990 năm danh xưng Nghệ An qua cuốn 'Năm xưa tỉnh Nghệ thành Vinh'

(Baonghean.vn) - "Năm xưa tỉnh Nghệ thành Vinh" là cuốn sách bao gồm những hình ảnh, nội dung của Nghệ An và TP Vinh từ cuối thế kỷ XIX, đến đầu thế kỷ XX do tác giả Phạm Xuân Cần sưu tầm, xác minh và giới thiệu, Nhà xuất bản Nghệ An ấn hành.

Tối 29/11, tại TP Vinh sẽ diễn ra lễ ra mắt sách "Năm xưa tỉnh Nghệ thành Vinh". Ra mắt đúng dịp Nghệ An đang chuẩn bị tổ chức Lễ kỷ niệm 990 năm Danh xưng Nghệ An (1030 - 2020) và đón nhận Bằng Di tích Quốc gia Đặc biệt đình Hoành Sơn, cuốn sách như một món quà ý nghĩa. 

Cuốn sách bao gồm những hình ảnh, nội dung của Nghệ An và TP Vinh từ cuối thế kỷ XIX, đến đầu thế kỷ XX do tác giả Phạm Xuân Cần sưu tầm, xác minh và giới thiệu, Nhà xuất bản Nghệ An ấn hành. 

Trong 63 tỉnh, thành phố của Việt Nam hiện nay, Nghệ An là một tỉnh có diện tích lớn nhất và dân số đứng thứ 4 của cả nước. Nghệ An với lịch sử lâu đời, có thiên nhiên phong phú, đa dạng như một Việt Nam thu nhỏ.  

Là thủ phủ của Nghệ An, Vinh cũng là một đô thị ra đời và phát triển khá sớm trong lịch sử đô thị Việt Nam thời cận đại. Thế nhưng, thời gian, thiên tai, chiến tranh cùng với những biến cố của lịch sử đã hầu như xóa hết các dấu vết của quá khứ trên dưới 1 thế kỷ trước.

Trong những năm gần đây, có nhiều công trình nghiên cứu lịch sử, địa chí của tỉnh, huyện, xã và các ngành đã có nhiều cố gắng để ghi lại các sự kiện về đất và người nơi đây để bảo tồn và phát triển những giá trị lịch sử, văn hóa. Tuy nhiên, dù cố gắng đến mấy thì văn tự vẫn không thay thế được các hình ảnh trực quan. Chính vì vậy, được nhìn lại và chiêm ngưỡng những hình ảnh lâu nay chỉ có trong ký tự, còn trong ký ức của những bậc cao niên là một nhu cầu thành thiện của mỗi con người.

Chợ Vinh đầu thế kỷ XX. Ảnh Phạm Xuân Cần sưu tầm.
Chợ Vinh đầu thế kỷ XX. Ảnh: Phạm Xuân Cần sưu tầm.

Bố cục nội dung của cuốn sách được trình bày theo 6 nhóm vấn đề (Đất nước - Con người; Các công trình văn hóa - Tín ngưỡng; Chính trị; Kinh tế; Đô thị; Văn hóa - Xã hội), dù chưa đầy đủ nhưng rất cơ bản. Người đọc, người xem sẽ bước đầu hình dung được về cảnh sắc thiên nhiên, đất nước, con người, các di sản văn hóa, các hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội Nghệ An và đô thị Vinh từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX. Trong hàng trăm bức ảnh kèm theo xác minh, chú thích từ nhiều nguồn tài liệu, có những bức ảnh xưa nhất chụp năm 1890, cách đây đã 130 năm.

Trang bìa cuốn sách. Ảnh: PV
Trang bìa cuốn sách. Ảnh: PV

Trong phần I (Đất - Người), rất nhiều bức ảnh ghi lại một cách trung thực về miền Tây Nghệ An như Mường Xén, Mường Típ ( Kỳ Sơn), Đò Ham (Quỳ Châu) của đồng bào dân tộc Mông, Thái, Thổ... với các guồng nước, cọn nước, những trang phục của đồng bào, nhảy sạp, những quan tài đóng sẵn để dưới nhà sàn của người Thái, những người thợ săn, các đoàn thám hiểm người Pháp năm 1897...

Ở đô thị Vinh, đó là nhiều hình ảnh về Bến Thủy, Trường Thi với nhiều nhà máy cưa, diêm, gỗ, điện, sửa chữa xe lửa, ô tô. 

Ở phần II (Các công trình văn hóa - Tín ngưỡng) với nhiều bức ảnh về chùa Diệc (Vinh), Võ Miếu, Văn Miếu (Vinh), chùa Tạp Phúc (Vinh), Nhà thờ Cầu Rầm (Vinh), các Tu viện, Tiểu chủng viện, Tòa Giám mục (Xã Đoài), thành Nghệ An (Vinh), cầu Khoa Trường bắc qua sông Rào giữa xã Nghi Long và Nghi Xá, đền làng Mai Xá ở xã Nghi Xá (Nghi Lộc)...

Một bức ảnh chụp thành Vinh khoảng 100 năm trước. Ảnh Phạm Xuân Cần sưu tầm
Một bức ảnh chụp thành Vinh khoảng 100 năm trước. Ảnh Phạm Xuân Cần sưu tầm

Đến phần III (Chính trị) với nhiều bức ảnh vô cùng giá trị ghi lại cảnh vua Bảo Đại về Vinh năm 1932 cùng với Toàn quyền Đông Dương, Công sứ Pháp, tổng đốc Nghệ An, các quan Tây, quan triều Nguyễn, lính khố xanh, khố đỏ, chiếc máy bay đã bắn súng và ném tạc đạn đàn áp phong trào Xô viết Nghệ Tĩnh, các công sở như Dinh Công sứ, Tòa án Dân sự, Trại lính Trường Thi, Trại Giám binh Bến Thủy, Sân bay Trường Thi, huyện đường Nam Đàn, ga Vinh...

Ở phần IV (Kinh tế), là rất nhiều hình ảnh vẫn còn trong ký ức người dân Nghệ như Nhà máy xe lửa Trường Thi, Nhà máy điện Bến Thủy, Nhà máy diêm Bến Thủy, cảng Bến Thủy, ga Bến Thủy, cầu gỗ Bến Thủy; vết tích xưa để lại như các công trình đại thủy nông Bắc Nghệ An, Bara Đô Lương, Nam Đàn, Bến Thủy; đập nước Nghi Lộc, Thanh Thủy (Nam Đàn), Thái Sơn (Đô Lương); Đường sắt Hà Nội - Vinh; Chợ Vinh, Hiệu vàng Phú Nguyên và các doanh nhân nổi tiếng như Phú Nguyên, Nguyễn Đức Tư, Vương Đình Châu...

Phần V (Đô thị) với nhiều hình ảnh về cảnh quan, cấu trúc đô thị Vinh những thập niên đầu của thế kỷ XX như Phố Khách (nay là đường Cao Thắng chạy từ ngã tư chợ Vinh); phố Hàng Gạo (nay là đường Lê Huân); bến Cửa Tiền; Vườn hoa Bưu điện; ga Vinh; Khách sạn Ga; Cột đèn ngã ba Bến Thủy... và hình ảnh của xe kéo tay, xe ngựa, xe hơi lưu thông ở đô thị Vinh thời ấy. Có cả những tấm ảnh có một không hai chụp Sân bay Trường Thi đón phi công bay vòng quanh thế giới.

Phần VI (Văn hóa - Xã hội), nổi bật với nhiều bức ảnh quý chụp sơ đồ của Trường Quốc học Vinh, Trường Tiểu học Pháp - Việt, Trường nữ sinh Nguyễn Trường Tộ, các trường tư thục Khuất Như Khôi, Thuận An, Lễ Văn, Chính Hóa, các trường Tiểu học ở Yên Thành, các hoạt động của thầy trò, trường lớp, học bạ, các khóa học sinh với các trang phục cách đây gần 1 thế kỷ. Các cơ sở y tế như Bệnh viện Vinh khu vực dành cho người bản xứ và cả khu vực dành cho người Âu, Trạm Y tế Cầu Giát...

Nhiều hoạt động thể thao với các đội bóng đá của Trường Quốc học Vinh, cúp vô địch, giải đua xe đạp.

Về phương diện báo chí, ở khu vực Thanh - Nghệ - Tĩnh bấy giờ có 16 tờ báo từng xuất bản, trong đó tờ báo “Thanh Nghệ Tĩnh tân văn” được ra đời sớm nhất vào tháng 7/1930. 

Cuốn sách này được một số người nghiên cứu lịch sử ở Nghệ An đánh giá cao bởi giá trị của thông tin, bởi sự đam mê nghiên cứu, khảo cứu, tìm tòi và trách nhiệm.

Trước đó, năm 2015, tác giả Phạm Xuân Cần cũng đã cho ra mắt cuốn “Vinh xưa” với gần 100 bức ảnh về đô thị Vinh đầu thế kỷ XX. Ngay sau khi xuất bản, cuốn sách đã được đón nhận nồng nhiệt của rất nhiều độc giả.

Từ “Vinh xưa” năm 2015 đến đầu năm 2020, tác giả Phạm Xuân Cần đã tiếp tục cho ra cuốn “Vinh trong ký ức” do ông làm chủ biên./.

Tin mới

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 3/2

Nghệ An: Thông tin nổi bật ngày 3/2

(Baonghean.vn) - Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh công tác cải cách hành chính; Trưởng ban Kinh tế Trung ương dâng hương tại Khu di tích Kim Liên; Nhiều hoạt động kỷ niệm 93 năm ngày thành lập Đảng; Chủ tịch UBND tỉnh làm việc với Ngân hàng Thế giới… là những nội dung đáng chú ý đăng trên baonghean.vn.
Thương nhớ cố Tổng Biên tập Thái Ngô Dương

Thương nhớ cố Tổng Biên tập Thái Ngô Dương

(Baonghean.vn) - Nhà báo Thái Ngô Dương từng là lính của Đại đoàn 308, Đại đoàn quân tiên phong, sau Chiến thắng lịch sử Điện Biên Phủ, mang phiên hiệu Sư đoàn 308, thuộc Quân khu Việt Bắc. Với năng khiếu bẩm sinh, ông viết báo khá sớm rồi trở thành trợ lý tuyên huấn Sư đoàn 308.
Thủ tướng

Thủ tướng Phạm Minh Chính: Phát huy tinh thần đổi mới, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm tạo đột phá trong công tác cải cách hành chính

(Baonghean.vn) - Thủ tướng Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành, địa phương tiếp tục đẩy mạnh việc rà soát, ban hành các giải pháp cụ thể, thiết thực triển khai thực hiện tốt kế hoạch hoạt động của năm 2023 và thời gian tới để tạo đột phá trong cải cách hành chính.
Nhiều hoạt động kỷ niệm 93 năm ngày thành lập Đảng

Nhiều hoạt động kỷ niệm 93 năm ngày thành lập Đảng

(Baonghean.vn) - Ngày 3/2, đoàn đại biểu Ban Tổ chức Tỉnh ủy do đồng chí Lê Đức Cường - Ủy viên Ban Thường vụ, Trưởng ban Tổ chức Tỉnh uỷ làm Trưởng đoàn đã dâng hoa, dâng hương tưởng niệm tại Khu di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên; Khu Lưu niệm cố Tổng Bí thư Lê Hồng Phong.
Đồng chí Thái Ngô Dương: Từ cậu bé liên lạc đến Tổng Biên tập Báo Nghệ An

Đồng chí Thái Ngô Dương: Từ cậu bé liên lạc đến Tổng Biên tập Báo Nghệ An

(Baonghean.vn) - Ấn tượng của tôi về ông là sự minh mẫn đến lạ kỳ. Mỗi mốc thời gian, mỗi sự việc, mỗi gương mặt xưa cũ đều được ông nhắc nhớ bằng sự tỉ mỉ, trân trọng. Thậm chí, kể cả cái ngày tham gia lớp học truyền bá Quốc ngữ đội hướng đạo sinh khi mới 12 tuổi ông vẫn nhớ như in...
Ngang nhiên chặt phá cây trên phần đất rừng đang tranh chấp

Ngang nhiên chặt phá cây trên phần đất rừng đang tranh chấp

(Baonghean.vn) - Mặc dù đang trong quá trình tranh chấp, ông Phan Công Tiến, xóm Hưng Mỹ (xã Thịnh Thành, Yên Thành) vẫn ngang nhiên chặt phá cây trên phần đất được cho là đã bán cho ông Nguyễn Bá Ngọc (xã Liên Thành, Yên Thành), dù bị UBND xã Thịnh Thành lập biên bản và đình chỉ nhiều lần.
Sông Lam Nghệ An.

Sông Lam Nghệ An: Khởi đầu hanh thông?

(Baonghean.vn) - Nếu chỉ xem xét những gì người trong cuộc nói trước khi mùa giải V-League 2023 khởi tranh, SHB Đà Nẵng với tham vọng “lọt top huy chương” sẽ trên cơ Sông Lam Nghệ An chỉ đặt mục tiêu top 8 sau lượt đi?
Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An làm việc với lãnh đạo Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An làm việc với lãnh đạo Ngân hàng Thế giới tại Việt Nam

(Baonghean.vn) - Sáng 3/2, đồng chí Nguyễn Đức Trung - Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh làm việc với lãnh đạo Ngân hàng Thế giới (WB) tại Việt Nam về tiến độ thực hiện Dự án “Hạ tầng ưu tiên và phát triển đô thị thích ứng với biến đổi khí hậu thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An” vay vốn WB.
Nữ cán bộ vẹn toàn 'hai vai'

Nữ cán bộ vẹn toàn 'hai vai'

(Baonghean.vn) - Đảm nhận Trưởng ban Dân vận Huyện ủy, kiêm Chủ tịch Ủy ban MTTQ huyện Tân Kỳ, đồng chí Vũ Thị Thanh Hương luôn hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Sự năng nổ, nhiệt tình, luôn gần dân, sát dân để làm tốt vai trò cầu nối giữa Đảng với dân của đồng chí luôn được ghi nhận.
Hé lộ nguyên nhân 2 cán bộ Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Nghĩa Đàn bị bắt

Hé lộ nguyên nhân 2 cán bộ Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Nghĩa Đàn bị bắt

(Baonghean.vn) - Viện Kiểm sát nhân dân tỉnh Nghệ An vừa phê chuẩn các Quyết định khởi tố đối với Giám đốc và Phó Giám đốc Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng huyện Nghĩa Đàn và Giám đốc một doanh nghiệp có liên quan. Qua tìm hiểu của PV Báo Nghệ An, nguyên nhân của vụ việc cũng đã dần được hé lộ.
Truy tố đối tượng trốn nã sau 15 năm

Truy tố đối tượng trốn nã sau 15 năm

(Baonghean.vn) - Viện KSND huyện Kỳ Sơn vừa hoàn tất cáo trạng truy tố đối với Xồng Bá Xử, SN 1988, trú tại bản Trường Sơn, xã Nậm Cắn, huyện Kỳ Sơn về tội “Bắt, giữ người trái pháp luật” theo quy định tại Điều 123, BLHS năm 1999.
Sôi động trở lại sân chơi tiếng Anh quốc tế TOEFL Challenge

Sôi động trở lại sân chơi tiếng Anh quốc tế TOEFL Challenge, chờ đón học sinh Nghệ An tranh tài

(Baonghean.vn) - Nhiều năm qua, Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An phối hợp với Tổ chức Giáo dục IIG Việt Nam phát động cuộc thi tiếng Anh quốc tế TOEFL Challenge với mong muốn đẩy mạnh phong trào dạy và học tiếng Anh, tạo cơ hội cho học sinh Nghệ An đánh giá năng lực tiếng Anh theo chuẩn quốc tế.

Công Phượng

Công Phượng gọi điện cho Chanathip trước khi sang J.League; Tiền vệ Lê Tấn Tài giải nghệ ở tuổi 39

(Baonghean.vn) - Nguyễn Công Phượng tiết lộ anh đã gọi điện cho ngôi sao Chanathip Songkrasin của Thái Lan, trước khi sang J.League; Đầu mùa giải 2023, tiền vệ Lê Tấn Tài đã chính thức rút lui không thi đấu cho đội bóng nào nữa. Đó là thông tin thể thao đáng chú ý trong 24h qua.