quy hoạch hợp lý. Bên cạnh đó, là tục đốt vàng mã vẫn còn xảy ra gây tốn kém và ô nhiễm, mất mỹ quan. Theo ông, trong điều kiện mới, các cấp quản lý cần làm gì để các hoạt động lễ chùa đầu năm mới đảm bảo tính tôn nghiêm?

Ông Bùi Công Vinh: Những điều này chúng tôi đều đã nắm bắt và có nhiều cách thức quản lý, từng bước đưa việc tổ chức thực hành tín ngưỡng ở các đền, chùa đi vào nền nếp, vừa nghiêm trang vừa tiết kiệm. Thế nên, dù năm nay, chúng ta đã tiết giảm trong việc tiếp đón du khách, và quản lý chặt về chấp hành khuyến cáo "5K" nhưng song song với đó chúng ta cũng tăng cường tuyên truyền, vận động, nhắc nhở thường xuyên nhằm nâng cao ý thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành, nhân dân và du khách nghiêm túc thực hiện các quy định của Nhà nước về nếp sống văn minh trong lễ hội, phòng, chống dịch tại di tích và lễ hội. Tuyên truyền, giới thiệu về nguồn gốc của lễ hội, di tích, các giá trị, ý nghĩa đích thực của tín ngưỡng và nghi lễ truyền thống; quyền và trách nhiệm của người tham gia lễ hội và hoạt động tại di tích.

Hằng năm tại một số đền chùa trên địa bàn tỉnh vẫn diễn ra tình trạng đốt vàng mã gây tốn kém, ô nhiễm môi trường. Ảnh: tư liệu
Hằng năm tại một số đền, chùa trên địa bàn tỉnh vẫn diễn ra tình trạng đốt vàng mã gây tốn kém, ô nhiễm môi trường. Ảnh: tư liệu

Không để việc tổ chức dâng sao giải hạn biến tướng thành các dịch vụ mang tính trục lợi, vận động nhân dân hạn chế đốt đồ mã, vàng mã, bảo đảm an toàn, tiết kiệm, không phô trương hình thức. Tổ chức các phương án về trật tự, an toàn giao thông, phòng, chống cháy nổ, an ninh, trật tự, an toàn vệ sinh thực phẩm.

Chủ tịch UBND tỉnh vừa ký ban hành Chỉ thị 01/CT-UBND về việc tăng cường các biện pháp bảo đảm đón tết Nguyên đán Nhâm Dần 2022, trong đó nêu rõ việc tạm dừng tổ chức các loại hình lễ hội và bắn pháo hoa nổ trong dịp Tết. Sở Văn hóa và Thể thao, Sở Du lịch phối hợp với các sở, ngành, các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định, yêu cầu về công tác phòng, chống dịch Covid-19 đối với các hoạt động văn hóa, lễ hội trên địa bàn tỉnh theo các văn bản, chỉ đạo của Trung ương. Do đó, dù các đền, chùa vẫn mở cửa đầu năm mới, các phần lễ trong các lễ hội mùa Xuân vẫn được thực hiện nhưng chúng ta nhất thiết phải thực hiện nghiêm công tác phòng, chống dịch, và không tập trung đông người, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh vẫn còn diễn biến phức tạp.

P.V: Xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này!

Tin mới

Nhà báo Hồ Quang Lợi

Hồ Quang Lợi: Con đường báo chí, con đường văn hóa - Bài 1: Nảy mầm xanh trên tuổi thơ cơ cực

(Baonghean.vn) -  Nhà báo Hồ Quang Lợi, nhà báo nổi tiếng, đã từng đoạt 9 Giải Báo chí Quốc gia và Toàn quốc, có nhiều đóng góp xuất sắc cho sự nghiệp báo chí và sự nghiệp văn hoá, từ lâu đã được ngưỡng mộ bởi chất văn hoá trong các bài bình luận thời cuộc. Loạt bài viết có tính nghiên cứu dưới đây của Thiếu tướng, Nhà báo, Nhà văn Nguyễn Hồng Thái - Tổng biên tập Tạp chí Công an Nhân dân (Bộ Công an) đã được hoàn thành từ tháng 8-2021, nhưng Nhà báo Hồ Quang Lợi đề nghị chỉ đăng sau khi ông đã hoàn thành nhiệm kỳ Phó Chủ tịch Thường trực ở Hội Nhà báo Việt Nam. Xin trân trọng giới thiệu với bạn đọc.
Thông tin nổi bật ngày 27/5

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 27/5

(Baonghean.vn) - Đại biểu Quốc hội Nghệ An góp ý về dự thảo Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi); Hơn 1500 hồ sơ đăng ký dự thi vào Trường THPT chuyên Phan Bội Châu; Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 15A chậm hoàn thành; Phá thành công chuyên án đánh bạc… là những thông tin nổi bật ngày 27/5.
Lễ ký kết thoả thuận hợp tác

Tân Á Đại Thành hợp tác phát triển Khu đô thị thông minh

(Baonghean.vn) -  Tập đoàn Tân Á Đại Thành vừa ký kết thỏa thuận hợp tác với Schneider Electric Việt Nam. Theo đó, hai bên sẽ cùng nghiên cứu và triển khai các giải pháp kỹ thuật số cho Khu đô thị thông minh thuộc lĩnh vực bất động sản mà Tân Á Đại Thành đang tập trung đầu tư phát triển.
65 năm thành lập BIDV Nghệ An: Tự hào phát triển cùng quê hương

Tự hào phát triển cùng quê hương

(Baonghean.vn) -  Trải qua 65 năm hình thành và phát triển, BIDV Nghệ An luôn đồng hành với những nhiệm vụ quan trọng của tỉnh Nghệ An và BIDV Việt Nam. Mặc dù có sự khác nhau về quy mô, tính chất hoạt động, về thời gian và không gian, về tên gọi và ngành chủ quản… nhưng được sự quan tâm, chỉ đạo kịp thời của các cấp, ngành, cùng sự nỗ lực vươn lên của BIDV Nghệ An đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
Ảnh khu đất vườn cam

UBND thành phố Vinh kiến nghị thu hồi khu đất thực hiện Dự án Vườn Cam Nghi Ân

(Baonghean.vn) - Sau khi Báo Nghệ An có loạt bài phản ánh liên quan đến khu đất thực hiện dự án duy trì, bảo tồn và phát triển vườn cam tại xóm Kim Phúc, xã Nghi Ân do Công ty TNHH Một thành viên Cà phê - Cao su Nghệ An làm chủ đầu tư đến nay vẫn trong tình trạng hoang hoá, ngày 25/5/2022, UBND TP. Vinh có Công văn số 2575/UBND-TNMT kiến nghị UBND tỉnh thu hồi khu đất trên.
Màu xanh ở Nhà máy xi măng Sông Lam 2. Ảnh: P.V

Thêm mảng xanh ở Nhà máy Xi măng sông Lam 2

(Baonghean.vn) - Ở Nhà máy Xi măng sông Lam 2, công tác bảo vệ môi trường, tạo cảnh quan và trồng cây xanh đang được quan tâm tạo nên mảng xanh mát tạo điều kiện cho công tác sản xuất, kinh doanh hiệu quả hơn. 
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh phối hợp với doanh nghiệp trao tặng máy kéo cho người dân có hoàn cảnh khó khăn

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh phối hợp với doanh nghiệp trao tặng máy kéo cho người dân có hoàn cảnh khó khăn

(Baonghean.vn) -  Sáng 27/5, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Nghệ An phối hợp với Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam - CTCP tổ chức lễ trao tặng 30 máy kéo cho người dân gặp khó khăn do ảnh hưởng thiên tai và đại dịch Covid-19 trên địa bàn tỉnh.
Cầu thủ nhí Nguyễn Đức Khang

'Bệ phóng' của một tài năng bóng đá

(Baonghean.vn) - Tài năng bóng đá không chỉ là thành quả của một cá nhân cầu thủ. Nó là trái ngọt của gia đình, thầy cô và những vườn ươm phù hợp. Câu chuyện về cầu thủ nhí Nguyễn Đức Khang là một minh chứng điển hình.
Giải pháp thu hồi tạm ứng và vốn đã thanh toán cao hơn giá trị quyết toán

Giải pháp thu hồi tạm ứng và vốn đã thanh toán cao hơn giá trị quyết toán

(Baonghean.vn) - Thời gian qua, Kho bạc Nhà nước (KBNN) Nghệ An luôn tăng cường công tác kiểm soát chi NSNN qua KBNN đảm bảo chặt chẽ theo đúng tiêu chuẩn định mức và dự toán được giao, vừa đảm bảo giữ được kỷ cương, kỷ luật tài chính, vừa thông thoáng; đáp ứng kịp thời nhu cầu của các đơn vị sử dụng ngân sách. KBNN đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao chất lượng Dịch vụ công trực tuyến cấp độ 4, kiên quyết từ chối thanh toán các khoản chi không đúng quy định, không đúng tiêu chuẩn, chế độ, định mức...
Kỷ luật

Ban Bí thư thi hành kỷ luật cán bộ

Ngày 26/5, tại trụ sở Trung ương Đảng, đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng chủ trì họp Ban Bí thư để xem xét, thi hành kỷ luật đồng chí Lê Minh Trung, Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng, Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng nhân dân thành phố Đà Nẵng  và đồng chí Đinh Quý Nhân, nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Quảng Bình, nguyên Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Bình.
Madam Pang đặt mục tiêu U23 Thái Lan phải vào vòng tứ kết.

Madam Pang ẩn ý muốn U23 Thái Lan loại U23 Việt Nam ở VCK U23 châu Á 2022; Văn Lâm tập chơi chân khi trở lại ĐT Việt Nam

(Baonghean.vn) - Madam Pang đặt mục tiêu U23 Thái Lan phải vào vòng tứ kết. Điều đó cũng có nghĩa, nữ tỷ phú quyền lực này hàm ý muốn U23 Thái Lan loại được U23 Việt Nam; Thủ môn Đặng Văn Lâm cùng 2 người gác đền Tuấn Mạnh và Tuyên Quang đã được yêu cầu tập luyện bóng bằng chân.