Những di tích thời đại đá mới trên đất Nghệ An

(Baonghean) - Thời đại đá mới có niên đại cách ngày nay từ 16.000 năm đến 3.500 năm. Thời đại đá mới ở Việt Nam được chia ra các giai đoạn: sơ kỳ, trung kỳ và hậu kỳ. Trên đất Nghệ An, đã phát hiện rất nhiều di tích thuộc các giai đoạn của thời đại đá mới, từ sơ kỳ là văn hóa Hòa Bình đến trung kỳ là văn hóa Quỳnh Văn và hậu kỳ là văn hóa Bàu Tró.

Giai đoạn sơ kỳ - văn hóa Hòa Bình gồm các di tích: hang động trong các dãy đá vôi thuộc 7 huyện: Quế Phong, Quỳ Châu (hang Bản Xàng, xã Châu Bính), Tương Dương (5 hang ở bản Xiềng Lâm, xã Tam Thái, 6 hang ở xã Hữu Khuông), Quỳ Hợp (hang Piếng Pò ở xã Liên Hợp), Con Cuông (hang Thẩm Hoi, hang Nà Thắm, hang Thẩm Thắm Linh), Tân Kỳ (hang Chùa), Anh Sơn (hang Đồng Trương). 
Đến giai đoạn trung kỳ: Một nhóm cư dân văn hóa Hòa Bình rời các hang động theo các triền sông suối tiến dần ra khai thác vùng đồng bằng ven biển cổ Quỳnh Lưu, lập nên một văn hóa độc đáo – văn hóa Quỳnh Văn với loại hình di tích cồn sò điệp.
Giai đoạn hậu kỳ thời đại đá mới: văn hóa Bàu Tró ở Nghệ An không chỉ phân bố ở đồng bằng ven biển như ở Quỳnh Lưu, Diễn Châu, Nam Đàn... mà còn phân bố ở một số hang động thuộc miền Tây Nghệ An. Các bộ lạc hậu kỳ đá mới vẫn tiếp tục sống trong các hang động của các dãy núi đá vôi ở Quế Phong (hang Ké Tiên, Ké Thắm và mái đá bản Pun), Quỳ Châu (hang Thẩm Mé Muôn, Thẩm Pông, Thẩm Ké Sang ở xã Châu Bình), Quỳ Hợp (hang Hồng Còn ở xã Châu Cường, hang Piếng Pò ở xã Liên Hợp)... 
Điểm qua một số di tích tiêu biểu để thấy được vào thời đại đá mới, người Việt cổ ở Nghệ An đã sinh sống và làm nên nền văn hóa của riêng mình.
Di tích hang Thẩm Hoi: Di chỉ hang Thẩm Hoi (tức hang Ốc) thuộc xã Yên Khê, huyện Con Cuông, được phát hiện năm 1967, khai quật năm 1972 do Viện Khảo cổ học tiến hành. Hang có hình gần nửa vòng tròn, cửa hang hướng Tây, bị chắn ở đoạn giữa bởi nhiều tảng đá lớn nằm chồng lên nhau và ăn sâu vào trong hang tạo thành bình phong tự nhiên  che gió mưa làm cho việc cư trú trong hang được thuận lợi. Hiện vật thu được gồm đồ đá, đồ gốm và mộ táng. 
Di tích hang Chùa: Di chỉ hang Chùa (Lèn Rỏi) thuộc xã Kỳ Sơn, huyện Tân Kỳ. Hang cách núi Rỏi khoảng 50m, gần sông Con, lòng hang rộng khoảng 30m2, tầng văn hóa dày 1,5m, được Viện Khảo cổ học khai quật năm 1972. Hiện vật thu được gồm  rìu, công cụ chặt thô, công cụ nạo, công cụ chặt nạo, chày nghiền, hòn nghiền, dao đá,... đều được chế chế tác từ đá cuội.
Di  tích hang Đồng Trương: Di chỉ hang Đồng Trương thuộc xã Hội Sơn, huyện Anh Sơn. Được phát hiện năm 1998, đào thám sát năm 2000, khai quật năm 2004, diện tích khai quật 40m2. Hang hàm ếch, ăn sâu vào vách chân núi đá vôi, nền hang rộng hơn 100m2, cao hơn mặt đất 4m. Trong đợt khai quật năm 2004, thu được 1.173 di vật đá, trong đó có: 155 công cụ chủ yếu là công cụ ghè đẽo, 660 mảnh tước, 358 nguyên phế liệu. Mộ táng cũng tìm thấy ở lớp dưới thuộc văn hóa Hòa Bình. 
Di  tích văn hóa Quỳnh Văn: Văn hóa Quỳnh Văn có niên đại cách ngày nay từ 6.000 năm đến 3.500 năm. Di chỉ được phát hiện đầu tiên ở xã Quỳnh Văn, huyện Quỳnh Lưu. Cho đến nay đã phát hiện được 21 địa điểm văn hóa Quỳnh Văn phân bố trên 11 xã của huyện Quỳnh Lưu. Đặc điểm của các di tích thuộc văn hóa Quỳnh Văn là di tích Cồn sò điệp ven biển, dày 5-6m, diện tích rộng, cách  biển khoảng 1km - 10 km. Hiện vật đá thuộc văn hóa Quỳnh Văn làm từ đá gốc bazan, được chế tác thô sơ, ghè đẽo đơn giản, ít về số lượng, nghèo về loại hình, ít những công cụ được mài. 
Đồ đá và gốm thuộc di chỉ  Quỳnh Văn.
Đồ đá và gốm thuộc di chỉ Quỳnh Văn.
Di  tích Trại Ổi: Di chỉ Trại Ổi thuộc xã Quỳnh Hồng, huyện Quỳnh Lưu, được biết đến bởi nhà khảo cổ học người Pháp Cô-la-ni năm 1938, đào thám sát năm 1974, tiến hành khai quật năm 1975. Hiện vật thu được gồm đồ đá, đồ xương và đồ gốm. Đặc trưng hiện vật của di chỉ Trại Ổi là rìu có vai được mài toàn thân và đồ gốm tô thổ hoàng.
Di tích lèn Hang Thờ: Di chỉ lèn Hang Thờ thuộc xã Quỳnh Hồng, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An, gần di chỉ Trại Ổi. Năm 1975, trong lúc khai quật di chỉ Trại Ổi các nhà khảo cổ học đã thu lượm được ở di chỉ lèn Hang Thờ một số công cụ đá, đồ gốm và một ngôi mộ. Qua nghiên cứu, các nhà khảo cổ học khẳng định đây là di chỉ Cồn sò điệp, không tìm thấy công cụ mài và ghè đẽo, chỉ tìm thấy hòn kê, hòn ghè, chày.
Nhìn chung, trải qua một thời đại đá mới, người Việt cổ đã để lại trên mảnh đất Nghệ An nhiều di sản văn hóa. Những di sản đó không những góp phần quan trọng cho việc nghiên cứu lịch sử Nghệ An, mà còn góp phần soi sáng nhiều vấn đề của lịch sử dân tộc. Thế hệ chúng ta hôm nay hãy suy nghĩ và bằng hành động của mình góp phần bảo vệ, bảo tồn các di sản văn hóa mà tổ tiên ta để lại.
Nguyễn Thị Mai

tin mới

Vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong thi đua lao động, sản xuất

Công nhân Nghệ An vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh trong thi đua lao động, sản xuất

(Baonghean.vn) - Xuất phát từ các phong trào thi đua lao động, sản xuất, Nghệ An ngày càng có nhiều cá nhân, tập thể công nhân lao động là điển hình trong học tập và làm theo Bác. Đối với họ, đó là nhu cầu tự thân, là động lực để vượt khó thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ được giao.

Công nhân và những diễn đàn được nói

Lắng nghe ý kiến của công nhân

(Baonghean.vn) - Nhu cầu được lắng nghe là một trong những nhu cầu mà đoàn viên, công nhân, lao động mong muốn đáp ứng. Từ sự lắng nghe đó, những vướng mắc có cơ hội được tháo gỡ, những chính sách có cơ hội được hoàn thiện và bản thân công nhân, lao động được khẳng định vị thế của mình.

Những hình ảnh ấn tượng tại Lễ hội quảng diễn đường phố 'Quê hương mùa sen nở'

Những hình ảnh ấn tượng tại Lễ hội quảng diễn đường phố 'Quê hương mùa sen nở'

(Baonghean.vn) - Các nghệ sĩ, diễn viên, nghệ nhân đến từ 20 huyện, thành, thị đã mang đến không khí sôi động bằng những màn trình diễn hấp dẫn, với những tinh hoa văn hóa đặc sắc của các đồng bào các dân tộc tỉnh Nghệ An tại Lễ hội quảng diễn đường phố "Quê hương mùa sen nở".

Tháng Năm ở Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên

Tháng Năm ở Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên

(Baonghean.vn) - Tháng Năm về, Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Kim Liên lại đón hàng chục nghìn lượt khách từ mọi miền của Tổ quốc và bạn bè quốc tế về tham quan, tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh - vị Cha già kính yêu của dân tộc nhân dịp kỷ niệm 134 năm Ngày sinh của Người.

Đồng lúa và sen

Mùa vàng trên quê Bác

(Baonghean.vn) - Cùng với những đổi thay trên quê Bác, ngày mùa ở Kim Liên (Nam Đàn) dường như cũng đẹp hơn, rộn ràng hơn. 

Tình người ở… 'xóm chạy thận'

Tình người ở… 'xóm chạy thận'

(Baonghean.vn) - Dẫu tương lai phía trước còn rất mịt mờ nhưng bằng tình thương, sự động viên của cộng đồng và sự đồng cảm của những con người cùng cảnh ngộ, trên những gương mặt xám nghoét vì thiếu máu, vì chạy thận lâu ngày, tôi vẫn thấy nụ cười luôn toả nắng...

Họp

UBND tỉnh Nghệ An họp và cho ý kiến về nhiều nội dung quan trọng

(Baonghean.vn) - Chiều 15/5, UBND tỉnh Nghệ An tổ chức họp để nghe và cho ý kiến về các nội dung: Chế độ dinh dưỡng đặc thù cho huấn luyện viên, vận động viên thành tích cao; đặt tên đường trên địa bàn thành phố Vinh và huyện Nghi Lộc; họp Ban chỉ đạo Đại hội Đại biểu các dân tộc thiểu số tỉnh.

Bác Hồ

Chuyện những người từng vinh dự được gặp Bác Hồ

(Baonghean.vn) - Bác Hồ là lãnh tụ thiên tài của đất nước, vị Cha già của dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới, không chỉ người dân Việt Nam mà khắp thế giới đều ngưỡng mộ Người. Những ai từng được gặp gỡ, làm việc bên Bác đều xem đó là may mắn và niềm vinh dự theo suốt cuộc đời…

Thiếu nhi Nghệ An làm theo lời Bác dạy

Thiếu nhi Nghệ An làm theo lời Bác dạy

(Baonghean.vn) - Để hiểu hơn về những nỗ lực của Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh trong việc đồng hành với các em thiếu nhi làm theo lời Bác dạy, Báo Nghệ An có cuộc trò chuyện với đồng chí Trần Linh - Phó Bí thư Tỉnh đoàn, Chủ tịch Hội đồng Đội tỉnh Nghệ An.

Viettel Nghệ An ‘Lan tỏa tri thức - Kết nối yêu thương’ tại xã nghèo Huồi Tụ, Kỳ Sơn

Viettel Nghệ An ‘Lan tỏa tri thức - Kết nối yêu thương’ tại xã Huồi Tụ, huyện Kỳ Sơn

(Baonghean.vn) - Hướng tới kỷ niệm 35 năm Ngày truyền thống Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông quân đội (Viettel), vừa qua, Viettel Nghệ An triển khai chương trình "Lan tỏa tri thức - Kết nối yêu thương" tại Trường Phổ thông dân tộc bán trú Tiểu học Huồi Tụ 1, xã Huồi Tụ, huyện Kỳ Sơn.